ایران در ۱۷ مهر ۱۴۰۵ یکی از بزرگان سازنده مدرن خود را در ۹۷ سالگی از دست داد. مردان بزرگی در زمینه اقتصادی به بسط ظرفیت‌های فنی، مالی، اجتماعی و مدیریتی ایران در ۱۳۰ سال اخیر نقش داشته‌اند.
حاج حسن و حاج حسین امین‌الضرب، محمد حسین کازرونی، سید محمود لاجوردی، برخوردار، خسروشاهی، ایروانی خانواده خلیلی نمونه‌ای از ایرانیانی بودند که در ساختن ایران معاصر نقش داشته‌اند.
خانواده خلیلی پدر و پسر، محمود و محسن یکی از این مردانی بودند که در گسترش مصرف گاز خانگی، صنایع مرتبط با صنعت گاز مثل کپسول، اجاق گاز و آسان شدن نقش زنان و مردان در آشپزخانه‌ها و بهبود فراغت زنان نقش برجسته‌ای در طی ۷۲ سال داشته‌اند.
شرکت بوتان پیشتاز صنایع گاز در ایران شد. به دنبال آن چندین شرکت تاسیس شده و به گسترش صنایع مرتبط به این حوزه را تسهیل کردند. برخلاف بسیاری از فعالین اقتصادی نسل اول و دوم، محسن خلیلی تحصیل کرده مهندسی از دانشگاه تهران بود.
او همراه پدر اولین گام‌ها را در زمینه حمل گاز مایع در مهر ۱۳۳۲ برداشت. در برابر بروکراسی ناکارا که ده‌ها مانع در برابر فعالان اقتصادی می‌گذاشتند تسلیم نشد، حلقه‌های مختلف مربوط به صنعت گاز مصرفی خانگی، اجاق گاز و بخاری گازی، گاز پیک نیکی و… را به تدریج تکمیل کرد.
وقتی منطق اقتصادی و سود در این صنعت به بار نشست ده‌ها فعال اقتصادی به دنبال او حرکت کردند. پدر که در سال ۱۳۵۳ درگذشت.، صنعت خانوادگی به کمک محسن و یرادرانش سعید و حمید به فعالیت خود ادامه داد.
زلزله‌ای در میان صنایع بزرگ با انقلاب ۱۳۵۷ رخ داد و بخش بزرگی از این صنایع در تند باد آن، دولتی شده و پس از ۱۰ یا ۱۵ سال، به دلیل ناکارایی، تعطیل شدند.
شرکت بوتان با مقاومت و ایستادگی شگفت انگیز خلیلی در برابر ده‌ها احضار دادگاه، ستادها و…پا بر جا ماند. بوتان همچنان یکی از صنایع برجسته ایران در زمینه لوازم خانگی است. محسن خلیلی علاوه بر مدیریت واحد صنعتی در سازماندهی نهادهای جمعی کارفرمایی نقش برجسته‌ای ایفا کرد.
تاسیس« بنیاد توسعه صنعتی خلیلی » با استفاده از منابع شخصی و انتشار کتاب «چالش‌های صنعتی شدن ایران از حکمرانی اقتصادی تا تحولات حکمرانی» از سوی دنیای اقتصاد نمونه‌ای کوچک از تلاش‌های اوست.
تلاش او در زمینه تولیدات فرهنگی از طریق موسسات پژوهشی، ثبت و ضبط تجربه‌های کارآفرینی، توسعه و ترجمه متون مرتبط با توسعه ایران در میان کارآفرینان ایرانی کم نظیر است.
جامعه صنعتی و فرهنگی ایران بزرگ مردی را از دست داده است که نقشی موثر در گسترش فرهنگ کارآفرینی از طریق توسعه صنعتی، بهبود نهادهای کارآفرینی، گسترش کار جمعی و بسط آن در حوزه عمومی داشته است. خدایش بیامرزد که در طی بیش از ۷۰ سال در بسط نیک اندیشی، نیک کرداری، گسترش اشتغال، تاسیس نهاد و فرهنگ مداومت داشت.
* برای آگاهی از کارنامه محمود و محسن خلیلی به فریدون شیرین کام؛ ایمان فرجام نیا «سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران» فرهنگ صبا،۱۳۹۳.