ایجاد کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان در گفتوگو با بهزاد جعفریمذهب؛
تلاشی برای ترویج هنر هفتم
در روزگاری که دسترسی به فیلم بیش از همیشه آسان شده و مخاطب با انبوهی از تصاویر و محتواهای تصویری روبهروست، مساله دیگر فقط یافتن فیلم نیست؛ مهمتر از آن، انتخاب آگاهانه و تصمیم برای این است که وقت خود را صرف تماشای چه آثاری کنیم.
گیلان در دورههای مختلف شاهد حضور و فعالیت فیلمسازان و جریانهای مهمی بوده که بخشی از تاریخ سینمای ایران را رقم زدهاند.
کانون فیلم انزلی نیز یکی از تجربههای قابلتوجه در این زمینه بود؛ نهادی که در دهه ۱۳۶۰ با گردهم آوردن علاقهمندان و فیلمسازان جوان، زمینه نمایش، نقد، آموزش و تولید فیلم را فراهم کرد و شماری از فعالان آن بعدها در جریان سینمای گیلان و ایران نقش داشتند.
کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان در ادامه این مسیر و با نگاهی به تجربههای گذشته ؛با هدف ترویج هنر سینما، نمایش و نقد آثار، آموزش و استعدادیابی، توجه به سینمای مستقل و همچنین بازخوانی و معرفی میراث تصویری گیلان پا به میدان گذاشته است.
به همین مناسبت با بهزاد جعفریمذهب، دبیر کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان، درباره ایده شکلگیری این کانون، ضرورت فعالیت آن، رویکردش به سینمای مستقل و بومی و برنامههای پیشرو گفتوگو کردهایم.
***
*ایده شکلگیری کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان از کجا آمد و چه ضرورتی را احساس کردید که به تاسیس آن رسیدید؟
-نهادهای سینمایی مستقلی که برای ترویج هنر سینما تلاش میکنند، سابقهای طولانی در کشورهای مختلف جهان دارند. درگیلان هم در کنار نهادهای دولتی موثری مثل انجمن سینمای جوان، (در شهرهای رشت، انزلی، لاهیجان و تالش)، نهادهای بسیار تاثیرگذاری مثل کانون فیلم انزلی داشتهایم که در پژوهشهای تاریخی مربوط به سینمای آماتوری ایران بسیار به آن توجه شده است. اتفاقا چند تن از بنیانگذاران و فعالان آن نهاد، جزو مووسسان کانون ما هستند.
نیاز امروز گیلان وجود نهادی است که دور از رویکردهای کسبدرآمدی مرسوم در مووسسات آموزشی و سیاستهای بودجهگرایانهای که نهادهای دولتی در پیش میگیرند باشد و دستیابی به هنر سینمای مستقل و ناب را ملاک برنامههایش قرار دهد
*کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان قرار است چه خلایی را در فضای فرهنگی و سینمایی استان پر کند؟
-پیش از هر چیز، نیاز امروز گیلان وجود نهادی است که دور از رویکردهای کسبدرآمدی مرسوم در مووسسات آموزشی و سیاستهای بودجهگرایانهای که نهادهای دولتی در پیش میگیرند باشد و دستیابی به هنر سینمای مستقل و ناب را ملاک برنامههایش قرار دهد.
البته این به معنی بیتوجهی به اقتصاد هنر نیست؛ اقتصاد همیشه پایه است و سینما هنوز هم جزو گرانترین هنرهاست. اما امیدواریم پایبندی به ارزشهای هنری و رسالتهای اجتماعی، زمینهساز اعتماد بخش خصوصی به سرمایهگذاری خطرپذیر در هنر سینما شود.
* فیلمها بر چه اساسی انتخاب خواهند شد؟ آیا قرار است بیشتر روی سینمای هنری، مستقل، کلاسیک یا فیلمهای روز تمرکز کنید؟
-در بخش نقد و نمایش، نمیتوانیم معیاری جز دستاوردهای هنری آثار را برای انتخابشان مدنظر قرار دهیم. اما در بازاریابی اجتماعی برنامهها، خصوصیاتی مثل زمان تولید اثر و انطباق آن با خواستههای نسل نوی جامعه همواره مدنظر خواهند بود. در بخش تولید نیز، طبیعتا با یک مدل اقتصادی سروکار داریم که معیارهای فنیاش را مختصات پروژه تعیین میکند.
*آیا برای نمایش فیلمهای ایرانی و بهویژه آثار فیلمسازان گیلانی جایگاه ویژهای در نظر گرفتهاید؟
-هنر آخرین جاییست که میتواند به جغرافیا و ضمایم فرهنگیِ آن کمتوجه باشد؛ از این رو همواره به گیلان و ایران توجه خواهیم داشت. یکی از نخستین مجموعههای نمایش فیلم نیز با محوریت آثار آنالوگ فیلمسازان گیلانی آغاز خواهد شد.
* آیا برنامهای برای دعوت از کارگردانان، منتقدان، نویسندگان و دیگر عوامل سینما دارید و در این مسیر با چه چالشهایی روبهرو هستید؟
-مرور آثار در حضور خود هنرمند خالق، همیشه برای علاقهمندان سینما جذاب است. اما با توجه به افزایش سرسامآور هزینههای آمد و شد و اقامت آبرومندانه، دعوت از هنرمندان خارج از استان روزبهروز دشوارتر میشود.
هنر آخرین جاییست که میتواند به جغرافیا و ضمایم فرهنگیِ آن کمتوجه باشد؛ از این رو همواره به گیلان و ایران توجه خواهیم داشت. یکی از نخستین مجموعههای نمایش فیلم نیز با محوریت آثار آنالوگ فیلمسازان گیلانی آغاز خواهد شد
*مخاطب اصلی کانون را چه کسانی میدانید؟ آیا برنامهای برای جذب جوانان و نسل جدید علاقهمند به سینما دارید؟
-اکثر برنامهها با نگاه به ضرورتهای نسل نوی علاقهمندان هنر سینما و جستوجوگران هنرهای دیگر طراحی میشوند. ایران هنوز هم جامعهای جوان است و در چند دهه گذشته که سرمایهگذاری نهادهای عمومی در فرهنگ و هنر بهشدت کاهش یافته، موضوع افت تولید آثار ملی و بومی مناسب برای این مخاطب نیز به مرحلهای بحرانی رسیده است.
*در شهری مثل رشت که سابقه و ظرفیت فرهنگی بالایی دارد، این کانون چه نقشی میتواند در تقویت فرهنگ سینما داشته باشد؟
-رشت جزو محبوبترین شهرها نزد ایرانیان است و نسبت به بسیاری از شهرهای ایران با جمعیت مشابه، علاقهمندان فرهنگ و هنر بیشتری دارد. اما این مزیتها در برابر توسعه بسیار اندک زیرساختهای فرهنگی و وضعیت اسفبار آمار تولید محتوای فرهنگی، رنگ میبازد.
البته باید این نکته را هم توجه دهم که گستره فعالیتها و مخاطبپذیری کانون سینمای خانه فرهنگ گیلان، تمام آبادیهای گیلان را در بر میگیرد و محدود به رشت نیست.
*آیا قرار است کانون به کشف و حمایت از استعدادهای جوان و فیلمسازان تازهکار هم کمک کند؟
-این نهتنها جزو اهداف اصلی کانون است، بلکه از نظر مووسسان این نهاد، بزرگترین انگیزه برای حضور و فعالیت در قالب کانون سینماست.
*یکی از مشکلات سینمای امروز، فاصله گرفتن بخشی از مخاطبان از فیلمهای جدی و هنری است. کانون برای ایجاد این ارتباط چه برنامهای دارد؟
-فیلم برای جذب مخاطب ساخته میشود و علاوه بر خصوصیاتی که ذاتا باید برای جذب مخاطب داشته باشد، ابزاری که برای نمایشش مهیا میشود نیز مهم است. فیلمهایی که واجد ویژگیهای هنری بیشتری هستند، درنگ و تمرکز بیشتری برای تماشایشان میطلبند. بنابراین اگر با یک فیلم خوب در یک سینمای خوب میزبان باشید، مخاطب همیشه هست.
رشت جزو محبوبترین شهرها نزد ایرانیان است و نسبت به بسیاری از شهرهای ایران با جمعیت مشابه، علاقهمندان فرهنگ و هنر بیشتری دارد. اما این مزیتها در برابر توسعه بسیار اندک زیرساختهای فرهنگی و وضعیت اسفبار آمار تولید محتوای فرهنگی، رنگ میبازد
*آیا برنامهای برای برگزاری کارگاههای آموزشی، جلسات نقد فیلم یا دورههای سینمایی هم دارید؟
-بله، یکی از ارکان فعالیتهای کانون، آموزش در حوزههای عمومی و تخصصی سینماست که در قالب دورههای مختلف طراحی میشود. البته ما متعهد هستیم که به رقیبی برای کسبوکارهای آموزشی و آموزشگاههای سینمایی تبدیل نشویم و حتما در شکل و محتوا راه دیگری خواهیم رفت. اگر در بعضی پروژهها مشابهتی میان موضوع آموزش یک دوره با سرفصلهای مراکز آموزشی وجود داشته باشد، حتماً با مشارکت یک یا چند مورد از آنها برگزار خواهد شد.
*برای ادامه فعالیت کانون بعد از مراسم افتتاح چه برنامه مشخصی دارید؟
برای پاییز، یک کارگاه آموزش و استعدادیابی طراحی شده که با مشارکت یکی از مووسسات آموزشی اجرا خواهد شد.
* اگر بخواهید ماموریت اصلی کانون را در یک جمله بیان کنید، آن جمله چیست؟
-ترویج هنر سینما.
* اگر سینما را فقط دیدن فیلم ندانیم، بلکه فرصتی برای دیدن خودمان و جامعهمان بدانیم، کانون سینما قرار است چه چیزی را به مخاطب نشان دهد؟
در عصر بمباران اطلاعات و دسترسیهای نامحدود، مهم این است که بیاموزیم برای دیدنِ چه چیزی وقت بگذاریم. بیشک، ایجاد فضایی برای مواجهه با آثار ارزشمند سینمایی و گفتوگو پیرامون آن ، میتواند زمینهساز تجربهای تازه و اثرگذار در فضای فرهنگ و هنر گیلان باشد.