یادداشت ویژه

عصر سه‌شنبه، 11 شهریورماه، فرصتی دست داد تا در نشستی با عنوان «نقش زنان گیلان در شهریور 1320» در مرکز اسناد و کتابخانه‌ی ملی گیلان شرکت کنم. وجود این نوع نشست‌ها موجب می‌شود تلنگری به خود و دیگران بزنیم که‌ ای دل غافل در بطن جامعه‌ی به‌نظر صامت وساکت، عده‌ای در جوش وخروش و در حال نقش‌آفرینی بوده و هستند باید باید چشم‌ها را شست و دید. این نشست مانند همه‌ی نشست‌ها، همایش‌ها وگردهمایی‌ها، دارای نقاط قوت وضعف بود که باید در راه تقویت نقاط مثبت وکاهش نقاط منفی گام برداشت. قبل از هر چیز باید سپاسگزار…

سال‌هاست نسخه غالب برای درمان گره‌های ترافیکی در شهرهای ما، احداث تقاطع‌های غیرهمسطح، بزرگراه‌ها، تعریض معابر و بازگشایی مسیرهای جدید است. در نگاه نخست، چنین اقداماتی به‌ظاهر نویدبخش‌اند: خودروها راحت‌تر حرکت می‌کنند، توقف‌های طولانی کاهش می‌یابد و شهروندان احساس می‌کنند برای مدتی کوتاه نفسی تازه کرده‌اند. اما این «نفَس تازه» چندان پایدار نیست؛ چراکه با گذشت زمان، دوباره با ازدحام، ترافیک و اتلاف وقت مواجه می‌شویم. این همان پدیده‌ای است که در ادبیات تخصصی شهرسازی و مهندسی حمل‌ونقل، «تقاضای القایی» نامیده می‌شود؛ به این معنا…

شبکه معابر در شهر، باتوجه ‌به سلسله ‌مراتب عملکردی هرکدام از آن‌ها، از کوچه گرفته تا خیابان، گذرها، بزرگراه‌ها، شاهراه‌ها و راه‌های برون‌شهری را می‌توان از مهم‌ترین و زیربنایی‌ترین عناصر ساختاری بر کالبد شهر دانست. به‌طوری‌که سایر عناصر و کارکردها از آن تبعیت کرده، در جوار آن شکل می‌گیرند. این شریان‌های حیاتی در شهر به‌مثابه رگ‌های انتقال‌دهنده خون به‌تمامی‌ اندام‌های بدن هستند که بدان روح زندگی و شادابی می‌دهند. هرگونه گرفتگی و اختلال در روند این جریان فعال می‌تواند سلامت و توانایی کالبد را به مخاطره‌انداخته،…

اکوتوریسم و بهره‌برداری خردمندانه برپایه حفاظت، بخش مهمی از راه حل نجات تالاب انزلی است. در این میان مشارکت تمامی دی‌نفعان خصوصا جامعه محلی تالاب انزلی در مدیریت یکپارچه تالاب، نقشی بسیار پراهمیت دارد. تالاب انزلی، یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های آبی شمال کشور، در سایه سال‌ها سوءمدیریت، نبود نظام مشارکتی مؤثر و نادیده‌گرفتن جوامع محلی، به مرحله‌ای رسیده که حیاتش در خطر است. در حالی‌که کشورهای پیشرو در حفاظت از تالاب‌ها، مانند ژاپن، حفاظت را به دست مردم، خیران و انجمن‌های مردمی سپرده‌اند و دولت صرفا با…

مناقصه اخیر جمع‌آوری و حمل پسماند رشت، به‌جای آن‌که نشانه‌ای از برنامه‌ریزی علمی و شفافیت مالی باشد، عملا به نمایشگاه ناکارآمدی و سوءمدیریت شهرداری تبدیل شد. در سکوت خبری، پیمانکاران قدیمی با پیشنهادهایی تا ۱۱۷ درصد بالاتر از برآورد کارشناسی برنده شدند؛ رقمی که نه‌تنها غیرمنطقی، بلکه محصول مستقیم ضعف فنی، بی‌برنامگی و حذف نظارت از سوی تیم برگزارکننده است. اخطارهایی که عمدا نادیده گرفته شد رسانه «مرور» ماه‌ها قبل از فاجعه خبر داده بود: اسناد مناقصه ناقص، مغشوش و غیرقابل‌اعتماد است؛ تیم برگزارکننده حتی از…

شهرها از هزاران سال پیش مرکز فعالیت‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بوده‌اند. یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های حیات شهری، بدون تردید، عامل حرکت و جابجایی است. تسهیل حرکت نیز همواره از کلیدی‌ترین اهداف مدیران و برنامه‌ریزان شهری در سراسر جهان بوده و خواهد بود. با این‌حال، در دوران مدرن، ماهیت، کمیت و کیفیت این حرکت به‌گونه‌ای دگرگون شد که در تاریخ بشر بی‌سابقه بود. اگرچه اختراع لوکوموتیو و اتومبیل در ابتدا با استقبال و شگفتی فراوان مدیران شهری مواجه شد و از آن‌ها برای سامان‌دهی فضاهای شهری استفاده گردید،…

بنای هتل ایران، قدمتی کمتر از صد سال، همچون دیگر بناهای مجموعه میدان شهرداری رشت، روایت‌گر تحول معماری در گیلان است. سبک معماری این بنا، همچون عمارت‌های؛ بلدیه، اداره پست و مریضخانه بلدیه با گنبد‌های پیازی، معماری نئوکلاسیک روسی دارد. این ساختمان که اکنون تحت تملک میراث‌فرهنگی است، یک سال است توسط صندوق احیا برای مرمت و بهره‌برداری واگذار شده است. در نخستین روز از شهریورماه، وزير ميراث فرهنگي، گردشگری و صنایع‌دستی از کارگاه مرمت عمارت بلدیه و هتل ایران بازدید کرد و همان‌قدر که از شهرداری رشت از مرمت بلدیه برای…

در دل جنگل‌های سرسبز هیرکانی، جایی که باران‌های بی‌وقفه گیلان، زمین را می‌شوید و رودخانه‌ها را پرآب نگه می‌دارد، یک فاجعه خاموش در حال گسترش است. گیلان، با جمعیت متراکم بیش از ۲.۵ میلیون نفر و هجوم سالانه میلیون‌ها گردشگر، روزانه بیش از ۲۰۰۰ تن زباله تولید می‌کند؛ آماری که در ایام تعطیلات به ۳۰۰۰ تن هم می‌رسد. اما این زباله‌ها نه بازیافت می‌شوند و نه به درستی مدیریت؛ بلکه مانند زخمی کهنه، بر پیکر تالاب انزلی، رودخانه‌های زرجوب و گوهررود، و جنگل‌های سراوان می‌نشیند. داستان مدیریت پسماند در گیلان، بیشتر شبیه به یک…

مسئله ترافیک رشت نه از کمبود سازه‌های بتنی، بلکه از «کم‌اتصالیِ» شبکه معابر ریشه می‌گیرد. پل‌های روگذر ممکن است «زمان عبورِ گروهی از رانندگان» را در یک نقطه کوتاه‌تر کند، اما «زمانِ شهر» را نمی‌خرد. زمانِ شهر زمانی به‌دست می‌آید که شبکه به جای چند شاهراه، از هزاران رشته ریز و درشت تنیده شود؛ جایی که سفرهای کوتاه، کوتاه بمانند؛ گره‌ها به‌جای جابه‌جایی، واقعا کاسته شوند؛ و خیابان‌ها به‌جای سکوهای عبور، به فضاهای زیست شهری بدل شوند. وقتی شبکه خیابان‌ها مانند یک بافت سالم و پیوسته عمل نکند، هر افزایش ظرفیت نقطه‌ای…

در آخرین ساعات شب دوم شهریور ۱۳۲۰ به دولت ایران اطلاع داده شد به‌خاطر بی‌توجهی به خواسته متفقین مبنی بر اخراج نیروهای آلمانی، ارتش دو کشور شوروی و انگلیس به شمال و جنوب ایران حمله خواهند کرد. تنها چند ساعت پس از این اولتیماتوم، از هوا، زمین و دریا، ایران مورد حمله قرار گرفت. شمال ایران همیشه سابقه تجاوز از سوی روسیه را داشت و به یک‌باره مردم گیلان خود را در برابر حملات هوایی شوروی بی‌دفاع دیدند. کانون این حملات بندرانزلی بود. در آن مقطع تاریخی، ناوسروان «یدالله بایندر» کفالت فرماندهی نیروی دریایی را در بندر…