گزارش جدید بانک مرکزی ایران در مورد نقشه پراکندگی توزیع منابع بانکی و مقایسه میزان جذب سپرده و اعطای تسهیلات بانکی در سراسر کشور و تبعیضهایی که در این بین رخ میدهد؛ حاوی نکاتی بسیار مهم است. طبق این گزارش، حدود 62/73 درصد از منابع بانکی در سال سهم تهران میشود و مابقی استانها سهمی کمتر از یک درصد دارند.
این گزارش به ما میگوید که اولا در سال 1404 بیش از ۱۲ هزار همت سپرده بانکی و نزدیک به ۱۰ هزار همت تسهیلات در تهران ثبت شده است. پس از آن استان اصفهان با تمرکز بیشترین صنایع حدود 3/7 درصد، خراسان رضوی 3/3 درصد، خوزستان 2/5 درصد، فارس 2/3 درصد، مازندران 2/01 و سهم گیلان از این تسهیلات 1/15 درصد بوده است.
طبق این گزارش، الگوی توزیع منابع بانکی در سراسر کشور یکسان نیست و در برخی استانها بین حجم سپردهها و تسهیلات دریافتی شکاف وجود دارد. در حال حاضر نسبت تسهیلات به سپرده در گیلان حدود ۰.۵۱ و این عدد در استانی دیگر مانند خراسان شمالی حدود ۱.۲۷ اعلام شده است.
شواهد نشان میدهد؛ سهم ناچیز گیلان از تسهیلات بانکی، به علت کمبود پول نیست؛ بلکه معلول نوعی نگاه تمرگزگرایانه سنتی است که در آن سرمایههای مردم در قالب سپرده در استان جمع شده اما به دلیل تمرکزگرایی ساختاری و محل استقرار هلدینگها، به خارج از استان سرازیر میشود.
این اتفاق درحالی رخ میدهد که گیلان دهههاست دچار فرسودگی زیرساختهای برق و حمل و نقل و مهاجرت جمعیت مولد خود به سایر استانهاست. شرایطی که باعث شده بنگاهها برای جذب اعتبار ضعیف نگه داشته شوند.
تا زمانی که مکانیسم تخصیص منابع بانکی از مرکزگرایی به پایهریزی زیرساختی، حمایت از بنگاههای خرد-متوسط بومی و کنترل خروج سرمایه تغییر پیدا نکند، آمارهای ماهانه یا دستورات کلان، بازی با اعداد و کلمات خواهند بود و عقبماندگی گیلان را جبران نخواهد کرد.
