کتاب سبز سرخ نوشته “ابوالقاسم مومن صالحی”، تابستان ۱۴۰۵ در ۶۵۳ صفحه که حاوی ۹ فصل و دو پیوست و نمایه است، توسط نشر ایلیا منتشر شده است. این کتاب به بررسی تاریخ سیاسی گیلان از سال ۱۲۸۵ تا سال ۱۳۰۰ خورشیدی پرداخته است.
در سبز سرخ جنبش مشروطه در ایران و گیلان و سپس جنبش جنگل از شروع تا پایان مورد بررسی و روایت با زبانی جدید و امروزی قرار گرفته و به خوانندگان علاقهمند به تاریخ معاصر و گیلانشناسی ارایه گردیده است. این کتاب در کتابفروشی ایلیا و کلیه کتابفروشیهای معتبر رشت قابل دسترس برای خوانندگان است.
جنبش و انقلاب جنگل که به دنبال انقلاب مشروطه در گیلان به وجود آمد از طولانیترین و مهمترین جنبشهای اجتماعی ضد اشغالگری در پهنه ایران زمین است که به مدت هفت سال تمام به طول انجامید.
جنبش و انقلاب جنگل که به دنبال انقلاب مشروطه در گیلان به وجود آمد از طولانیترین و مهمترین جنبشهای اجتماعی ضد اشغالگری در پهنه ایران زمین است که به مدت هفت سال تمام به طول انجامید
بعد از نقشآفرینی یگانه گیلانیان در سقوط استبداد صغیر و سرنگونی محمدعلیشاه که سکه مشروطه گیلانی را به نام خود ضرب کردند در کوتاه زمانی، نیروهای اشغالگر روسیه و انگلیس با عقد پیمان سال ۱۹۰۷ میلادی، ایران را عملا به سه قسمت تقسیم کردند و هر یک بر بخشی از مقدرات شمال و جنوب ایران مسلط شدند.
در ادامه گیلان از سال ۱۲۹۰ خورشیدی بر اثر انحراف مجدد اهداف مشروطهخواهان و تشکیل دولتهای ناکارآمد، تحت اشغال سربازان روسیه تزاری درآمد و آزادیخواهان گیلانی به جرم مبارزه با اشغالگران دستگیر و به اعدام و تبعید محکوم شدند. طی این سالها، قنسول روسیه از ضعف حکومت مرکزی ایران سو استفاده کرد و همه امور حکومتی را در این سامان در دست گرفت.
در آن روزگار ظلمانی، غیور مردان و شیرزنان گیلانی از جای خود برخاستند و مبارزهای بیامان را با اشغالگران روسی آغاز کردند. رهبر این قیام مردمی، میرزا کوچکخان با سازماندهی داوطلبان و راهاندازی جنگهای پارتیزانی در جنگلهای انبوه گیلان و روستاها و شهرهای کوچک و بزرگ، خواب را از چشم دشمنان ایران ربوده و عرصه را برای دستاندازی خارجیان تنگ کرد.
آزادی ایران، سربلندی، رفاه وآسایش همه ایرانیان، هدف مبارزان جنگل بود. در مقابل دشمنان آزادی بیکار ننشسته، کینه مبارزان جنگل را به دل گرفتند و تلاشهای آزادیخواهانه آنان را به تیر مسموم کین و تهمت و شایعات، آماج خود قرار دادند تا به چهره این حرکت مردمی خدشه وارد کنند.
پس از سقوط نظام پهلوی و استقرار رژیم جدید در ایران، یک بُعد اسلامی نیز به رهبر انقلاب جنگل افزوده شد. حال آنکه کوچکخان برای ملیگرایان همچنان یک قهرمان تلقی میشود
روزی آنان را یاغی، غارتگر، جداییطلب و عمله خارجی و روزی دیگر آنان را مذهبی مرتجع و روزی دیگر، دگراندیش کمونیست و… نامیدند. از سویی قدرتهای سیاسی حاکم در سالهای گذشته نیز یا در جهت سرکوب و تخریب جنبش جنگل برآمدند و یا هر یک به فراخورمیل خویش، رهبر جنبش را مصادره به مطلوب کردند.
در این مسیر پس از سقوط نظام پهلوی و استقرار رژیم جدید در ایران، یک بُعد اسلامی نیز به رهبر انقلاب جنگل افزوده شد. حال آنکه کوچک خان برای ملی گرایان همچنان یک قهرمان تلقی میشود.
با اینکه آگاهان سیاسی و صاحب نظران تاریخ معاصر کوچکخان را نه فقط در زادگاهش گیلان بلکه در همه جای ایران به عنوان یک مبارز میهن پرست میشناسند و هنوز به وی همچون یک نمونه نادر صداقت در میان فعالان سیاسی ایران احترام میگذارند، معالاسف این جهتگیریها و تبلیغات منفی آنچنان موثر واقع شد که عموم مردم، حتی مردم گیلان در قضاوتهای خود به خطا میروند و گاهی قضاوتهای اسفباری درباره جنبش جنگل و رهبر آن دارند.
کتاب سبز سرخ با نگاهی روایی و خطی به تاریخ انقلاب مشروطه و انقلاب جنگل، سعی دارد روایتی عام فهم از وقایع گیلان و بلکه ایران در دورهای پر آشوب از تاریخ معاصر کشورمان را ارایه نماید.
هدف اصلی نگارش این کتاب توجه به تاریخ جنبش و انقلاب جنگل است، لیکن بدون توجه به وقایع انقلاب مشروطه و تلاش آزادیخواهان ایرانی در مبارزه با استبداد، پرداختن به تاریخ جنبش جنگل، چندان مثمرثمر به نظر نمیرسید، از این رو دو فصل اول کتاب به روایت اجمالی جنبش مشروطه نیز پرداخته است.
متاسفانه علیرغم نگارش کتابهای بسیار درزمینه جنبش و انقلاب جنگل، تولید یک سریال تلویزیونی چهارده قسمتی(کوچک جنگلی) و یک فیلم سینمایی و برگزاری دهها همایش و بزرگداشت و… عموم مردم، تصویر روشنی از جنبش ضد اشغالگری جنگل و چرایی و چگونگی آن ندارند.
این کتاب با زبانی روایی و ساده بدون این که آسیبی به متن اصلی تاریخ وارد سازد برای کسانی که علیرغم علاقه به تاریخ سرزمین خود، وقت کافی برای مطالعات طولانی و تحلیلی ندارند به صورت ساده و خطی نگاشته شده تا در ایجاد علاقهمندی خوانندگان به بخشی از تاریخ معاصر ایران شانس خود را بیازماید.
کتاب سبز سرخ با نگاهی روایی و خطی به تاریخ انقلاب مشروطه و انقلاب جنگل، سعی دارد روایتی عام فهم از وقایع گیلان و بلکه ایران در دورهای پر آشوب از تاریخ معاصر کشورمان را ارایه نماید
تاریخ جنبشهای اجتماعی و از جمله جنبش جنگل، بخشی از میراثفرهنگی سرزمین بزرگ ما ایران است. اگرچه تاریخ تکرار نمیشود و شوربختانه کمتر مورد عبرتآموزی قرار میگیرد اما از التذاذ آگاهی و تاثیر شگرف اینگونه مطالعات در فراهمآوری بینشی عمیق نباید غافل شد. ملتی که نتواند تاریخ خود را از دید تحلیلی و نه نگرشی تحسین آمیز بشناسد در ساختمان آینده خود کمتر موفق خواهد بود.
امید است این اثر بستر ساز خلق آثار هنری جدید به ویژه در عرصه ادبیات، سینما، نمایش و… باشد تا تاریخ با تمام فراز و فرودهایش با مردم دیداری دیگر گونه و از نزدیک داشته باشد.
