میراث فرهنگی

در سال‌های اخیر، خوشبختانه توجه عمومی به تاریخ و میراث فرهنگی شهرهای ما افزایش یافته است؛ اتفاقی که در صورت هدایت صحیح، می‌تواند به تقویت حافظه تاریخی جامعه ومهم‌تر، افزایش مسوولیت‌پذیری نسبت به میراث فرهنگی بینجامد. با این حال، آنچه بیش از هر چیز نیازمند تامل است، شیوه پرداختن به این میراث در بخشی از فضای مجازی آن هم با مدد از هوش مصنوعی  است. تاریخ‌نگاری، صرفا روایت کردن گذشته یا توصیف زیبایی‌های یک بنا و یک رویداد نیست. پژوهش تاریخی، بر پایه اسناد، منابع معتبر، تحلیل انتقادی و شناخت زمینه‌های تاریخی شکل…

شاید صبحی نه‌چندان دور، صدای لودرها سکوت یکی از کوچه‌های قدیمی رشت را بشکند. چند کارگر نوار زرد هشدار را دور خانه بکشند، درِ چوبی از لولا جدا شود و دیوارهایی که نزدیک به یک قرن باران گیلان را تاب آورده‌اند، در چند ساعت فرو بریزند. رهگذران چند دقیقه بایستند، سری تکان بدهند و بعد زندگی در خیابان دوباره جریان پیدا کند؛ انگار که نه انگار خانه‌ای فرو ریخته است و بخشی از تاریخ این شهر توسط لودرها به فراموشی سپرده می‌شود. این تصویر، خیال‌پردازی نیست. سال‌هاست رشت خانه‌هایش را یکی‌یکی از دست می‌دهد؛ بی‌سروصدا، بی‌آنکه…

سه سال پیش، عمارت لالمی‌ها در یکی از محلات قدیمی رشت، بار دیگر نفس کشیدن را آغاز کرد. خانه‌ای که سال‌ها در سکوت و فراموشی مانده بود به همت افشین میرزایی، هنرمند و آرشیودار گیلانی به کافه‌موزه عکس «ارکاک» تبدیل شد؛ فضایی که در آن نه تنها آرشیوی از تاریخ عکاسخانه‌های رشت به نمایش درآمد، بلکه خود بنا نیز به بخشی از روایت تاریخ شهر بدل شد.   جوانان رشتی،گردشگران و علاقه‌مندان میراث‌فرهنگی از نقاط مختلف کشور به این خانه می‌آمدند؛ چای می‌نوشیدند، عکس‌ها را می‌دیدند و در میان دیوارها، پنجره‌ها و اتاق‌های یک خانه قدیمی، بخشی…

خاندان گیگاسری در محله کیاب رشت، گذر پیرسرا سکونت داشتند. از این خاندان، چهره‌های سرشناسی برآمده و همچون هر انسانی، نیکی و بدشان در گذر زمان به جا مانده است. اجداد این خاندان در روایت شفاهی از قفقاز به گیلان آمدند. حال تنها نماد حضور این خاندان، دو عمارت تاریخی است که مهم‌ترین آن عمارت «سعید خان گیگاسری» در محله پیرسرای رشت است که با حکم قضایی برای مزایده به فروش گذاشته شده است. در سلسله گزارش‌های آتی، خاندان گیگاسری معرفی خواهد شد. موضوع نوشتار نخست، معرفی بنایی است که اداره‌ کل میراث فرهنگی آن را واجد ارزش…

سال‌هاست در حوزه گردشگری فعالیت می‌کنم و از ظرفیت‌ها، فرصت‌ها، مزیت‌های رقابتی و جایگاه بی‌بدیل ایران در صنعت گردشگری سخن می‌گوییم. بیش از هر زمان دیگری، میان آن‌چه ایران می‌تواند باشد و آن‌چه امروز هست، فاصله‌ای عمیق و نگران‌کننده می‌بینم. به عنوان یک کارشناس گردشگری، درد من کمبود جاذبه نیست؛ درد من تماشای خاموشی ظرفیت‌هایی است که می‌توانند هزاران فرصت شغلی خلق کنند، اقتصاد محلی را رونق ببخشند و تصویری واقعی از ایران به جهان نشان دهند. درد من دیدار از روستاهایی است که می‌توانستند مقصد گردشگران…

هر شهری حافظه‌ای دارد که در خیابان‌ها، میدان‌ها و ساختمان‌هایش زندگی می‌کند. این حافظه تنها در کتاب‌های تاریخ یا اسناد آرشیوی ثبت نشده، بلکه در آجرها، پنجره‌ها، ایوان‌ها و حیاط‌هایی نهفته است که نسل‌های مختلف در آن زیسته‌اند. رشت نیز از این قاعده مستثنا نیست. هویت این شهر را نمی‌توان صرفا در نام‌ها، رویدادها و شخصیت‌های تاریخی جست‌وجو کرد؛ بخش مهمی از آن در خانه‌های قدیمی و بافت تاریخی شهر جریان دارد. با این‌حال، به نظر می‌رسد رشت بیش از هر زمان دیگری در آستانه فراموشی خانه‌هایش قرار گرفته است. در…

عمارت تاریخی لالمی رشت با پیگیری های مستمر رسانه مرور از تخریب نجات یافت. عمارت تاریخی لالمی در رشت یکی از بناهای ارزشمند دوره پهلوی اول در بافت قدیمی این شهر، پس از آنکه در معرض صدور مجوز تخریب قرار گرفت، با پیگیری‌های مستمر رسانه مرور گیلان و ورود مسوولان وزارت خانه میراث فرهنگی از خطر نابودی نجات یافت و در نهایت، اداره کل میراث فرهنگی استان با صدور اصلاحیه‌ای، هرگونه فعالیت عمرانی در این بنا را صرفا در قالب مرمت و حفظ اصالت اثر مجاز دانست. عمارت تاریخی لالمی، بنایی به‌جامانده از دوران…

میراث معماری رشت، آیینه‌ی تمام‌نمای هویت شمال ایران، امروز در سکوتی دردناک و رو به زوال کشیده شده است. شهر رشت، به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی معماری بومی در استان گیلان، امروزه با تهدیدهای جدی روبروست؛ گسستی میان هویت تاریخی کالبدی و نیازهای زیستی معاصرکه میراث معماری این شهر را در چنبره‌ی فرسودگی، قوانین ناکارآمد و بازسازی‌های غیراصولی گرفتار کرده. چالش‌های حفاظتی بناهای تاریخی رشت فراتر از بحران‌های معمول نگهداری و احیا است؛ چرا که تقابل اقلیم مرطوب گیلان با قوانین ثبت میراثی متکی بر "قدمت ۱۰۰ ساله"، عملاً…

فاجعه آتش‌سوزی مهیب 18 دی ماه سال گذشته در بازار رشت دو شب طول کشید. دیدگان، فجایعی را شاهد بودند که کلمات قادر به بیان نیست. کسبه‌ی هراسان، سعی دارند از میانه آتش و دود و خون اموال خود را نجات دهند. اما فاجعه، چنان پشت سرهم رخ می داد که عدم مدیریت بحران ، واژه کمی است. تنها یک روایت نشان می‌دهد، فاجعه چقدر هولناک بوده است. مسجد حاج مجتهد را آتش زدند، قدیمی‌ترین کاروانسرای بازار رشت درست پشت مسجد است. آتش به سرعت به کاروانسرا سرایت می‌کند. کاروانسرایی که یک قرن محل صادرات «برنج و ابریشم» به روسیه بود، چند دهه‌ای…

استحکامات نظامی گلسرک که در افکار عمومی منطقه بیشتر با عنوان «تونل‌های شاه عباسی» شناخته می‌شود در استان گیلان، شهرستان رشت، بخش سنگر، روستای گلسرک و در محدوده امامزاده هاشم، روبه‌روی کاروانسرای تاریخی شاه عباسی واقع شده است. این مجموعه شامل فضاها و تونل‌های دستکند تاریخی است که در دل تپه و صخره‌های مشرف به مسیر قدیمی رشت ـ قزوین ایجاد شده و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود با عنوان «استحکامات نظامی گلسرک» به شماره ثبت ۳۳۴۷۸ و به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. اهمیت…