آرشیو برچسب

میراث فرهنگی

آوار فراموشی

هر شهری حافظه‌ای دارد که در خیابان‌ها، میدان‌ها و ساختمان‌هایش زندگی می‌کند. این حافظه تنها در کتاب‌های تاریخ یا اسناد آرشیوی ثبت نشده، بلکه در آجرها، پنجره‌ها، ایوان‌ها و حیاط‌هایی نهفته است که نسل‌های مختلف در آن زیسته‌اند. رشت نیز از این قاعده مستثنا نیست. هویت این شهر را نمی‌توان صرفا در نام‌ها، رویدادها و شخصیت‌های تاریخی جست‌وجو کرد؛ بخش مهمی از آن در خانه‌های قدیمی و بافت تاریخی شهر جریان دارد. با این‌حال، به نظر می‌رسد رشت بیش از هر زمان دیگری در آستانه فراموشی خانه‌هایش قرار گرفته است. در…

عمارت «لالمی» از تیغِ تخریب گریخت

عمارت تاریخی لالمی رشت با پیگیری های مستمر رسانه مرور از تخریب نجات یافت. عمارت تاریخی لالمی در رشت یکی از بناهای ارزشمند دوره پهلوی اول در بافت قدیمی این شهر، پس از آنکه در معرض صدور مجوز تخریب قرار گرفت، با پیگیری‌های مستمر رسانه مرور گیلان و ورود مسوولان وزارت خانه میراث فرهنگی از خطر نابودی نجات یافت و در نهایت، اداره کل میراث فرهنگی استان با صدور اصلاحیه‌ای، هرگونه فعالیت عمرانی در این بنا را صرفا در قالب مرمت و حفظ اصالت اثر مجاز دانست. عمارت تاریخی لالمی، بنایی به‌جامانده از دوران…

صد سالِ دیر

میراث معماری رشت، آیینه‌ی تمام‌نمای هویت شمال ایران، امروز در سکوتی دردناک و رو به زوال کشیده شده است. شهر رشت، به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی معماری بومی در استان گیلان، امروزه با تهدیدهای جدی روبروست؛ گسستی میان هویت تاریخی کالبدی و نیازهای زیستی معاصرکه میراث معماری این شهر را در چنبره‌ی فرسودگی، قوانین ناکارآمد و بازسازی‌های غیراصولی گرفتار کرده. چالش‌های حفاظتی بناهای تاریخی رشت فراتر از بحران‌های معمول نگهداری و احیا است؛ چرا که تقابل اقلیم مرطوب گیلان با قوانین ثبت میراثی متکی بر "قدمت ۱۰۰ ساله"، عملاً…

نوسازی یا احیای کاروانسراهای سوخته

فاجعه آتش‌سوزی مهیب 18 دی ماه سال گذشته در بازار رشت دو شب طول کشید. دیدگان، فجایعی را شاهد بودند که کلمات قادر به بیان نیست. کسبه‌ی هراسان، سعی دارند از میانه آتش و دود و خون اموال خود را نجات دهند. اما فاجعه، چنان پشت سرهم رخ می داد که عدم مدیریت بحران ، واژه کمی است. تنها یک روایت نشان می‌دهد، فاجعه چقدر هولناک بوده است. مسجد حاج مجتهد را آتش زدند، قدیمی‌ترین کاروانسرای بازار رشت درست پشت مسجد است. آتش به سرعت به کاروانسرا سرایت می‌کند. کاروانسرایی که یک قرن محل صادرات «برنج و ابریشم» به روسیه بود، چند دهه‌ای…

اثر ملی استحکامات نظامی گلسرک در معرض آسیب

استحکامات نظامی گلسرک که در افکار عمومی منطقه بیشتر با عنوان «تونل‌های شاه عباسی» شناخته می‌شود در استان گیلان، شهرستان رشت، بخش سنگر، روستای گلسرک و در محدوده امامزاده هاشم، روبه‌روی کاروانسرای تاریخی شاه عباسی واقع شده است. این مجموعه شامل فضاها و تونل‌های دستکند تاریخی است که در دل تپه و صخره‌های مشرف به مسیر قدیمی رشت ـ قزوین ایجاد شده و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود با عنوان «استحکامات نظامی گلسرک» به شماره ثبت ۳۳۴۷۸ و به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. اهمیت…

معابری به قدمت قاجار

بیشتر از شصت سال بعد از اصلاحات ارضی، در روستاهای گیلان هنوز بیشتر از کلمات مبالغه آمیز "چاکرم " و "نوکرم" یک عبارت کوتاه به گوش می‌رسد: "تی رعیتم " . عبارتی متعلق به دوران ارباب رعیتی که هنوز در ناخودآگاه جمعی بخش بزرگی از روستاییان تاثیر خود را حفظ کرده است ‌. بررسی تبعات اجتماعی اصلاحات ارضی بخصوص بر روی فرزندان خوانین مجالی دیگر می‌طلبد. سه نسل بعد از اصلاحات ارضی، شاید خبری از خان و رعیت نباشد اما رشت قدیم که محاط بین دو رودخانه‌ بود، هنوز نام اربابان و خوانین را بر پیشانی کوچه‌پس‌کوچه‌های خود می‌بیند ‌.…

رویداد فرهنگی «ایران‌ جان»

گستره سبز گیلان همواره رنگین بوده است از نقش‌های پرشکوه جان گرفته از طبیعت زیبا ، آداب و رسوم و آیین‌ها، صنایع دستی متعدد، خوراک متنوع و همه آن‌چه که در ردیف گنجینه‌های ارزشمند این خطه بهشت‌گون جای دارد. روز شنبه دوم خرداد‌ماه، رویداد فرهنگی اجتماعی «ایران جان» با هدف گرامیداشت روز جهانی میراث فرهنگی با نگاهی ویژه به ظرفیت‌های زیست‌بوم محلی و تقویت هویت ملی به همت سازمان منطقه آزاد انزلی و با مشارکت جوامع محلی در پارک جنگلی چپرپرد شکل گرفت. این رویداد که با حضور استاندار گیلان و مدیرعامل سازمان…

دست‌اندازی به حریم تپه شاه عباسی

افزایش چشمگیر سفر به گیلان در یک سال گذشته ــ سالی که هم‌زمان با دو جنگ و شرایط ویژه کشور سپری شد ــ فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های جاده‌ای استان وارد کرده است. محور قزوین–رشت، به‌ ویژه در محدوده امامزاده هاشم و روستای گلسرک، همواره یکی از گره‌های اصلی ترافیک سنگین شمال کشور بوده؛ مسیری که در ایام پرتردد عملا قفل می‌شود و ساعت‌ها معطلی برای مسافران رقم می‌زند. در دل همین محدوده، کاروانسرای شاه‌عباسی، تپه تاریخی و تونل‌های تاریخی گلسرک قرار دارند؛ آثاری ارزشمند که بخشی از هویت تاریخی منطقه را شکل می‌دهند. از سال…

«دوباره ببین»؛ در عمارت تاریخی دادگستری انزلی

رویداد فرهنگی «دوباره ببین»، عصر روزسی‌ام اردیبهشت در شهر ساحلی انزلی برگزار شد. این رویداد قدمی ارزشمند در راستای کنشگری فعالانه در عرصه پاسداشت میراث‌فرهنگی این شهر محسوب می‌شود. عمارت تاریخی دادگستری انزلی در چهارشنبه‌ای که گذشت شاهد حضور تعدادی از شهروندان انزلی بود که فراتر از یک آیین نمادین، کوشیدند در مسیر بازتعریف تاریخ محلی و تقویت ارتباط پیوندهای اجتماعی با کالبدهای هویتی شهر گام بردارند. در واقع برگزاری این رویداد تاکیدی دیگر بر تاثیر پر اهمیت تفکر جمعی بر بازیابی هویت تاریخی شهرهاست. در…

گیسوم، کاندید روستای جهانی گردشگری

«گیسوم» در شهرستان تالش با برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، اقتصادی و زیست‌محیطی در مسیر ثبت به عنوان بهترین روستای جهانی گردشگری در سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است. «پردل امیری نژاد» رییس اداره گردشگری و میراث فرهنگی شهرستان تالش به مرور بیان کرد: از سوی سازمان جهانی گردشگری ملل متحد، هر سال یک روستا به‌عنوان روستای برتر جهانی گردشگری انتخاب می‌شود؛ اینک روستای گیسوم از میان ۱۴ روستای نامزد کشور برای کسب این عنوان جزو ۶ روستای برتر قرار گرفته و قابلیت‌های لازم برای تبدیل شدن به یکی از مقاصد شاخص گردشگری و ثبت در فهرست‌های…