در زمانه جنگ و بحرانهای اجتماعی؛
صدور مصوبات ضدمحیطزیستی ادامه دارد
کودک ۱۰ یا ۱۱ساله که بودم در فیلم دوستان زمین برای اولینبار فهمیدم که کره زمین در خطر است و باید نجاتش داد. آنقدر برایم هیجانانگیز بود که همیشه مراقب بودم کاری نکنم آسیب به آن برسد.
یک فیلم توانسته بود تاثیر زیادی در من بگذارد و من عاشق حفظ طبیعت شوم. در زمانی که هنوز در روستاهای گیلان و در کتابهای ابتدایی چنین واژهای وجود نداشت. این تاثیر آنقدر زیاد بود که من در سن ۲۳ سالگی عضو گروه حامی محیطزیست شدم.
واژه محیطزیست و منابعطبیعی در کشور پس از گذشت چند دهه از رسمی شدن آن هنوز غریب است. با وجود اینکه امروز از کودک و بزرگسال، کسی نیست که با واژه محیطزیست آشنا نباشد. خوشبختانه همه از مشکلات محیطزیستی و لزوم حفظ آن مطلع هستند. اما چندان شور و شوقی در نوجوانان و جوانان و حتی بزرگسالان هم برای حفاظت از آن وجود ندارد یا اگر هست کم است.
امروزه با وجود آییننامهها و مصوبات و وضع یکسری قوانین و تاسیس سازمانهای گوناگون برای حفاظت از آن هنوز مفهوم حفظ محیطزیست در ایران به رسمیت شناخته نشده و موضوعی سلیقهای، رانده شده، لاکچری، قابل دستکاری و نادیده گرفته و اجین با سیاستها و منافع اقتصادی، اجتماعی است. ما نمیتوانیم آسیب به محیطزیست ایران را گردن کسان دیگر بیاندازیم.
قاچاقچیان، ارازل و اوباش و جامعه محلی و …. متاسفانه محیطزیست ایران در وهله اول توسط حافظان و مسولان امنیت جانی و مالی آن مورد تجاوز و هجوم قرار میگیرد و راه برای هجوم و دست درازی دیگران باز میکند.
امروز موضوعات مرتبط با محیطزیست و منابع طبیعی آنقدر پیچیده شده و مصوبات و آییننامهها و حتی تبصرههای مرتبط با آن بازیچه دست تصمیمگیران شده است و هر روز با نامهای مختلف زخمی بر آن میگذارند.
در زمانه جنگ و بحرانهای اجتماعی که حساسیتهای جامعه و فعالان این حوزه کمتر است و خبرهای روز محیطزیستی در دسترس نیست و یا زمانی که توجه به این حوزه به هر دلیلی کم میشود حجم صدور مجوزها و مصوبهها بالا میرود. مجوزها به راحتی صادر و در این برهه کسی به کسی نیست.
و جالب اینجا که موضوعات حساسی که منافع اکثریت در آن گره خورده مانند طرح تنفس جنگلهای هیرکانی و یا انتقال آب دریای جنوب، مصوبات و طرحهای آن آنقدر باز و بی سرانجام میماند و درگیر پروسه طولانی مدت فراموش میشود که وقتی مصوبه جدیدی میآید نه مستندات و طرحهای مکتوب و امضا شدهای وجود دارد تا فعالان این حوزه به آن استناد کنند و نه سازمان متولی مسؤولیت آن را میپذیرد و بدتر آنکه خود سازمان نیز دستورات خلاف واقع آن را صادر میکند.
در بحبوحه اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ که کشور در بحران و تنش فرورفته بود، مصوبات و طرحهای مختلفی کلید خورد:
– دستور خروج خشکهدارها و درختان افتاده از جنگل که بارها و بارها توسط فعالان محیطزیست و کارشناسان و نیز طبق قانون طرح تنفس ممنوع اعلام شده بود.
– پیشرفت ۵۶درصدی پروژه بزرگراه ارتباطی تنکابن، قزوین، الموت به طول ۱۶۴ کیلومتر که تقریبا نصف مسیر فعلی میان قزوین و استانهای شمالی است و به عنوان طرحی زیربنایی و راهبردی در کشور شناخته شده است.
همه ما در استانهای شمالی فشار ناشی از حضور بیضابطه مهاجران و گردشگران در فصلهای مختلف سال را شاهد هستیم. حضوری که بهدلیل نبود بسترهای مناسب در استانهای شمال بهویژه گیلان سبب بهمریختن ساختارهای حمل و نقلی، اسکان، ترافیک شهری، پارکینگهای شهری، مهمانسراها و هتلها و خانهمسافرها جوابگوی ۴ میلیون مسافری که فقط در فصلهای بهار و تابستان به گیلان میآیند نیست.
در سوی دیگر معضل بزرگی که گریبان استانهای شمال کشور را گرفته، خرید و فروش زمینهای روستایی در جلگه و تخریب محیطزیست روستا، ساختوسازهای غیرقانونی در جنگلها، آتشسوزی جنگلها و تغییرکاربری همه و همه سبب نابودی کشاورزی و محیطزیست این استانها شده است.
لغو ممنوعیت اراضی صدور مجوز برای فنسکشی و احداث دیوار پیرامون اراضی زراعی اگر آسیبهای دیگر را نادیده بگیریم سبب نابودی فضای سبز روستایی خواهد شد. اتفاقی که در حال حاضر نیز در حال رخ دادن است.
افزایش بیسابقه قیمت برنج شمال و برنج خارجی که کمر هموطنان و هم استانیهای ما را شکسته. برنج هاشمی کیلویی ۴۳۰ تومان و دم سیاه کیلویی ۵۰۰۰۰۰تومان که در تاریخچه فروش برنج استان بیسابقه است. برنج خارجی کیلویی ۱۸۰۰۰۰تومان تا ۲۵۰۰۰۰تومان یعنی حذف یک قوت غالب غذایی از سفرههای اکثر ایرانیان.
برکسی پوشیده نیست که فعالان محیطزیست مهمترین نقش را در حفاظت و حمایت مسؤولانه از طبیعت ایران دارند. پروژههای موفق زیادی در کشور توسط انجمنها صورت گرفته است. همه این رخدادها و اتفاقات نشان میدهد که مساله محیط زیست به راحتی دستخوش تحریف و تخریب میشود نیاز است قوانین الزام آوری برای متوقف کردن تخریبهای کنونی صادر شود و از چرخه تجربههای تجربه شده خارج شویم و این را بپذیریم که هیچ جامعهای بدون بهرهمندی از دانش و تجربه سازمانهای مردم نهاد و گروههای مردمی امکانپذیر نخواهد بود.