اینروزها در سوگی جمعی قرار گرفتهایم، سوگی که بیش از هر زمان دیگری همه ما را به همدلی با هم فرا میخواند. در شرایطی که جامعه در سوگی خاموش بهسر میبرد، تعاملات دوستانه، خانوادگی و اجتماعی رنگ و بویی دیگر گرفته و بسیاری تلاش میکنند تا سرمایه اجتماعی از دست رفته و امید ترکخورده را بازیابی کنند و از اینرو از هر فرصت کوچک برای مراقبت، همدلی و همراهی با اطرافیان استفاده کنند.
وقایع تلخ و فراموشنشدنی ۱۸ و ۱۹ دیماه، موج اخبار و فیلمها و تصاویری که بعد از آن منتشر شد، همهی اینها اثر عمیقی بر روان جامعه ما گذاشته و در این بین کودکان و نوجوانان بیش ازهر زمان دیگری آسیبپذیر و نیازمند توجه شدهاند. ترس از صداهای ناگهانی، کابوسهای شبانه، وابستگی شدید به والدین و اضطراب از مرگ، بخشی از واکنشهای طبیعی آنها در بازخورد به وقایع اخیر و احساس ناامنی است.
در واقع، و به عقیدهی کارشناسان، کودکان نباید کاملا بیخبر بمانند، اما آگاهی آنها باید متناسب با سن و بهدور از جزییات خشن باشد. چندروز پیش گفتوگوی کودکی ۳ یا ۴ساله به همراه مادرش توجهم را جلب کرد. “مامان اون ساختمون سوخت، اینجا رو هم سوزوندن…. همه رو میسوزونن، میکشن…”. این جملات از زبان کودکی به این سن، که معنای جهان را از نگاه ما یاد میگیرد، تصویر روشنی است از عمق تاثیر این اتفاقات بر روان او. کودکان، بخش مهم از این جامعه هستند که در این شرایط در سوگ و نگرانی، در معرض خطر بالای آسیبهای روانی و تروماها قرار دارند.
این نگرانیها را شرایط اقتصادی حال حاضر، گرانی افسارگسیخته و تورم نیز دامن میزند. بسیاری در مواجهه با شرایط نامطمئن، دچار سردرگمی شده و تلاش میکنند تصمیمات مالی روزمره خود را با دقت و احتیاط بیشتری اتخاذ کنند و هنگام خرید یا برنامهریزی برای کارهای روزمره، وسواس و توجه بیشتری به خرج میدهند. حتی سادهترین فعالیتها، مانند رفتن به بازار یا خرید مواد غذایی، با دقت و فکر انجام میشوند تا منابع و رفاه خانواده به بهترین شکل مدیریت شود.
نکاتی که لازم بهنظر میرسد همه ما در روزمره و روزهای پیشرو به آن توجه بیشتری داشته باشیم:
مدیریت اضطراب و اطلاعات
- اخبار را از منابع معتبر دنبال کنیم و از دریافت بیش از حد خبرهایی که منجر به ناراحتی و اضطراب میشوند، خودداری کنیم.
- آرامش را در خانوده و همسایگان و دوستان حفظ کنیم و تلاش کنیم گفتوگوها به سمت راهحلها و مراقبت از خانواده و حفظ امید و سرمایه اجتماعی و کاهش استرس باشد، نه شایعات.
- سعی کنیم سرگرمی برای گذراندن اوقات پراضطراب برای خود و خانواده و نیز کودکان خود بیابیم مانند ورزش و مطالعه، فیلم و سریال و…
- در صورت احساس اضطراب شدید، با مشاور یا روانشناس صحبت کنیم.
رفتار منطقی و بدون هیجان
- از خرید هیجانی مواد غذایی خودداری کنیم. عجله در خرید و انبارسازی باعث کمبود و هدررفت منابع میشود.
- تهیه مواد غذایی ضروری و با ماندگاری مناسب، مانند برنج، ماکارونی، حبوبات و کنسرو، به اندازه محدود و منطقی توصیه میشود.
- اگر کنسرو یا مواد غذایی آماده تهیه میکنیم، حتما آنها را به طور مناسب نگهداری کنیم و تاریخ مصرفشان را بررسی کنیم. دقت کنیم که قبل از مصرف غذاهای کنسروی حتما آن را در آب جوش به مدت حداقل ۲۰ دقیقه بجوشانیم.
- آب آشامیدنی و نیازهای پایهای دیگر را نیز به اندازه نیاز خانوار در دسترس داشته باشیم، اما از ذخیرهسازی افراطی پرهیز کنیم.
صحبت با کودکان
- کودکان احساسات را حس میکنند؛ اضطراب و نگرانی ما بدونشک ناآرامی آنها را بهدنبال دارد.
- بهجای انتقال اخبار ترسناک و هولناک، به زبان ساده و مناسب به سنشان با آنها صحبت کنیم.
- خشم و اندوه و نگرانی آنان را به رسمیت بشناسیم و به آنان اطمینان دهیم که اعضای خانواده در کنار هم هستند و خانواده محافظ و مراقب امنیت آنهاست. در کنار خانواده بودن حس امنیت را به کودکان منتقل میکند.
- ایجاد و طراحی فعالیتهای مشترک و خانوادگی با کودکان (مانند آشپزی یا بازی).
هرچند جامعه با چالشهای غیرقابل پیشبینی روبهروست، اما این فضای اجتماعی نشان میدهد که حتی در روزهای ناآرام، تلاش برای حفظ آرامش، همراهی با خانواده و مدیریت هوشمندانه زندگی روزمره میتواند به ایجاد حس امنیت و حفظ روحیه کمک کند.