به بهانه راه‌اندازی موزه شهر در عمارت بلدیه؛
سازهای شهرداری کوک می شود؟
بنابر اخبار منتشر شده، سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری رشت در حال طراحی داخلی عمارت بلدیه است تا آن را به عنوان «موزه شهر» تغییر کاربری دهد. مرمت شاخص‌ترین بنای تاریخی مرکز شهر به پایان رسیده و به زودی درب عمارت بلدیه برروی شهروندان باز شود. اما قرار است چه اقلامی در این بنای دو طبقه به جامانده از اواخر دوره قاجار در معرض دید گردشگران قرار گیرد؟
اکنون می‌دانیم این عمارت به اصل خود بازگشته، دیوارهای الحاقی برداشته شده و به جای اتاق‌های متعددی که زمانی محل کادر اداری بلدیه بود، چند تالار در هر دو طبقه گشوده شده است.
کارشناسان سازمان عمران با همکاری مشاور طراح موزه، مشغول طراحی فضای داخلی و جمع‌آوری اشیای مورد نظر هستند. یکی از اقلام مهمی که باید به آن توجه شود، تعدادی ابزار موسیقی به‌جامانده از دسته‌ی «گروه موزیک دارالایتام بلدیه» رشت است که متاسفانه در شرایط خوبی نگهداری نمی شود.
لازم به یادآوری است؛ این ابزارهای موسیقی در سال 1314 خورشیدی به سفارش بلدیه رشت با 20درصد تخفیف از شرکت «کرالتون فرانسه» خریداری شد و از طریق بندرانزلی وارد رشت شد. و 40 نفر نوازنده تحت عنوان گروه موزیک بلدیه رشت، رسما در سال یاد شده کار خود را آغاز کرد. (روزنامه اطلاعات، ش ۲۷۱۱، چهارشنبه ۲۷/۱۱/۱۳۱۴)
با خبر یاد شده، می‌دانیم که تعداد این ابزارها 40 قطعه بوده است و در خبرهای بعدی، می‌دانیم گروه موزیک در باغ سبزه میدان روزانه مشغول اجرا می‌شوند. اما چه بر سر این ادوات موسیقی آمد و چرا گروه موزیک بلدیه رشت رخوت و رکودی بی‌سابقه را تجربه کرد! تا اینکه در دوران مدیریت«مرتضی شگفت» گروه موزیک احیا شد. اما ترکیب گروه موزیک بلدیه نه دیگر به آن تعداد سابق شد و نه مانند گذشته هدفش نواختن موسیقی برای شادی شهروندان.
می‌دانیم که نام این گروه موزیک «دسته موزیک دارالایتام بلدیه» بود. توضیح چرایی انتخاب این نام بسیار مفصل است. به همین اندازه بسنده می‌شود که بلدیه رشت در یکصد سال پیش، کودکان بی‌سرپرست را حمایت می‌کرد و این کودکان در دو بخش تولیدات نساجی و گروه موزیک، حرفه‌آموزی را با بودجه بلدیه رشت آغاز کردند.
تنها تصویر به جامانده از گروه موزیک بلدیه رشت و انزلی، دسته‌ای از کودکان یتیم را جلوی پله‌های بلوار انزلی نشان می‌دهد که «عیسی خان وکیل باشی»، مربی موزیک و «جعفر حق پرست»، سرپرست گروه است. (نک، تاریخچه بلدیه)
تابستان سال 1390 به عنوان کارمند شهرداری در عمارت بلدیه موسوم به ساختمان ساعت مشغول به کار شدم. و صبح یکی از روزهای کاری، برای نخستین بار شاهد اجرای گروه موزیک شهرداری بودم ترکیب گروه به 10 نفر هم نمی‌رسید. کنجکاوی نگارنده در آن روز تنها به بررسی تاریخچه گروه موزیک رشت از دوره قاجار و پهلوی بسنده نماند. و سالها طول کشید تا علاوه بر یافتن ادوات به جامانده از شرکت کرالتون فرانسه، فرزند «عیسی خان وکیل باشی» را نیز یافته و با وی گفتگوی مفصلی داشته باشم.
«مرتضی شگفت»، شهردار اسبق رشت نیز پاسخگوی سووالات نگارنده بود. او بود که گروه موزیک بلدیه را که بعد از انقلاب 1357 منحل شده بود در دوران مدیریتش در سال 1381 احیا کرد.
او نخستین شهرداری بود که پیگیر یافتن ابزارهای موسیقی شرکت کرالتون بود. ابزارهایی که متاسفانه در اثر بی‌مبالاتی تنها چند قطعه از آن باقی مانده بود. با این حال او همان چند قطعه را نیز با مکاتبات متعدد از دایره ارتش بازپس گرفت ولی دیگر قابل استفاده نبود.
شگفت در دوران تصدی شهرداری، دستور داد گروه موزیک جدید به سپرستی آقای حسن‌زاده تشکیل شود. ابزارهای موسیقی لازم برای گروه جدید خریداری و لباس متحدالشکل برای ایشان دوخته شد.
این گروه وظیفه داشت روزانه و گردشی در بوستان‌های شهر برای شهروندان موسیقی اجرا کنند. اما با پایان دوره فعالیت شگفت، آرام آرام اجرای گروه موزیک، مختص برنامه‌های مناسبتی شد. و در این سالها برخی از اعضای گروه موزیک به رحمت خدا رفتند و ابزارهای موسیقی دوباره دم فروبست.
کارگروهی که مشغول بررسی و جمع آوری اشیا و آثاری برای نمایش در موزه شهر در عمارت بلدیه است، بد نیست ابتدا از دوایر مختلف شهرداری شروع کنند.
از میان اقلام به جامانده از بلدیه قدیم رشت، چند قلم ابزار موسیقی به جامانده و سندی است که نشان می‌دهد شهرداری هم برای کودکان یتیم و با استعداد برنامه داشت و هم برای نشاط و شادی شهروندان هزینه می‌کرد.
امید است اسناد و مکاتبات گروه موزیک بلدیه، مقدمه ای شود تا دوباره سازهای شهرداری برای شهروندان کوک شود.