این روزها پس از گذشت یک ماه از وقوع آتشسوزی بازار بزرگ رشت و درگیری معترضان، بار دیگر فعالیت کسبه و اصناف از سر گرفته شده، هر چند کم رونق و دیگر از صفا خبری نیست.
حال بعد از گذشت چند هفته – اگر نگوییم معترضان- هنوز کسی برای مال باختگان بازار رشت و شاید همه مردم که چشمشان به این بازار دوخته شده به درستی توضیح نداده که دقیقا در شامگاه ۱۸ دی ماه و بامداد ۱۹ دی ماه ۱۴۰۴ چه رخ داده است.
اما آنچه که بر شهروندان رشت مسلم و عیان است این است که بخشهایی از بازار سنتی که بنا بر آمارهای میراثفرهنگی عمری حدود ۱۲۵ سال داشتند، حدود ساعت ۸ شب روز ۱۸ دی ماه آتش گرفت و تا عصر جمعه سوخت.
در این آتشسوزی «طاقی بزرگ»، «طاقی کوچک»، «قیصریه فخر»، «بازار کتابفروشان» و «سرای ملک» در حدود ۵ هکتار که بخشهایی از این بازار بزرگ ۳۲ هکتاری را تشکیل میدادند بهطور کامل سوختند.
***
این روزها با اینکه فعالیت اقتصادی عادی بازار برقرار شده و خدمات ارائه میشود اما رونق هنوز به برخی از راستهها بازنگشته و چندان از شلوغی و همهمه بازار خبری نیست. راسته میخفروشها ( بیش از ۷۰ درصد مغازههایش سوخته)، عمده فروشهای لباس ، طلا فروشها، لوازم عروس و ترهبار و راسته ماهیفروشها از جمله مناطقی هستند که همواره بیشترین مشتریان را در خود دارند اما اکنون با نگاهی به سکوت بازار و ساک خرید خالی همشهریان میتوان تا حدودی دریافت رونق اقتصادی در این بخش جریان ندارد.
این روزها با اینکه فعالیت اقتصادی عادی بازار برقرار شده و خدمات ارائه میشود اما رونق هنوز به برخی از راستهها بازنگشته و چندان از شلوغی و همهمه بازار خبری نیست
در عبور از راستههای مختلف به خصوص بخش سوخته بازار، شاهد پاکسازی مغازهها توسط مالکین هستم . بازاریان در گروههای ۲تا ۳ نفره، مشغول ارزیابی هزینهها و خرابیها و تعیین نرخ فروش مغازه سوخته خود هستند. در سوی دیگر نیز دو مغازه در راسته عمده فروشها با نصب بنری به فروش گذاشته شده بودند. ۳ مغازه دیگر نیز با نصب بنری از انتقال خود به پشت مسجد حاج مجتهد خبر دادند.
در مسیرم به راسته زرگرها میرسم. در این راسته به رغم افزایش قیمت طلا( گرمی ۱۷ میلیون تومان) همشهریان کم و بیش به تماشای طلاها و خرید و تعویض مشغول هستند. این راسته تا حدودی هر چند اندک موفق شده با تبلیغ طلای شما را با بالاترین قیمت خریداریم، دل مردم را خریداری کند.
در مسیرم به راسته لباس فروشها میرسم که بازاریان با تخفیف آخر فصل تلاش داشتند رونق خرید و فروش را به جریان بیاندازند. اما راسته ترهبار و ماهیفروشان شلوغتر از مناطق دیگر بازار نشان میداد. در این بخش قیمت ماهیها افزایش محسوسی دارد و صدای دعوت به خرید توسط کسبه فضای این راسته را در برگرفته بود.
هر چند که در این نواها ردی از آوازخوانی مشهور کسبه نبود. بااینحال در ساک خرید شهروندان آنچه که بیشتر از ماهی به چشم میآمد، اقلام خوراکی حاوی صیفیجات است تا ماهی و عموم مشتریان که اغلب مسافران خارج از استان اند بیشتر به تماشای ماهی مشغول اند تا خریدار.
به راسته خوار و بار، پلاستیک و لوازم بهداشتی و آرایشی و برنج فروشها میرسم. برعکس سایر راستهها این بخش پر رونق اما قیمت محصولات سر به فلک زده بود. «فرزاد آزاد بخش » معاون صنف خواروبار بازار رشت و یکی از کسبه قدیمی بازار در پاسخ به سوالم از چرایی تداوم گرانی اجناس میگوید: بازاریان همواره از افزایش ناگهانی قیمتها در ماههای اخیر نگران بودند.
او با اشاره به افزایش چندین برابری برخی اقلام با توجه به اتفاقات اخیر گفت: شکر که تا پیش از این کیلویی ۵۰ هزار تومان بود تا ۷۰ درصد گران شده است. قیمت روغن ۱۰۰ تومانی ۴ برابر، بیسکویتها ۲ برابر، چای کیلویی ۱۰۰ هزار تومان افزایش قیمت داشتهاند. بقیه اقلام نیز به همین نسبت افزایش قیمت داشتهاند.
در راسته طلافروشها به رغم افزایش قیمت طلا( گرمی ۱۷ میلیون تومان) همشهریان کم و بیش به تماشای طلاها و خرید و تعویض مشغول هستند. این راسته تا حدودی هر چند اندک موفق شده با تبلیغ طلای شما را با بالاترین قیمت خریداریم، دل مردم را خریداری کند
آزادبخش، دلیل اصلی این گرانیها را حذف ارز ترجیهی دانست که موجب کاهش قدرت خرید بازاریان و مردم شد. او معتقد است: یارانهای که بابت سهم دلار به مردم داده شد تاثیری در کاهش گرانیها نداشته است. یکی دیگر از کسبههای قدیمی راسته عمده فروشها هم به افزایش ۵۰ درصدی قیمت اقلام اشاره کرد و اعتقاد دارد؛ این قیمتها بالاتر هم میرود.
او به افزایش قیمت سیگار موند از ۲۵۰۰۰۰ تومان به ۳۸۵۰۰۰ تومان، مواد شوینده از۳۰۰۰۰ به ۶۰۰۰۰ هزار تومان، نوار بهداشتی تافته از ۵۰۰۰۰ تومان به ۱۰۰۰۰۰ تومان اشاره کرد و افزود: به دلیل قیمت بالای اقلام، توزیع کالابرگ کمک زیادی به کاهش فشارتورمی قیمتها نکرده است.
نوسانات قیمت محصولات بازار و کاهش قدرت خرید همشهریان و تنشهای شدید اقتصادی که مردم و بازاریان را عاصی کرده و طبقه متوسط را به زیر خط فقر رانده در کنار نظارتهای رها شده و فاحش که منجر به احتکار و کمبود محصولات مهم و پر مصرفی چون روغن و افزایش قیمت در برنج محلی هاشمی از ۲۹۰ و۳۰۰ به ۳۸۰هزار تومان و نیم دانه به ۲۲۰۰۰۰ تومان شده، کمر خمیده شهروندان و بازاریان را راست نمیکند.
بازاری که در کشور بی همتا و استثنایی بود و یکی از مقاصد گردشگران محسوب میشود. اما در این هجمه دهشناک آنچه که پر واضح است اینکه بازار رشت با همان هویتی که از گذشته به حال رسیده همچنان ایستاده است.