سازمان امور اراضی کشور از اجرای مرحله دوم طرح صدور اسناد رسمی مالکیت اراضی کشاورزی خبر داده است. این طرح قرار است مالکیت کشاورزان را رسمیت ببخشد و خدمات مربوط به صدور اسناد تک برگ را به صورت رایگان ارائه کند.
«فرهاد ثنایی»، مدیرکل دفتر ساماندهی سازمان امور اراضی کشور، در همایش قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» که در گیلان برگزار شد گفت: تاکنون ۲.۴ میلیون هکتار از اراضی ملی به اراضی زراعی تبدیل و به کشاورزان واگذار شده است. به گفته او، در مرحله دوم، اجرای این قانون با هدف تثبیت مالکیت کشاورزان و بهره‌برداران بخش تولید دنبال می‌شود.
ثنایی با اشاره به این‌که تمامی اراضی کشاورزی خارج از محدوده طرح هادی روستاها و محدوده مصوب شهرها، فارغ از مساحت، مشمول صدور سند تک‌برگ خواهند بود، اعلام کرد که ماموران و نقشه‌برداران سازمان امور اراضی برای انجام مراحل مربوط به روستاهای کشور مراجعه خواهند کرد.
به گفته او، در مرحله نخست، ۱۴۳ شهرستان مشمول طرح شده‌اند و سازمان امور اراضی در نظر دارد در مرحله دوم، شمار شهرستان‌های تحت پوشش را دو تا سه برابر افزایش دهد.
اخیرا استاندار گیلان خبر داد که اراضی ملی مشمول ماده ۴ با تخفیف ۹۰ درصدی به متقاضیان روستایی واگذار می‌شود. این اراضی زمین‌های ملی است که با هدف تامین زمین برای ساخت مسکن روستایی، حفظ جمعیت روستایی، جلوگیری از مهاجرت، مقابله با تصرفات غیرقانونی و حفظ منابع طبیعی به متقاضیان واگذار می‌شود. با این حال کارشناسان احتمال می‌دهند مسیر برای شکل‌گیری رانت و تغییر کاربری‌های غیرقانونی جدید فراهم شود.
از آن سو اصلاحات ارضی که اجرای آن از سال ۱۳۴۰ در ایران آغاز شد، ساختار مالکیت زمین‌های کشاورزی را تغییر داد. با اجرای اصلاحات ارضی، شماری از زارعان گیلانی صاحب زمین شدند، اما واگذاری زمین‌های کوچک و پراکنده، مشکلات اقتصادی کشاورزان را به‌طور کامل برطرف نکرد.
در دهه‌های بعد نیز وضعیت ثبتی برخی اراضی و نسق‌های زراعی، همچنان نیازمند رسیدگی باقی ماند. طرح کنونی صدور اسناد رسمی مالکیت بخشی از تلاش برای تثبیت حقوق کشاورزان است. طبق آخرین آمار حدود ۸۰ درصد از اراضی روستایی در گیلان همچنان فاقد سند هستند و روستائیان قادر به ساخت و ساز نیستند و اثبات مالکیت‌شان با چالش مواجه است.
