یادداشت ویژه

اشاره معدن‌کاوی یکی از مهم‌ترین اشکال بهره‌برداری انسان از منابع طبیعی است که با دخالت مستقیم در ساختار زمین، می‌تواند پایداری شیب‌ها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد. این فعالیت‌ها از طریق تغییرات مکانیکی، هیدرولوژیکی و محیط‌زیستی، مخاطرات دامنه‌ای مانند لغزش، ریزش، فرونشست و رانش را تشدید می‌کنند. این یادداشت به بررسی جامع اثرات معدن‌کاوی بر پایداری دامنه‌ها و سازوکارهای ایجاد خطر می‌پردازد. دامنه‌ها سامانه‌هایی پویا و حساس هستند که تعادل آن‌ها تحت‌تاثیر عوامل طبیعی و انسانی قرار دارد. معدن‌کاوی، به‌ویژه در…

بادها به بلندای سبز و کهن دیلمان که می‌رسند، ترانه‌خوان اندوه می‌شوند و آدمیان سر در گریبانِ غریبانه خویش راوی دردی عمیق می‌شوند که در زمین و زمان و جانشان ریشه دوانده است. آن‌ها دهان که باز می‌کنند از انفجارهای دهشتناکی سخن می‌گویند که ردشان بر پیکر کوه‌ها، تپه‌ها و خانه‌هاشان هویداست. آنان انگشتان لرزان خویش را بر ترک دیوارها می‌کشند و با هر غریو مهیب به کارخانه‌ای می‌اندیشند که آب و سنگ را می‌بلعد و کیسه‌های سیمان را روانه بازار می‌سازد. وقتی غول نیستی در مراتع مُرده تنوره می‌کشد، مردمک‌های لرزان در کاسه‌های…

محافظت از سلامت انسان و محیط‌زیست، دو محور جدایی‌ناپذیر از توسعه پایدارند و نمی‌‌توان یکی را فدای دیگری کرد و حتی نام توسعه بر آن نهاد. این مفهوم به‌خصوص در مناطق حساس از منظر محیط‌زیستی و حساس از بعد زمانی و اجتماعی، مسؤولیتی چندین‌برابر می‌یابد؛ زیراکه هر تصمیم مدیریتی می‌تو‌اند تاثیری مستقیم و طولانی‌مدت بر سلامت کارکنان، مردم ساکن منطقه و زیست‌بوم‌‌های ارزشمند بگذارد که امواج زمانی حاصل از آن، گاه چون تخریب ناشی از بمب اتم، سفری چندصدساله می‌تو‌اند در دل تاریخ را به‌سمت جلو طی کند. امروز روی…

بازار مسکن ایران امروز با چالش‌های جدی روبه‌رو است. حدود ۴ میلیون واحد کسری مسکن داریم و هر سال نزدیک به 1 میلیون خانوار، نیاز جدید به مسکن پیدا می‌کنند. تغییر سبک زندگی و افزایش زندگی مستقل مجردی باعث شده تا این نیاز، تشدید شود. در چنین شرایطی، مدل سنتی مسکن‌های اجتماعی فروشی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز واقعی جامعه باشد اجاره ۹۹ساله در عمل شبیه خرید دائمی است و می‌تواند به فروش مجدد یا انتقال به افراد دیگر منجر شود و گاهی از این طریق، به ایجاد معضل خانه‌های خالی دامن می‌زند. نمونه‌هایی از آن، در مناطقی مانند هشتگرد…

چند هفته پیش، زنی حدود 37 ساله در رشت، مادری که سال‌ها با افسردگیِ زخمی ناشی از خیانت همسر دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد؛ درحالی‌که دختر نوجوانی پشت سرش گذاشت، با خوردن قرص برنج، در یکی از بیمارستان‌های رشت جان خود را از دست داد. در سوی دیگر، دختر نوجوانی که بارِ خیانت پدر و متعاقب آن خودسوزی مادری دلسوخته که توان مواجهه با شرایط عجیب پیش آمده را نداشت درحالی‌که به جبر روزگار، مراقبت از برادر خردسالش را بر دوش می‌کشید، پس از گذشت تقریبا یکسال، همان مسیر تلخ را رفت. مصرف قرص برنج، بیمارستان و مرگ. آن‌طرف‌تر،…

شبکه‌های اجتماعی قرار بود میدان گفت‌وگوی آزاد باشند؛ فضایی که در آن انسان‌ها بتوانند بدون سانسور، تجربه و نظر خود را به اشتراک بگذارند. اما امروز همان فضا بیش از آن‌که شبیه گفت‌وگو باشد، بوی جدل و پرخاش می‌دهد. خشونت کلامی چنان گسترده شده که گویی بخش رسمی زیست دیجیتال ماست؛ رفتاری که نه تنها به چشم کسی عجیب نمی‌آید، بلکه برای بعضی‌ها تبدیل شده به ابزار هویت‌سازی. پرخاشگری در این فضا محصول یک سوءتفاهم جمعی نیست، یک چرخه‌ی پایدار است؛ نمایه‌ای از جامعه‌ای که خسته، مضطرب و بی‌صبر شده است و عصبانیت‌اش را در…

حدود یک ماه از شیوع ویروس جدید آنفلونزا در کشور می‌گذرد و این ویروس با ۳۵.۷ درصد، در صدر ویروس‌های تنفسی کشور جای دارد. این‌روزها بار دیگر تخت همه مراکز بیمارستانی استان بار درمان بیماران پرخطر آنفلونزایی را بر دوش می‌کشند که برای زندگی در تقلا هستند. شاید یکی از دلایل این اتفاق توزیع نامناسب و به موقع واکسن‌ها بود که آن‌طور که باید به موقع توزیع نشدند و به دست داروخانه‌ها و مردم نرسیدند و شاید از همه مهم‌تر، شکست زمان‌بندی تعطیلی مدارس در کنترل این ویروس جدید بود که از دست مسؤولان استانی هم خارج شد. …

در دل نوار سبز شمال ایران، جنگل‌های هیرکانی چون سندی زنده از میلیون‌ها سال تکامل بر جای مانده‌اند؛ زیست‌بومی کم‌نظیر که ریشه‌هایش به دوران پیش‌یخچالی می‌رسد و امروز همچون یک آزمایشگاه طبیعی، تنوعی شگفت از گیاهان و جانوران را در خود جای داده است. این جنگل‌ها تنها مجموعه‌ای از درختان کهنسال نیستند؛ تنظیم‌کننده‌های اصلی چرخه‌ آب، تکیه‌گاه پایداری اقلیم منطقه و سپری در برابر فرسایش خاک و رانش زمین‌اند. هر لایه از خاکشان، حاصل هزاران سال انباشت مواد آلی و تعامل پیچیده‌ ریشه‌ها، میکروارگانیسم‌ها و بارش‌های مرطوب خزری…

تورم در اقتصاد ایران به یکی از پایدارترین و نگران‌کننده‌ترین پدیده‌های اقتصادی بدل شده است. بر اساس آخرین گزارش‌های رسمی، نرخ تورم سالانه در آبان ۱۴۰۴ حدود ۴۱ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه نزدیک به ۵۰ درصد گزارش شده است. این ارقام نشان می‌دهند که موتور تورم همچنان با قدرت در حال حرکت است و فشار هزینه‌ای بر خانوارها، به‌ویژه دهک‌های پایین درآمدی، به‌شدت افزایش یافته است. تحلیل­گران اقتصادی کسری بودجه شدید دولت، رشد نقدینگی و چاپ پول(خلق اعتبار از هیچ!)، تحریم‌­های اقتصادی و رکود اقتصادی را به‌عنوان چهار نشانگر یا دلیل اصلی تورم در…

در دوماهه اخیر (آبان و آذر) که بسیاری از مناطق کشور درگیر شرایط آلودگی هوا بود و هشدارهای لازم برای آن صادر شد، اتفاقاتی در استان گیلان رخ داد که بیشتر از آن که مساله آلودگی را در استان گیلان تحت‌الشعاع قرار دهد، به گونه‌ای دیگر توجه‌ها را به خود جلب کرد. مساله آلودگی هوا در ایران در سال 1404، سه جنبه قابل‌توجه داشت: اول: گستردگی جغرافیایی و درگیری بخش مهمی از مناطق مختلف شهری کشور، از غرب به شرق، شمال به جنوب. دومین مساله تسرّی قارچ‌گونه آن از کانون‌های شناخته‌شده به مناطق پیرامونی بود. به‌عنوان مثال، امسال شاهد شکل‌گیری یک…