مرز واقعیت و خیال در تاریخ شفاهی
در اندیشه ایرانی خیال جایگاهی دوگانه دارد: از سویی سرچشمه آفرینش و الهام است و از سوی دیگر در غیاب خرد میتواند به توهم و تحریف بدل شود. همین دوگانگی در ترجمه واژه «اتوپیا» نیز دیده میشود؛ واژهای که "توماس مور" از دو واژۀ یونانی ou (نه) و topos (مکان) ساخت و به «ناکجا آباد» ترجمه شد در فارسی «آرمان شهر» ترجمه شد. در این تفاوت ترجمه، دو نگرش نهفته است: یکی میل به گریز از واقعیت و دیگری کوشش برای ساخت آیندهای بهتر.
در خاطرهنگاری معاصر ایران به ویژه در روایتهای از قاجار و مشروطه تاکنون، این دو نگرش همزمان…