آرشیو برچسب

بنای تاریخی

عمارتی که مرا پیدا کرد…

سه سال پیش، عمارت لالمی‌ها در یکی از محلات قدیمی رشت، بار دیگر نفس کشیدن را آغاز کرد. خانه‌ای که سال‌ها در سکوت و فراموشی مانده بود به همت افشین میرزایی، هنرمند و آرشیودار گیلانی به کافه‌موزه عکس «ارکاک» تبدیل شد؛ فضایی که در آن نه تنها آرشیوی از تاریخ عکاسخانه‌های رشت به نمایش درآمد، بلکه خود بنا نیز به بخشی از روایت تاریخ شهر بدل شد.   جوانان رشتی،گردشگران و علاقه‌مندان میراث‌فرهنگی از نقاط مختلف کشور به این خانه می‌آمدند؛ چای می‌نوشیدند، عکس‌ها را می‌دیدند و در میان دیوارها، پنجره‌ها و اتاق‌های یک خانه قدیمی، بخشی…

صد سالِ دیر

میراث معماری رشت، آیینه‌ی تمام‌نمای هویت شمال ایران، امروز در سکوتی دردناک و رو به زوال کشیده شده است. شهر رشت، به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی معماری بومی در استان گیلان، امروزه با تهدیدهای جدی روبروست؛ گسستی میان هویت تاریخی کالبدی و نیازهای زیستی معاصرکه میراث معماری این شهر را در چنبره‌ی فرسودگی، قوانین ناکارآمد و بازسازی‌های غیراصولی گرفتار کرده. چالش‌های حفاظتی بناهای تاریخی رشت فراتر از بحران‌های معمول نگهداری و احیا است؛ چرا که تقابل اقلیم مرطوب گیلان با قوانین ثبت میراثی متکی بر "قدمت ۱۰۰ ساله"، عملاً…

اثر ملی استحکامات نظامی گلسرک در معرض آسیب

استحکامات نظامی گلسرک که در افکار عمومی منطقه بیشتر با عنوان «تونل‌های شاه عباسی» شناخته می‌شود در استان گیلان، شهرستان رشت، بخش سنگر، روستای گلسرک و در محدوده امامزاده هاشم، روبه‌روی کاروانسرای تاریخی شاه عباسی واقع شده است. این مجموعه شامل فضاها و تونل‌های دستکند تاریخی است که در دل تپه و صخره‌های مشرف به مسیر قدیمی رشت ـ قزوین ایجاد شده و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود با عنوان «استحکامات نظامی گلسرک» به شماره ثبت ۳۳۴۷۸ و به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. اهمیت…

رشت دوباره تسلیم لودرها می‌شود!

در قلب تاریخی رشت، جایی که باغ سبزه‌میدان هنوز نفس می‌کشد، عمارت لالمی‌ها در سکوتِ دردناکی به استقبال بولدوزرها می‌رود. بنایی که طی سه سال گذشته با عشق و جانفشانی جوانان رشت به کافه‌موزه‌ای زنده تبدیل شده بود، اکنون در کوچه حاج ضیا العلما، زیر چتر بی‌تفاوتی میراث فرهنگی و با چراغ سبزِ سوداگرانِ سیمان و آهن، به آخرین نفس‌هایش نزدیک می‌شود. آیا این آخرین قربانیِ ویترینِ آپارتمان‌های بی‌هویت در شهری است که هویتش را به پای توسعه‌ی مکعبی قربانی می‌کند؟ عمارت تاریخی لالمی‌ها، واقع در کوچه حاج ضیا العلما…

میراث فرهنگی فقط تماشا می‌کند

خبر رسیده است که یکی دیگر از ابنیه‌های تاریخی این شهر، بنایی که هرچند به ثبت نرسیده اما به‌وضوح حامل ارزش‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی عصر خود است در آستانه حذف و تخریب قرار دارد. پرسش اینجاست؛ که اگر این بناها میراثی ارزش نداشت،پس معیار ارزش در نگاه متولیان چیست؟ و اگر ارزش داشت، چرا تاکنون برای ثبت آن اقدام موثری انجام نشده است؟ این دقیقا همان نقطه‌ای است که مسوولیت مستقیم نهاد متولی میراث فرهنگی آشکار می‌شود؛ نهادی که وظیفه‌ آن صرفا تماشای فرسایش و تخریب نیست، بلکه باید پیش از رسیدن بولدوزرها، تشخیص دهد،…

سراهای تاریخی،قطب‌های جدید گردشگری باشند

بازار تاریخی رشت یکی از بازارهای مهم ایرانی است که به‌ویژه از دوران صفوی به بعد با رونق تجارت ابریشم، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. این بازار در دوران قاجار و پهلوی نیز به‌دلیل قرارگیری در محل تبادلات فرهنگی و تجاری ایران با غرب، نقش بسیار مهمی در تاریخ داشته است. بازشناسی ارزش‌های کالبدی بازاررشت در وضعیت اخیر که به‌دلیل اعتراضات سال گذشته طعمه حریق شد و فرآیند بازسازی آن در حال انجام است، ضروری به نظر می‌رسد. قدیمی‌ترین نقشه‌ای که از محدوده بازار موجود است، نقشه دوره ناصری است که توسط ذوالفقار…

مناره انزلی؛ قربانیِ روایت‌های ساختگی و انحصارِ گردشگری

مناره انزلی؛ فراتر از یک بنای سنگی، نگهبان تاریخ و حافظه جمعی مردم این شهر است. از فانوس دریایی که در قرن نوزدهم راه را برای کشتی‌ها باز می‌کرد تا برج دیده‌بانی حریق در دوران پهلوی که جان شهر را از آتش نجات می‌داد. این بنا همواره در خط مقدم امنیت و حیات روزمره انزلی ایستاده است. اما امروز، این نگهبان با یک جراحت بزرگ روبروست: «تاریخِ دروغین». سال‌هاست که یک روایت اشتباه درباره تاریخ ساخت این مناره در افکار عمومی جریان دارد. بسیاری بر اساس منابعی چون «رابینو در کتاب دارلمرز»، ساخت این بنا را به سال ۱۸۱۵ و دوران…

زیر آسمان شهر چه خبر است!

زیر آسمان شهر، عنوان جشنواره فرهنگی هنری بود که روابط عمومی شورای شهر رشت در آستانه گرامی‌داشت هفته رشت برگزار کرد و با جمع‌آوری آثاری از خبرنگاران و اصحاب قلم تلاش کرد به اعضای شورای شهر یادآور شود که مرکز استان چه پتانسیل‌هایی دارد و با چه معضلاتی روبه‌رو است. مهلت ارسال آثار، پنجم دی‌ماه بود و پس از داوری قرار شد 14 دی‌ماه از منتخبان تجلیل شود. اما اختتامیه جشنواره زیر آسمان شهر با حوادث دی‌ماه گره خورد و روابط عمومی آن را به زمان مناسب دیگری موکول کرد. حالا زمان مناسب به زعم برگزارکنندگان…

وقت تنگ است و فرصت سوگ نیست

بازار رشت دیرزمانی‌ست که در آتش بی‌توجهی و سهل‌انگاری می‌سوزد. از همان زمانی که پای موریانه بیش از انسان به کاروانسراهایش رسید. دقیقا همان‌جا که بافت تاریخی، بافت فرسوده خوانده شد. مجموعه‌ای که خود یکی از هسته‌های نخست شکل‌گیری رشت محسوب می‌شود، همزمان معرف سبک معماری خاص شمال کشور، دوره زمانی، روند شکل‌گیری و حافظِ تاریخی است که بر این شهر و مردمانش گذشته. هر کاروانسرا خود یک سند ملی زنده است. چنان‌که می‌بینیم در کاروانسرای طاقی کوچک داخل یکی از حجرات سنگ نوشته‌ای موجود است که متن آن بدین قرار است:…

شهرِ بی حیات

در سه‌دهه‌ی گذشته، رشت آرام‌آرام پوست انداخته است؛ عطش بی‌پایان برای پیشرفت، خانه‌ها را یکی یکی بلعید. بولدوزرها آمدند و ویرانه ساختند. خیابان‌هایی که زمانی نفس خانه‌های حیاط‌دار را در خود داشتند، حالا زیر سایه‌ی مکعب‌های بتنی خفه شده‌اند.  بساز و بفروش‌ها مثل موجی بی‌رحم از شمال تا جنوب شهر پیش رفته‌اند، خانه‌های کلنگیِ فروتن یکی‌یکی فرو ریخته‌اند و جای‌شان را به آپارتمان‌هایی داده‌اند که در آن بوی خاک و صدای گنجشکِ حیاط دیگر شنیده نمی‌شود. انگار شهر، در رقابت با زمان و فضا، خودش را از خاطرات پاک کرده و به…