عملیات تعریض محور امامزاده هاشم ادامه دارد؛
اثر ملی استحکامات نظامی گلسرک در معرض آسیب
استحکامات نظامی گلسرک که در افکار عمومی منطقه بیشتر با عنوان «تونلهای شاه عباسی» شناخته میشود در استان گیلان، شهرستان رشت، بخش سنگر، روستای گلسرک و در محدوده امامزاده هاشم، روبهروی کاروانسرای تاریخی شاه عباسی واقع شده است.
این مجموعه شامل فضاها و تونلهای دستکند تاریخی است که در دل تپه و صخرههای مشرف به مسیر قدیمی رشت ـ قزوین ایجاد شده و به دلیل ارزشهای تاریخی و معماری خود با عنوان «استحکامات نظامی گلسرک» به شماره ثبت ۳۳۴۷۸ و به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که در سال ۱۴۰۰ نیز همزمان با اجرای طرح تعریض مسیر، بخشهایی از این مجموعه در معرض تهدید قرار گرفت. در آن زمان با پیگیری رسانهها، فعالان میراث فرهنگی، کارشناسان و مسوولان محلی، عملیات متوقف شد و در نهایت پرونده ثبت ملی اثر به نتیجه رسید تا از این میراث ارزشمند حفاظت شود.
با این حال، کمتر از یک ماه است که عملیات جدید تعریض محور در محدوده تونلهای شاه عباسی مجددا آغاز شده است. نگرانی اصلی این است که عملیات سنگبرداری، تراش دامنه کوه و استفاده از ماشینآلات سنگین و پیکور در فاصلهای بسیار نزدیک به سازههای تاریخی در حال انجام است؛ آن هم بدون آنکه مطالعات جامعی درباره وضعیت سازهای تونلها، گستره واقعی فضاهای زیرزمینی، شرایط زمینشناسی و تاثیر ارتعاشات ناشی از عملیات عمرانی بر این اثر تاریخی انجام شده باشد.
بر اساس مشاهدات میدانی، محل فعلی عملیات دقیقا در پاییندست و زیر محدوده استقرار تونلها و استحکامات ثبت ملیشده قرار دارد. به همین دلیل این نگرانی کاملا جدی و منطقی است که ادامه عملیات بتواند موجب ناپایداری، ایجاد ترک، آسیبهای تدریجی یا حتی خسارتهای جبرانناپذیر به این مجموعه تاریخی شود.
در هفتههای اخیر موضوع از مسیرهای مختلف از جمله مکاتبه و پیگیری از طریق اداره کل میراث فرهنگی، فرمانداری، استانداری، سازمان بازرسی، رسانهها و سایر مراجع ذیربط دنبال شده است. همچنین درخواست شده بود تا پیش از تعیین محدوده ایمن و انجام مطالعات تخصصی، عملیات اجرایی متوقف شود. با این وجود، عملیات عمرانی همچنان ادامه دارد.
مساله اصلی مخالفت با توسعه یا ایمنسازی راه نیست؛ بلکه درخواست این است که پیش از هرگونه مداخله عمرانی در مجاورت یک اثر ثبت ملی، مطالعات علمی و کارشناسی لازم انجام شود تا از وارد آمدن خسارت به میراثی که متعلق به همه نسلهای آینده کشور است جلوگیری گردد.
نگرانی امروز این است که اگر پیش از شناخت کامل این مجموعه و تعیین حریم ایمن آن، بخشهایی از کوه و دامنه حامل این استحکامات تخریب شود، ممکن است آسیبهایی ایجاد شود که دیگر امکان جبران یا بازگرداندن آن وجود نداشته باشد.