سالهاست از حجم زیاد زباله سخن میگوییم از اصلاح شیوههای مصرف و کاهش زباله اما چرا همچنان شاهد افزایش زباله در روستاها و شهرها و کلانشهر ها هستیم؟ بخصوص در استانهای شمالی که به علت تراکم جمعیت و جمعیت شناور گردشگری با کوهی از زباله در گوشه و کنار هر شهر مواجهایم.
آنچه به عنوان سمن در آموزشهای محیطزیستی تجربه کردهایم به ما میگوید؛ برای کاهش زباله علاوه بر تغییر در سیاستهای کشور و نیز تغییر در برخی قوانین، نیازمند همراه کردن مردم و شهروندان هستیم.
تا زمانی که مردم با مخاطرات زباله آشنا نشوند و به این باور نرسند که بخشی از مسئولیت مدیریت زباله با خود تولید کننده است نمیتوان امیدوار بود که تغییرات مثبتی ایجاد شود.
به طور مثال طی آموزش در روستاهای بخش رحیمآباد یکی از آیتمهای اموزشی ما جداسازی باطریهای فرسوده از سایر زبالهها بخصوص زبالههایتر بود و هنگامی که از خطرهای آن برای اهالی صحبت میکردیم بسیار متعجب شده و قول به همکاری میدادند و یا وقتی از اثرات بد ریز پلاستیکها در مواد غذایی میگفتیم تا از ظروف و سفرههای یکبار مصرف استفاده نکنند با ذوق از سبک زندگی گذشته خود صحبت میکردند از اینکه با زنبیل به خرید میرفتند در برگههای کاغذی خشکبار میخریدند و یا در بشقابهای پایدار نذری توزیع میکردند.
از اینرو شاید در کوتاه مدت تاثیر آموزشها چندان ملموس نباشد ولی قطعا در دراز مدت تاثیر خود را خواهد گذاشت. به طوریکه در روزهای ابتدایی آموزش در روستاها اکثریت مردم با بعضی تعاریف مرتبط با حفاظت محیطزیست ناآشنا بودند اما اکنون افزایش آگاهی در مردم کاملا احساس میشود.
سبک زندگی فست و سریع از شهرها به روستاها کشیده شده است و به دلیل تغییر مشاغل و در تردد دایمی بین محل کار و خانه و حتی گردش پایان هفتهها، استفاده از یکبار مصرف مرسوم شده و مواد غذایی با بستهبندیهای جذاب که شاید تا دو دهه پیش در روستاها به ندرت شاهد بودیم اکنون به وفور دیده میشود.
باید بپذیریم هریک از ما نقش موثری دارد در بهبود وضعیت محیط زندگی خود، حتی با برداشتن گامی کوچک و تغییر سبک زندگی فردی با اصلاح نحوه خرید، اصلاح نحوه مصرف.
علاوه بر اینها هر شخص باید احساس کند که مالک این آب و خاک و هوا است. بنابراین برای حفظ آن باید بیشتر بکوشد برای خود، برای فرزندان خود و برای آیندگان. اصلاح نحوه دفع پسماند!
یکی از کم هزینهترین اقداماتی که میتواند به کاهش زباله تا حد زیادی کمک کند کاهش استفاده از یکبار مصرف است. کاهش مصرف کیسههای نایلونی خرید که اغلب یکبار مصرف میشوند، معرفی و جایگزینی کیسههای توری و پارچهای بجای کیسههای نایلونی که سالها و بارها قابل استفاده هستند و حتی به اقتصاد خانوارها و اصناف هم کمک میکند.