گروه تخصصی تئاتر روژا با نمایش «بنبست آشتیکنان» به کارگردانی رضا فتوتخواه، از اول شهریورماه در تئاتر شهر رشت روی صحنه میرود؛ نمایشی که در قالب یک کمدی خانوادگی، به موضوعاتی همچون خشونت، ترس، پنهانکاری، حفظ آبرو، روابط ناسالم و دشواری گفتوگو در خانواده میپردازد.
داستان نمایش درباره خانوادهای است که برای پایان دادن به اختلافات و رسیدن به آشتی دور هم جمع شدهاند، اما تلاش آنها برای حل مسئله، به تدریج ابعاد دیگری از روابط میان اعضای خانواده را آشکار میکند؛ روابطی که در آنها حفظ ظاهر، آبرو و ساختار خانواده گاه بر حل واقعی مشکلات غلبه دارد.
«بنبست آشتیکنان» در ظاهر با یک موقعیت آشنا و خانوادگی آغاز میشود، اما در ادامه، مخاطب را با موقعیتهایی مواجه میکند که مرز میان خنده و تلخی را کمرنگ میکنند.
کمدی سیاه در بستر روابط خانوادگی
رضا فتوتخواه، کارگردان این نمایش، تلاش کرده است از ظرفیت کمدی سیاه برای پرداختن به مسائل جدی و گاه تلخ استفاده کند. در این شیوه، شخصیتها خودشان را جدی میگیرند و این موقعیتها و تناقضهای رفتاری آنهاست که زمینه شکلگیری طنز را فراهم میکند.
به این ترتیب، خنده در «بنبست آشتیکنان» صرفا هدف نهایی نمایش نیست، بلکه میتواند نقطه شروعی برای مواجهه مخاطب با موقعیتهایی باشد که در لایههای زیرین خود، مفاهیمی جدیتر را دنبال میکنند.
همزیستی شوخی و خشونت، یکی از ویژگیهای فضای این نمایش است. کمدی و تلخی در این اثر در مقابل یکدیگر قرار نمیگیرند، بلکه در کنار هم پیش میروند؛ رویکردی که به فضای نمایش وجهی از کمدی سیاه میدهد.
«آشتیکنان»ی که به بنبست میرسد
عنوان نمایش نیز با مضمون آن ارتباط مستقیمی دارد. «آشتیکنان» در نگاه نخست محلی برای پایان دادن به اختلافها و ایجاد صلح میان اعضای خانواده است، اما در اینجا تلاش برای آشتی خود به نقطهای میرسد که راه خروج از آن دشوار است.
در این معنا، «بنبست» تنها یک مکان نیست، بلکه به یک وضعیت انسانی اشاره دارد؛ شرایطی که در آن افراد امکان انتخاب و تغییر دارند، اما ترس، عادت یا ناتوانی در برقراری ارتباط مانع خروج آنها از وضعیت موجود میشود.
خانوادهای که در مرکز داستان قرار دارد نیز تنها یک خانواده مشخص نیست و میتواند تصویری اغراقشده از برخی روابط و تناقضهای موجود در زندگی خانوادگی باشد؛ موقعیتهایی که ممکن است برای بخشی از مخاطبان آشنا به نظر برسد.
نمایشی که پرسش باقی میگذارد
«بنبست آشتیکنان» تلاش نمیکند برای مشکلات شخصیتهای خود پاسخ قطعی ارائه دهد. در عوض، پرسشهایی درباره چرایی ماندن افراد در روابط آسیبزا، دشواری گفتوگو، نقش حفظ ظاهر در روابط خانوادگی و فاصله میان آنچه افراد نشان میدهند و آنچه در واقع تجربه میکنند، مطرح میکند.
از این منظر، هدف نمایش تنها ایجاد خنده نیست؛ بلکه قرار است مخاطب پس از مواجهه با موقعیتهای کمدی، با بخشهای تلختر آنها نیز روبهرو شود؛ جایی که خنده میتواند جای خود را به مکث و تامل بدهد.
«بنبست آشتیکنان» به کارگردانی رضا فتوتخواه و با اجرای گروه تخصصی تئاتر روژا، از اول شهریورماه به مدت محدود در تئاتر شهر رشت روی صحنه خواهد رفت.