بعضی شغلها صدایشان بلند نیست، آوازه کارهایشان از نردبانی بالا نمیرود اما اثرشان همه جا با ماست مانند میخهایی که پلههایی یک نردبان را به محکمی نگه میدارند تا اثری بالارود، دیده شود و به جانِ دل بنشیند.
این روز بهانهایست برای گفتن یک حقیقت، آن هم یک حقیقت ساده؛ هیچ متنِ خوبی صرفا با نوشتن خوب نمیشود بلکه در کنار بازنویسی این هدف محقق میشود. نوشتن نقشه راه است و ویراستار همچون راهنما که مسیر هدایت درست این نقشه را برعهده دارد؛ چیزی که در نهایت به یک مقصد خوب منتهی میشود.
ویراستار کاری میکند که کلمات بهجای خودشان بنشینند، جملهها وزن پیدا کنند و متن از یک تودهِ پراکنده تبدیل به یک مسیر قابل عبور شود. بهراستی که اینان معماران نامریی کلماتاند که با قلمهای پربارشان، جادههای پرپیچ و خم متن را هموار میسازند.
در روزگاری که همه چیز تندتر از همیشه منتشر میشود از کپشن و خبر تا مقاله و کتاب، ویراستاری به یک اخلاق حرفهای بدل شده است. سرعت اگر با ویرایش همراه نباشد، از متن چیزی میسازد بیشتر شبیه صدا تا معنا. ویراستار نگهبان معناست، نگهبان ارتباطی که از دل یک متن با خواننده شکل میگیرد، نگهبان مفاهیم و واژهها.
ویراستار بیدارکنندهی صدای درون نویسنده است؛ صدایی که گاه در شلوغی واژهها، شتاب نوشتن یا هیجان بیان، شنیده نمیشود. نویسنده مینویسد تا اندیشهاش را ثبت کند، اما این ویراستار است که کمک میکند آن اندیشه به شکلی شفاف، منسجم و قابل درک به مخاطب برسد.
اگر هرازچندگاهی مکثی آگاهانه بر روی یک کلمه، یک جمله یا حتی ساختار کلی اثر انجام نشود، متن بهتدریج دچار گسست میشود و پیوند منطقی میان اجزای آن از میان میرود. در چنین شرایطی، حتی بهترین ایدهها نیز ممکن است فرو بریزند.
ویرایش، هنر توجه به جزییاتی است که اغلب نادیده گرفته میشوند. جزییاتی مانند انتخاب دقیق واژهها، رعایت تناسب لحن با موضوع، هماهنگی میان جملات و حفظ ریتم متن. اینها همان ظرایفی هستند که ویراستار با آنها زندگی میکند، به آنها دل میبندد و از دل همین دقتها، جان تازهای به جملات میبخشد. ویراستار نهتنها خطاها را اصلاح میکند، بلکه به متن فرصت نفس کشیدن میدهد و آن را از حالت خام و ناپخته به اثری سنجیده و قابل اعتماد تبدیل میکند.
ویراستار میان نویسنده و خواننده پلی منطقی برقرار میکند. او تلاش میکند صداقت اندیشهی نویسنده حفظ شود، در عینحال مسیر دریافت معنا برای مخاطب هموار شود. این نقش، نیازمند صبوری، دقت و درک عمیق از زبان است؛ زیرا کوچکترین تغییر میتواند بر معنای کلی متن اثر بگذارد.
ویرایش، مداخلهای آگاهانه است، نه برای تغییر صدا، بلکه برای شفافتر شنیده شدن آن.
در نهایت، ویراستار روح تازهای به متن میبخشد؛ روحی که در سکوت و پشت صحنه شکل میگیرد، اما در تجربهی خواندن کاملا محسوس است. شاید نام ویراستار کمتر دیده شود، اما اثر حضور او در انسجام، روانی و اعتبار متن انکارناپذیر است. ویرایش، احترام به زبان، نویسنده و مخاطب است و ویراستار، نگهبان همین احترام.
در رسانهها، ویرایش دقیق به افزایش اعتماد مخاطب منجر میشود متنی که از نظر زبانی و ساختار منسجم است، پیام خود را باشفافیت و رسایی بیشتری منتقل میکند و احتمال سوء برداشت، تفسیر نادرست و انتقال ناقص اطلاعات را کاهش میدهد از این نظر ویراستار نهتنها حافظ زبان بلکه حافظ اعتبار رسانه و مسؤولیت اجتماعی آن است.
خلق دنیای تازه به دستان یک ویراستار گره خورده است. این روز، روز قدردانی از کسانیست که پُلی ارتباطی بین خواننده و نویسنده برقرار میکند.
11بهمن ماه به مناسبت تولد استاد احمد سمیعی(گیلان)، روز ویراستار نامگذاری شده است.
این روز ادای دینی به پدر ویراستاری نوین فارسی و یادآوری قدردانی از بزرگانی است که با هنر گوهربارشان بستری را برای شکلگیری معنا شکل دادند.