عمارت تاریخی لالمی رشت با پیگیری های مستمر رسانه مرور از تخریب نجات یافت.
عمارت تاریخی لالمی در رشت یکی از بناهای ارزشمند دوره پهلوی اول در بافت قدیمی این شهر، پس از آنکه در معرض صدور مجوز تخریب قرار گرفت، با پیگیریهای مستمر رسانه مرور گیلان و ورود مسوولان وزارت خانه میراث فرهنگی از خطر نابودی نجات یافت و در نهایت، اداره کل میراث فرهنگی استان با صدور اصلاحیهای، هرگونه فعالیت عمرانی در این بنا را صرفا در قالب مرمت و حفظ اصالت اثر مجاز دانست.
عمارت تاریخی لالمی، بنایی بهجامانده از دوران پهلوی اول در بافت قدیمی رشت که در سه سال اخیر با رویکردی خلاقانه به مرکزی برای فعالیتهای فرهنگی، کافه و موزه عکس تبدیل شده بود در پی فروش ملک توسط مالک پیشین، در آستانه تخریب کامل و جایگزینی با یک پروژه نوسازی قرار گرفت.
از «مجوز تخریب» تا «تاکید بر مرمت» این تناقض در عملکرد اداره میراث فرهنگی استان گیلان، پرسشهای جدی را برای جامعه معماری و دغدغهمندان شهری ایجاد کرد؛ اینکه چگونه نهادی که وظیفه ذاتیاش پاسداری از میراث فرهنگی شهر است، با یک پاسخ دفتری و بدون بررسی میدانی، چراغ سبز حذف یکی از عناصر هویتبخش شهر را صادر میکند؟
بررسیهای میدانی حاکی از آن است که در گام نخست، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گیلان در پاسخ به استعلام شهرداری برای صدور پروانه نوسازی، بدون بازدید کارشناسی از این عمارت، «عدم وجود مانع برای تخریب» را تایید کرده بود. این مجوز در حالی صادر شد که بنای مذکور، علیرغم عدم ثبت در فهرست آثار ملی، یکی از نمونههای ارزشمند معماری هویتساز رشت محسوب میشود.
اداره کل میراث فرهنگی گیلان در جدیدترین ابلاغیه خود، ضمن (بیاثر) اعلام کردن نامه قبلی مورخ ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ مبنی بر بلامانع بودن تخریب، رسما اعلام کرد که این بنا «واجد ارزش تاریخی و فرهنگی» است. در این ابلاغیه جدید، هرگونه فعالیت عمرانی در این ملک، صرفا در چارچوب «حفظ، نگهداری و مرمت بنا بدون مداخلات در سازه و فرم اصلی» امکانپذیر اعلام شده است.
نجات این بنا که در سه سال اخیر با کاربری کافه و موزه عکس به یکی از پویاترین مراکز فرهنگی رشت تبدیل شده بود، حاصل یک زنجیره انسانی و مطالبهگری رسانهای بود. پس از فروش ملک توسط خانواده لالمی و تلاش مالک جدید برای دریافت مجوز نوسازی، «رسانه مرور گیلان» با انتشار گزارشهای تخصصی و پیگیری مستمر، مانع از حذف این بنا شد. این پیگیریها با ورود مسوولین عالیرتبه وزارت میراث فرهنگی و همکاری کارشناسان شهرداری رشت در تعویق صدور پروانه همراه شد تا از یکی از خطاهای احتمالی جبرانناپذیر در حوزه میراث شهری جلوگیری شود.
نجات عمارت لالمی، بیش از آنکه حاصل یک فرآیند معمول اداری باشد، مدیونِ هوشمندی و پیگیری جامعه تخصصی و رسانهای است. این رخداد، زنگ خطری جدی برای تمامی بناهای واجد ارزشی است که در سایه غفلت نظارتی، در معرض تهدید قرار دارند.
تجربه عمارت لالمی ثابت کرد که در غیاب نظارت دقیق متولیان میراث، این «رسانهها و مردم» هستند که باید به عنوان آخرین سنگر دفاع از هویت تاریخی شهر عمل کنند؛ چرا که اگر پیگیریهای بهموقع نبود، امروز رشت یکی دیگر از حافظههای معماری خود را برای همیشه از دست داده بود.
