موتورسواری در کاخ ییلاقی سردار امجد تالش؛
میراثی که در اختلافات مالکیتی رها شد
“کاخ ییلاقی سردار امجد” در آقاولر مریانتالش، فقط چند دیوار قدیمی و یک بنای متروکه نیست؛ بخشی از تاریخ شهرستان تالش و یادگار دورهای است که منطقه کرگانرود تحت حاکمیت خاندان سردار امجد قرار داشت.
این مجموعه تاریخی که گاه با نام “نوئَهدی” نیز از آن یاد میشود، مجموعهای متشکل از خاننشین، قراولخانه، اصطبل و بخشهایی از تاسیسات وابسته بوده و در گذشته مرکز ییلاقی حکوما خاندان سردار امجد محسوب میشده است.
اما امروز چه بر سر این میراث تاریخی آمده است؟
بعد از اینکه بخشی از این عمارت تاریخی در سال ۱۳۷۹ توسط میراث فرهنگی مرمت شد و از سال ۱۳۸۳ نیز یگان حفاظت میراث فرهنگی در این بنا مستقر گردید، طبق اظهارات مدیرکل وقت میراثفرهنگی گیلان در سال ۱۳۹۶ به دلیل بروز مسایل حقوقی با مالکان خصوصی بنا، ماموران پایگاه یگان حفاظت از این مجموعه تاریخی خارج شدند.
حال این سوال مطرح میشود: اگر بنا دارای مالک یا مالکان خصوصی بوده، رابطه حقوقی آنان با میراثفرهنگی چه بوده است؟ و سوال مهمتر اینکه مالک یا مالکان خصوصی در قبال حفاظت، نگهداری و جلوگیری از تخریب این بنای تاریخی چه تعهداتی داشتند؟
ضمن اینکه اگر برای مرمت این بنا از اعتبارات عمومی استفاده شده، وضعیت حقوقی این هزینهها و تعهدات مالک در برابر آن نیز باید برای افکار عمومی روشن شود.
همچنین لازم است؛ درباره سابقه مالکیت، وراث سردار امجد، نحوه انتقال ملک و همچنین موضوع واگذاری به شخصی با نام دکتر تیموری، اسناد رسمی انتقال، قرارداد واگذاری و متن تعهدات مالک در خصوص مرمت و حفاظت از بنا شفافسازی و مستندات آن منتشر و بررسی شود.
ارایه این اسناد میتواند به ابهاماتی همچون مالکیت رسمی، نحوه واگذاری، چگونگی حفاظت و مرمت بنا، ثبت میراثی و چرایی خروج از حفاظت و نحوه نگه داری این کاخ پاسخهای روشن دهد.
و حال امروز، وقتی تصاویر و فیلمهایی از ورود موتورسیکلت به داخل این بنای تاریخی منتشر میشود، دیگر نمیتوان موضوع را صرفا یک رفتار نادرست شخصی دانست. مساله بزرگتر این است که چه کسی مسوول حفاظت از این میراث است؟
اگر مالک مسوول است، باید مشخص شود به چه تعهداتی ملزم بوده و آیا این تعهدات اجرا شدهاند؟ و اگر میراث فرهنگی مسوول نظارت بر حفاظت اثر است، باید از این دستگاه پرسید پس از خروج یگان حفاظت در سال ۱۳۹۶، برای حفاظت موثر از این بنای تاریخی چه اقدامی انجام شده است؟
کاخ ییلاقی سردار امجد متعلق به یک فرد، یک خاندان یا یک اداره نیست؛ بخشی از حافظه تاریخی مردم تالش و میراث فرهنگی کشور است. مالکیت هر شخص یا نهادی محترم است، اما مالکیت بر یک اثر تاریخی نمیتواند به معنای بیتفاوتی نسبت به سرنوشت آن باشد. چرا بنایی با چنین پیشینهای باید به نقطهای برسد که امکان ورود موتورسیکلت به داخل آن فراهم شود؟
انتظار میرود اداره کل میراث فرهنگی گیلان و مسوولان شهرستان تالش، اسناد و سوابق مالکیت، قراردادهای واگذاری، تعهدات مالک و وضعیت فعلی حفاظت از کاخ ییلاقی سردار امجد را شفاف و عمومی اعلام کنند. میراث تاریخی اگر امروز حفاظت نشود، فردا چیزی برای مرمت و معرفی باقی نخواهد ماند.
