چای

هفته گذشته، «جهانگرد محبوب»، شهردار سال‌های دهه ۴۰ فومن، در سن ۹۴ سالگی در تهران بدرود حیات گفت. وی اولین رییس آموزش‌‌ و ‌‌پرورش لشت‌نشاء و اولین رییس اداره اطلاعات و رادیوی گیلان و دو دوره شهردار شهر فومن بود.   ابهام در کاشتِ درختان چنار «فومن»، بهانه‌‌ای شد تا تورقی در تاریخ این شهر داشته باشیم و بدانیم تا این برافراشتگانِ زیبا و دیگر نمادهای توسعه این شهر از کجا و از سوی چه کسانی پدید آمده‌‌اند.   این پویش و کاوش را از عصر کنونی آغاز و قدم‌‌زنان به سوی گذشته حرکت کردیم. در این میان، نوپدیدارها هیچ‌‌گونه…

جَرِد دایموند پژوهشگر و نویسنده آمریکایی تالیفات مهمی در مورد وضعیت جوامع مختلف از ابتدا تاکنون دارد که چند کتاب از ایشان به فارسی ترجمه شده است. وی در طرح مساله کتاب آشوب خود، حدود یک فصل را به تشریح دقیق واژه بحران می‌­پردازد و برای تمییز دقیق کلمه بحران از اطلاق کردن هر شرایط سختی به بحران پرهیز می‌­کند. چون احتمالا باعث تلطیفِ مشخصاتِ بحران واقعی خواهد شد و بحران را به هرگونه دشواری در هر سطحی تنزل نمی‌­دهد. در ادامه بحران را به بحران­‌های فردی و ملی تقسیم‌­بندی می­‌کند و تلاش دارد ابتدا هر بحرانی را از دیدگاه فردی مورد…

اگرچه گمرک ایران مدتی است؛ در تصمیمی جنجالی و اشتباه، چای را جزء محصولات پرآب قرار داده است، اما سازمان توسعه تجارت ایران، امروز در نامه‌ای اعلام کرد که به درخواست وزارت جهاد کشاورزی، چای به همراه چهار محصول خرما، پسته، انجیر و انگور از فهرست محصولات کشاورزی آب‌بر حذف شده است. طبق بند «پ» ماده ۳۸ قانون برنامه هفتم، محصولات پرآب که الگوی مصرف آب را رعایت نمی‌کنند، هنگام صادرات باید در سال اول نیم درصد و نهایتا دو و نیم درصد عوارض پرداخت کنند. چند ماهی است که گمرک، چای را در ردیف محصولات آب‌بر قرار…

تصمیم عجیب گمرک در طبقه‌بندی چای به‌عنوان محصول پرآب، بار دیگر ضعف هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر را آشکار کرد. در‌ حالی‌که چای گیلان و مازندران به‌صورت دیم کشت می‌شود و نقشی در مصرف بی‌رویه آب ندارد. این تصمیم که نگرانی چایکاران را در بر داشته می‌تواند صادرات را با رکود و کشاورزان را با زیان تازه‌ای روبه‌رو کند. «مهرداد لاهوتی»، نماینده لنگرود در مجلس، در گفت‌وگویی، ضمن انتقاد از این تصمیم عنوان کرد: طبق بند «پ» ماده ۳۸ برنامه هفتم توسعه، محصولات پرآب که الگوی مصرف آب را رعایت نمی‌کنند، هنگام صادرات باید در سال…

در سال ۱۳۳۷، سازمان چای برای کنترل واردات در جهت حمایت از تولید داخلی تاسیس و تا سال ۱۳۴۷ عملکرد بسیار مثبت و قابل‌قبولی داشت. از سال ۱۳۴۸ با توجه به رشد شرایط اقتصادی سایر کشت و صنایع که در رقابت بازار آزاد بودند، متأسفانه چای تحت شرایط نظارت مستقیم دولت از پویایی آن کاسته شد. بعدها، از فردای پس از انقلاب تا سال ۱۳۶۹ و در شرایط جنگی سازمان چای به‌صورت غیرقانونی کلیه تولید، فرآوری و توزیع چای را در انحصار خود در آورد و این انحصار موجب کاهش رسیدگی به خاک، بوته، فرآوری و پویایی در بسته‌بندی چای ایرانی شد. دولت…

قصه چای در اینجا طعم تلخ دارد. برای شروع بگذارید خاطره‌ای از این طعم تلخ چای بگویم. دهه هفتاد بود در دوره استانداری مسعود سلطانی‌فر و ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی، منازعه چای‌کاران با دولت و کارخانه‌داران به جاده و مسدود کردن آن کشیده شد. نیروی انتظامی به‌ناچار وارد عمل شد تا جاده را باز کند. استاندار در هیاهوی این منازعه مجبور بود اول امنیت را حفظ کند بعد به حل مسئله بپردازد. در نهایت از مرکز پژوهشی که من در آن مشغول به‌کار بودم خواستند در خصوص موضوع چای پژوهشی همه‌جانبه انجام دهیم. تیمی مشغول انجام این پژوهش شدند. این پژوهش…

گذشته ساختار چای در ایران مشابه سایر کشورهای چای‌خیز به‌صورت دولتی شروع گردید. تا قبل از دهه هفتاد سازمان چای کشور مستقر در تهران دارای دو اداره چای شمال و اداره کل خدمات پژوهشی چای زیرمجموعه وزارت بازرگانی بود. سایر کشور‌های چای خیز نیز به‌صورت teaboard (تی‌بورد) که دو مجموعه اجرایی و فنی را شامل می‌شد. به‌عبارتی دیگر در ابتدا ساختار چای ایران نیز برگفته از ساختار سایر کشور‌های چای‌خیز بود. ساختار چای در ایران به‌صورت کاملا دولتی که سازمان چای مسؤول خرید و پرداخت بهای برگ سبز به چای‌کاران و تحویل…

مساحت زیر کشت ۷۰ درصد از مزارع چای ایران، کمتراز ۱ هکتار است و با توجه به خرده‌مالک‌ بودن کشاورزان این حوزه، با انحلال یا کوچک کردن سازمان چای کشور بیش از ۷۰ درصد مزارع چای ایران از بین خواهد رفت. این در حالی‌ست که کشاورزان چای‌کار تنها سازمان چای کشور را متولی این صنعت و پدر چای‌کاران می‌‎پندارند و خواهند داشت. لذا با توجه به سال‌ها سابقه فعالیت در این حوزه، عضویت در مجمع ملی خبرگان کشاورزی کشور و به نمایندگی از ۵۲ هزار خانوار چای‌کار استان گیلان و مازندران تأکید می‌کنم با ایجاد هرگونه تغییر در…

چای با این امید و آرزو در ایران کشت شد که کشور از واردات این کالا بی‌نیاز شود. اما پس از گذشت بیش از یک قرن نه‌تنها چنین نشد بلکه حفظ و صیانت چای داخلی خود به مشکلی برای دولت‌ها مبدل شد. در خصوص صنعت چای ایران و پدید آمدنش به قدری سخنان احساسی و نسنجیده گفته‌ شده که اصلاح آن‌ها و تذکر واقعیت‌ها محتاج عمری به‌اندازه تاریخ این صنعت است. سخنانی از قبیل چای در انحصار دولت انگلستان بود و کاشف‌السلطنه با تیزهوشی خودش را یک فرانسوی جا زد و دانه چای را مخفیانه به ایران آورد و بعد او را مخل و رقیب چای انگلستان تشخیص…

صنعت چای ایران از نخستین روزهای شکل‌گیری تا امروز، همواره با چالش‌های فراوانی دست‌وپنجه نرم کرده است؛ چالش‌هایی که نه‌تنها پایان نیافته‌اند، بلکه در گذر زمان پیچیده‌تر و ریشه‌دارتر شده‌اند. از دید من امروز، مهم‌ترین موانع پیش روی این صنعت شامل عدم وجود دسترسی مناسب به باغات کوهپایه، کمبود نیروی کار، شرایط نامساعد اقلیمی در برخی ماه‌ها، قیمت‌گذاری دولتی و فقدان بازار آزاد برای برگ سبز است. ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. نبود نظام نظارتی کارآمد در تولید و بسته‌بندی، فقدان استانداردهای دقیق کنترل کیفیت و رتبه‌بندی…