انتشار یادداشتی در سایت مرور در خصوص تجربه بازدید از برخی نقاط تاریخی بندرانزلی، از جمله آرامستان لهستانیها و آرامستان ارامنه، متاسفانه حاوی ادعاهایی است که نهتنها با واقعیت سازگار نیست، بلکه برداشت نادرستی از اصول حرفهای حفاظت از میراث مقدس و آثار ادیان مختلف ارائه میدهد.
آرامستانهای اقلیتها، محوطه عمومی نیستند
آرامستانهای لهستانیها و ارامنه، اماکنی مقدس و هویتمند برای جوامع دینیاند؛ نه جاذبههای عمومی که درهای آن برای ورود آزاد و بینظارت باز باشد. چنین مکانهایی در سراسر جهان از گورستان یهودیان پراگ تا قبرستانهای جنگ جهانی در فرانسه تنها با هماهنگی و نظارت مطلع محلی و نماینده رسمی جامعه دینی، یا فرد مورد تایید قابل بازدید هستند.
این سازوکار نه «محدودیت» است و نه «رانت»؛ بلکه یک استاندارد جهانی برای حفاظت از حرمت و تضمین روایت درست میراث مقدس ادیان است.
هماهنگی قبلی یک ضرورت حرفهای است، نه امتیاز خاص
اینکه ادعا شده “بازدید فقط با هماهنگی یک نفر ممکن است” و این عمل معادل “رانت” است، برداشتی سادهانگارانه و غیرکارشناسی است.
هماهنگی قبلی برای اطمینان از موارد زیر، یک ضرورت است:
– جلوگیری از روایتهای نادرست و غیرمعتبر.
– حفظ حرمت محل در برابر رفتارهای غیرحرفهای.
– جلوگیری از صدمه دیدن قبور و سنگنوشتهها.
– احترام به آیینها و پروتکلهای مذهبی جاری.
در تمام کشورهای صاحب میراث حساس، بازدید از میراث مقدس بدون همراهی مطلع محلی واجد صلاحیت و مورد اعتماد جامعه، عملا غیرممکن است.
مثال مصر، دقیقا خلاف ادعای نویسنده را اثبات میکند
در گزارش یادشده، مصر مثال آورده شده تا گفته شود “بازدید باید آزاد باشد”. اما کسانی که در حرفه ارزشمند راهنمای گردشگری فعال هستند یا تجربه واقعی بازدید از محوطههای حساس مصر را دارند، بهخوبی میدانند که:
– محوطههای حساس تنها با راهنمای مورد تأیید موزه و تحت نظارت کامل قابل بازدیدند.
-ورود بدون چارچوب به بسیاری از بخشها ممنوع است.
– کوچکترین خطا با واکنش سریع نیروهای مراقبت و پلیس گردشگری روبهرو میشود.
بنابراین، مثال مصر اگر بهدرستی درک شود، دقیقا تاییدکننده همین سازوکار نظارتی است که در بندرانزلی اعمال میشود. متاسفانه، به نظر میرسد این مقاله با سوءاستفاده از تریبون فراهمشده به شیوهای عوامفریبانه قصد دارد حساب شخصی خود را پس از یک ماجراجویی ناشیانه با کسی تسویه کند.
ضعف احتمالی مدیریت گردشگری انزلی، ارتباطی به پروتکل حفاظتی این مکان ندارد
درست است که ممکن است برخی مراکز مانند مرکز معرفی تالاب فعالیت محدودی داشته باشند و برخی جاذبهها غیرفعالاند و دستگاههای مسئول نیز درگیر کمبود منابع هستند. اما این ایرادات، هرچقدر هم جدی باشند، هیچ ارتباطی به پروتکل حفاظتی آرامستان لهستانیها و ارامنه ندارند.
این مکانها تحت مدیریت جوامع مذهبی و بر اساس اصول بینالمللی حفاظت از میراث عمل میکنند. نمیتوان به بهانه ناکارآمدی سایر بخشها از نگاه نویسنده، خواستار ورود بیضابطه و بدون پروتکل به یک مکان مقدس شد.
گردشگری حرفهای با احترام، نظم و روایت درست پیش میرود
اگر هدف، توسعه گردشگری پایدار و حرفهای است، باید دانست:
– عنوان «راهنمای گردشگری» بهتنهایی مجوز ورود به مکان مقدس نیست؛ روایتگری باید دقیق، معتبر و مبتنی بر منابع باشد.
– حرمت جامعه میزبان، پیشنیاز توسعه گردشگری فرهنگی است.
– گردشگری بدون احترام و ضابطه، فقط بازدید نیست؛ تخریب میراث است.
مرور و رسالت نقد تخصصی یا تسویهحساب شخصی؟
با توجه به رویکرد و عملکرد سایت مرور در دوره فعالیت خود، انتظار میرفت که مرجع و تریبونی برای افراد متخصص باشد که بر پایه دانش به ارائه راهکار، هشدارهای پیشگیرانه، یا نقد مسیرهای رفته میپردازند.
اما یادداشت مورد اشاره، بدون اتکا به نظرات کارشناسی، متنی فاقد ساختار روایی منسجم، شفاف و استدلالهای حقوقی و محکم را منتشر کرده است. این متن تنها تلاشهای کنشگران فرهنگی بندر انزلی را هدف قرار داده و زیر سوال میبرد.
این کنشگران، طی سالهای اخیر، زمینهساز اقدامات حیاتی زیر در راستای حفاظت از میراث لهستانیها بودهاند:
-ثبت و ضبط تاریخ شفاهی حضور لهستانیها.
-تحقیق و پژوهش برای مستندسازی واقعه.
-تولید فیلمهای مستند و داستانی با موضوع مذکور.
-جمعآوری عکسها و اسناد تاریخی حضور لهستانیهای کوچانیده از وطن
-ترجمه خاطرات بازماندگان لهستانی.
-میزبانی فرهنگی از پژوهشگران و دیپلماتهای لهستانی.
این اقدامات، سهمی بزرگ در ارجگذاری به این واقعه تاریخی و حفظ حافظه مشترک و تعریف آرامستان لهستانیها به عنوان یک جاذبه گردشگری و تاریخی و در نهایت ثبت آن بهعنوان یک اثر ملی داشته که همه مراحل آن با حضور و زحمات کنشگران فرهنگی انزلی بوده است.
بنابراین، انتشار متنی که صرفا قصد شماتت و تخریب این تلاشهای ارزشمند را دارد، نه تنها از رسالت نقد تخصصی دور است، بلکه مسیر را به سمت تسویهحساب شخصی منحرف میکند. حمایت از این میراث، مستلزم درک پروتکلهای حفاظتی و پاسداشت زحمات حافظان آن است، نه تضعیفشان، امری که سایت مرور میبایست به آن دقت بیشتری داشته باشد.
