آیین بزرگداشت زندهیاد «محمد کوچکپور کپورچالی» عکاس برجسته و ثبتکننده میراث تصویری ماندگار از طبیعت فرهنگ و زندگی مردم گیلان با حضور خانواده، هنرمندان، عکاسان و پژوهشگران در گالری کلهر رشت برگزار شد.
در این مراسم چهرههای شاخص عرصه عکاسی و فرهنگ کشور و استان از جمله سیفالله صمدیان، کریم ملکمدنی، مهدی منعم و فرهاد مهرانفر با مرور آثار و زندگی حرفهای این هنرمند از نقش ماندگار او در ثبت فرهنگ، طبیعت و زیست بوم گیلان سخن گفتند.
در ابتدای این مراسم، مستند «فریاد جنگل» ساخته سیفالله صمدیان به نمایش درآمد؛ مستندی که روایت سفر مشترک وی و زندهیاد عباس کیارستمی به کپورچال و دیدار با محمد کوچکپور است.
سیفالله صمدیان، عکاس، فیلمساز و مستندساز با تاکید بر جایگاه زندهیاد کوچکپور گفت: اگر محمد کوچکپور نبود، امروز بخش بزرگی از حافظه تصویری گیلان در اختیار ما قرار نداشت؛ به باور من او تکسوار تاریخ تصویری گیلان بود.
وی افزود: کوچکپور همواره آثارش را برای نقد و بررسی نزد من میآورد و همین موضوع سبب شد با همکاری یکدیگر، مجموعهای از بهترین عکسهایش انتخاب و در قالب کتاب منتشر شود.
وی با اشاره به انتشار کتابهای «گیلان؛ بهشت طبیعت» و «دریچه سبز» اظهار کرد: این آثار، کاملترین مرجع تصویری از گیلان برای ایران و حتی جهان هستند؛ تصاویری از فرهنگ، طبیعت و شیوه زندگی که بسیاری از آنها دیگر قابل تکرار نیست.
سیفالله صمدیان: اگر محمد کوچکپور نبود، امروز بخش بزرگی از حافظه تصویری گیلان در اختیار ما قرار نداشت؛ به باور من او تکسوار تاریخ تصویری گیلان بود
صمدیان در این مراسم با اشاره به جایگاه محمد کوچکپور در عکاسی مستند ایران گفت: بسیاری از عکاسان مطرح جهان، خودآموخته بودهاند و محمد کوچکپور نیز از همین نسل بود.
سیفاالله صمدیان عکاس، فیلمساز و مستندساز در بزرگداشت محمد کوچکپور
افسر درویشی، همسر زندهیاد کوچکپور نیز با مرور ۴۷ سال زندگی مشترک با این هنرمند گفت: در تمام سالهای زندگی تلاش کردم با کار خیاطی هزینههای زندگی را تامین کنم تا محمد بتواند با آسودگی خاطر به عکاسی بپردازد؛ فرزندانمان نیز در این مسیر با صبوری همراه ما بودند.
فرهاد مهرانفر کارگردان، پژوهشگر و مستندساز، آثار محمد کوچکپور را میراثی ماندگار از فرهنگ گیلان دانست و گفت: او بدون آموزش آکادمیک با تکیه بر استعداد، پشتکار و عشق به زادگاهش، حقیقت زندگی مردم و فرهنگ روستایی گیلان را ثبت کرد.
وی افزود: کوچکپور تکههای فرهنگی جامعهای را که امروز بخش زیادی از آن از میان رفته با نگاه هنرمندانه گردآوری و برای آیندگان ماندگار کرد؛ زیبایی آثار او از حقیقتی سرچشمه میگیرد که در دل زندگی مردم جریان داشت.
فرهاد مهرانفر: محمد کوچکپور بدون آموزش آکادمیک با تکیه بر استعداد، پشتکار و عشق به زادگاهش، حقیقت زندگی مردم و فرهنگ روستایی گیلان را ثبت کرد
مهرانفر با تاکید بر اینکه آثار این هنرمند باید بیش از پیش در معرض دید نسل جوان قرار گیرد، پیشنهاد کرد بخشی از عکسهای او در فضاهای شهری نصب شود تا یاد و نگاه این عکاس برجسته همواره زنده بماند.
فرهاد مهرانفر کارگردان، پژوهشگر و مستندساز
کریم ملکمدنی فیلمساز، فیلمبردار و عکاس، نیز محمد کوچکپور را هنرمندی خودآموخته، پرتلاش و مردمدار توصیف کرد و گفت: او با عشق به طبیعت، جنگل و مردم زندگی میکرد و همین عشق، آثارش را ماندگار ساخت.
وی نقش همسر این عکاس را در موفقیتهای او بیبدیل دانست و افزود: پشتوانه خانوادگی و فداکاری افسر درویشی، زمینهساز خلق بخش مهمی از آثار محمد کوچکپوربود.
کریم ملکمدنی فیلمساز، فیلمبردار و عکاس
مهدی منعم عکاس نیز با اشاره به نگاه انسانی کوچک پور در عکاسی گفت: این عکاس برجسته استان سالها پیش، پیش از آنکه چنین شیوهای در جهان شناخته شود، پروژههای بلندمدت مستند را در گیلان اجرا کرد و با هزینه شخصی به کمک مردم جنگلنشین میرفت؛ از تهیه لباس و کفش برای کودکان گرفته تا همراهی با خانوادههای محروم.
وی افزود: قدرت آثار او در ایجاد ارتباط عمیق با سوژهها بود؛ او هرگز تنها به ثبت یک تصویر اکتفا نمیکرد؛ بلکه با مردم زندگی میکرد، اعتمادشان را به دست میآورد و روایتگر زندگی و فرهنگ آنان میشد.
مهدی منعم عکاس
در پایان این مراسم کتابهای «گیلان؛ بهشت طبیعت» و «دریچه سبز» از آثار زندهیاد محمد کوچکپور برای علاقهمندان عرضه شد. محمد کوچکپور کپورچالی، عکاس برجسته و مستندنگار گیلان متولد ۱۳۳۴ در روستای کپورچال بندرانزلی در دوران فعالیت خود به ثبت فرهنگ، طبیعت، آیینها و زندگی مردم این استان پرداخت و سرانجام هفتم تیرماه پس از تحمل سالها تبعات ناشی از سکته مغزی، در سن۷۱ سالگی درگذشت.
مهدی منعم: قدرت آثار کوچکپور در ایجاد ارتباط عمیق با سوژهها بود؛ او هرگز تنها به ثبت یک تصویر اکتفا نمیکرد؛ بلکه با مردم زندگی میکرد، اعتمادشان را به دست میآورد و روایتگر زندگی و فرهنگ آنان میشد
از کوچکپور بیش از ۲۵۰ هزار عکس و نگاتیو از زندگی جنگل نشینان، دامداران، کوچ عشایر تالش، شالیزارها، آیینهای بومی، مشاغل سنتی، طبیعت گیلان و فرهنگ اقوام ایران به یادگار مانده است.
کوچکپور فعالیت خود را در عرصه عکاسی از سال ۱۳۶۲ با یک دوربین ساده روسی مدل FD۵ آغاز کرد و با وجود آنکه هیچگونه آموزش آکادمیک در زمینه عکاسی ندیده بود با تکیه بر استعداد، پشتکار و عشق به طبیعت، سالها به ثبت زیباییهای طبیعت گیلان و ایران پرداخت.
آثار ارزشمند این هنرمند در طول سالها، نقش مهمی در معرفی جلوههای طبیعی منطقه و ثبت بخشی از میراث تصویری گیلان ایفا کرد و نام او را در میان عکاسان برجسته طبیعت کشور ماندگار کرد.
وی نخستین نمایشگاه عکس خود را سال ۶۷ با کمک زنده یاد کاوه گلستان در گالری گلستان برپا کرد و پس ازآن کارهایش به مسابقات و نمایشگاههای بینالمللی راه یافت و بارها مورد تقدیر قرار گرفت.
وی در طول ۴۰ سال عکاسی علاوه بر گیلان به اکثر استانهای ایران و همچنین به برخی کشورها نیز سفر کرد و طبیعت، فرهنگ و آداب و سنن مردم آن مناطق را به تصویر کشید که حاصل آن بیش از ۲۵۰ هزار نگاتیو است که در مجموعه شخصی این عکاس نگهداری میشود.
از کوچکپور چند مجموعه عکس با نام (دریچه سبز) عکسهایی با موضوع اجتماعی و آداب و رسوم مردم گیلان، (گیلان بهشت طبیعت) و (از مه تا دریا) به چاپ رسیدهاست. کوچکپور علاوه بر جوایز ملی، جوایز جهانی متعددی در مسابقات عکاسی آسیا و اقیانوسیه دریافت کرده بود.
عکاس: مائده سیدی
