پرونده ثبت جهانی ماسوله پس از طرح ابهاماتی از سوی ایکوموس (بازوی کارشناسی و مشورتی یونسکو)، با انجام مطالعات و کاوشهای باستانشناسی، تکمیل مستندات و تقویت بخشهای تاریخی و تمدنی، برای بررسی مجدد در اجلاس ۲۰۲۷ یونسکو آماده میشود. هنوز مشخص نیست این تلاشها چقدر بتواند نظر ارزیابان یونسکو را جلب کند.
پرونده ماسوله در اجلاس یونسکو در ریاض در سال ۲۰۲۳ دیفر (تعویق) شد، در آن زمان درباره برخی مباحث مطرح شده در پرونده از جمله این دیدگاه که ماسوله روایتگر فعالیتهای رمهداری و روند صنعتیشدن بوده است، پرسشهایی مطرح و از ایران خواسته شد مصادیق و منابع تاریخی و پژوهشی این ادعاها مطرح شود.
در این راستا «یوسف سلمانخواه»، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان گفت: ما نواقص پرونده را برطرف کردیم تا پرونده ماسوله در سال ۲۰۲۷، همراه با پرونده سیراف، مجددا برای ثبت جهانی در یونسکو ارائه شود.
وی با بیان اینکه یکی از محورهای اصلی این مطالعات، بررسی شواهد مربوط به تولید آهن و کاربرد آن در ساخت سلاح و دیگر مصنوعات بوده است، افزود: در جریان کاوشهای باستانشناسی، شواهد و کورههای مرتبط با تولید آهن مستند شد که میتواند به روشن شدن ابعاد تاریخی و صنعتی ماسوله کمک کند.
مدیرکل میراثفرهنگی گیلان تاکید کرد: یکی از موضوعات مورد اشاره ایکوموس این بود که پرونده ماسوله از نظر رفرنس تاریخی و تمدنی نیازمند مستندات بیشتری است. نتایج کاوشهای باستانشناسی نشان داد که ماسوله دارای پیشینه تاریخی و تمدنی قابل توجهی است و ارایه مستندات کورههای چند مرحلهای تولید آهن یکی از شواهد مهم در اثبات این موضوع به شمار میرود.
سلمانخواه افزود: با مصوبات استاندار گیلان، مطالعات تکمیلی و اقدامات عملیاتی مربوط به «کهنه ماسوله» در دستور کار قرار گرفته و اعتبار لازم نیز برای این اقدامات تامین شده است. چهارم مهر، ارزیاب ایکوموس وارد گیلان میشود تا کل منظر فرهنگی و تاریخی ماسوله را ارزیابی کند.
ماسوله در ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار دارد. با وجود گذشت نزدیک به دو دهه، فرآیند ثبت جهانی آن با فراز و نشیب همراه بوده است.
