مهرماه پرهزینه برای خانوادهها و بیرونق برای بازار؛
بلاتکلیف در میانه گرانی و جنگ
چندروز باقی مانده به آغاز سال تحصیلی جدید و بازگشایی مدارس در راسته بازار لوازم التحریر رشت، خبری از رنگ و طرح دفتر و مدادرنگی نیست. اینجا هنوز بوی دود میدهد و خبری از رونق فروش ماه مهر در آن دیده نمیشود.
میگویند بازار رشت به راستههایش زنده است. اما امسال در راسته لوازم التحریر نشانی از شور، صفا و جنب و جوش خانوادهها برای خرید مدرسه دیده نمیشود. امسال علاوه بر گرانی و کاهش قدرت خرید مردم، کام کسبه و فروشندگان راسته لوازم التحریر نیز بعد از حادثه آتشسوزی دیماه، همچنان تلخ است چراکه بازار به دلیل گرانی قیمت دفتر و کاغذ و کیف هنوز شور و هیجان فروش مهرماه را به خود ندیده و گذر خانوادهها به این راسته نمیافتد.
9 ماه پس از آتشسوزی مهیب بازار رشت که طی حوادث و اعتراضات دی ماه سال 1404 رخ داد، این بازار هنوز خاکسترنشین آتشی است که ناخواسته به جانش افتاد و نتوانسته کمر راست کند. در این حادثه طبق گزارشات استانداری، 10 همت خسارت مالی بر بازار بزرگ رشت وارد شد که جبران خسارات آن بعد از گذشت حدود 9 ماه از مسیر بیمهای و حقوقی همچنان ناموفق بوده و به نظر میرسد زور بیمهها بر عدم پرداخت خسارت با توسل به تبصرههای مختلف بر جلسات هفتگی استاندار و درخواست های مکرر وی در جبران خسارت بیشتر بوده است.
حال در آستانه پاییز و بازگشایی مدارس، آنچه در این راسته جریان ندارد رونق و صفا از حضور پرجنب و جوش خانوادهها برای خرید لوازم التحریر است و کاسبانی که با هزینه شخصی درگیر بازسازی واحدهای صنفی خود هستند. در این میان تعداد انگشت شماری از کسبه که مغازهشان از آتش سوزی جان سالم به در برده به فعالیت محدود و کم رونق مشغول هستند.
امسال خانوادهها معلق میان بازگشایی مدارس و احتمال غیرحضوری بودن، هنوز تصمیم جدی برای خرید مایحتاج فرزندان خود نگرفتهاند. البته ابهام بازگشایی مدارس تنها دلیل خانوادهها برای عقبنشینی از بازار لوازمالتحریر نیست، رشد قیمتها و گرانی دلیل قانعکنندهتری برای اکثر خانوادهها است که با احتیاط به دنیای لوازمالتحریر قدم بگذارند.
***
در گفتگو با کسبه راسته لوازم التحریر رشت، فروشندهها دو عامل افزایش قیمت دلار و مساله جنگ را درجهش قیمتها و گرانی اجناس دخیل دانستند و معتقد بودند؛ بازار هنوز به جنب و جوش سالهای قبل نرسیده است. براساس آمارهای اعلام شده، امسال قیمت لوازم التحریر رشد ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی دارد به طوری که دفتر ۶۰ برگی که یک خانواده سال گذشته ۱۸۰ هزار تومان خریده بود حالا ۳۶۰ هزار تومان قیمت دارد و دفتر ۲۰۰ برگ به مرز یک میلیون تومان رسیده است.
کاهش قدرت خرید مردم و گرانی
« منوچهر رکنی» نماینده و عضو هیات امنای بازار لوازم التحریر رشت، درباره وضعیت بازار و میزان مراجعه مردم برای خرید به مرور میگوید: از تعداد ۲۵ غرفه فعال این راسته، ۱۷ واحد صنفی چراغشان به دلیل آتش سوزی خاموش شده و امسال نمیتوانند مانند گذشته فروش داشته باشند.
او با بیان اینکه آتش سوزی باعث شد بسیاری از همکاران ما سرمایه خود را از دست بدهند میافزاید: برخی همکاران مجبور به تغییر شغل شدند و خیلیها نیز بیکار شدند. برخی از آنها به گوشه و کنار بازار رفتند و انبار اجاره کردند و فعالیت خود را در آنجا ادامه میدهند.
این فعال صنفی با اشاره به اشتغالزایی ایجادشده در این راسته اضافه کرد: در همین راسته حدود ۲۰ مغازه وجود داشت که هر کدام به طور متوسط چهار کارگر داشتند؛ یعنی فقط در همین محدوده، حدود ۸۰ نفر به صورت مستقیم مشغول به کار بودند که با این شرایط بخشی از آنها بیکار شدهاند.
اگرچه رقم قیمت اجناس نسبت به پارسال افزایش داشته اما از نظر قدرت خرید، پایین آمده و بازار کتاب و لوازمالتحریر با کاهش قدرت خرید مردم مواجه شده است
وی درباره پیگیریهای انجامشده از سوی مسوولان برای بازسازی و بازگشایی این بازار اظهار کرد: استاندار هر هفته جلسه دارد و موضوع همچنان در حال پیگیری است. اما برخی شرکتهای بیمه همچنان از پرداخت خسارت خودداری میکنند؛ بهجز بیمه البرز و دی که چند مورد را پوشش دادهاند.
رکنی با اشاره به کاهش نیروی کار واحدهای صنفی راسته لوازم التحریر بیان کرد: در حال حاضر با حدود ۵۰ درصد نیرو فعالیت میکنیم. اما مهمترین آسیبی که به این راسته وارد شده است نه فقط آتش سوزی بلکه کاهش قدرت خرید مردم و گرانی در آستانه سال جدید تحصیلی است.
وی در ادامه با اشاره به افزایش قیمت لوازمالتحریر میگوید: امسال نسبت به سال گذشته افزایش قیمت بالایی داشتیم. در برخی اقلام افزایش قیمت بالای ۸۰ تا ۹۰ درصد بوده و در بعضی موارد به ۱۳۰ درصد نیز رسیده است. ارزانترین دفتر ساده حدود ۱۸۰ هزار تومان شده است. حتی ارزانترین دفتر فانتزی نیز حدود ۱۸۰ هزار تومان قیمت دارد.
این فعال صنفی بیشترین افزایش قیمت را مربوط به کاغذ و محصولات پتروشیمی دانست و گفت: بیشترین گرانی در بخش کاغذ و محصولات پلاستیکی اتفاق افتاده است.
وی با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم افزود: پارسال دفتری را که ۸۰ هزار تومان میخریدیم با قیمت ۹۰، ۹۵ یا ۱۰۰ هزار تومان میفروختیم، اما امسال همان دفتر حدود ۱۸۰ هزار تومان قیمت دارد. به این دلیل قدرت خرید مردم و تعداد اقلام خریداری شده آنها کاهش داشته است.
وی ادامه داد: اگرچه رقم قیمت اجناس نسبت به پارسال افزایش داشته اما از نظر قدرت خرید، پایین آمده و بازار کتاب و لوازمالتحریر با کاهش قدرت خرید مردم مواجه شده است.
امسال نسبت به سال گذشته افزایش قیمت بالایی داشتیم. در برخی اقلام افزایش قیمت بالای ۸۰ تا ۹۰ درصد بوده و در بعضی موارد به ۱۳۰ درصد نیز رسیده است. ارزانترین دفتر ساده حدود ۱۸۰ هزار تومان شده است. حتی ارزانترین دفتر فانتزی نیز حدود ۱۸۰ هزار تومان قیمت دارد
بازار در خلوت ترین حالت ممکن
«سهند پورمحمدعلی» دیگر فروشنده بازار لوازم التحریر رشت هم به مرور میگوید: امسال اولین سال تحصیلی است که بازار را در خلوتترین حالت ممکن میبینیم. اگر بخواهیم وضعیت امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، مشتریهای سال گذشته همچنان مراجعه میکنند، اما از نظر ارزش قیمتی، افزایش قیمت قابل توجهی داشتهایم.
او اظهار میکند: تهیه اجناس با توجه به شرایط موجود بسیار سخت شده و هرچه میفروشیم، باید با قیمت بالاتری جایگزین کنیم.
پورمحمدعلی درباره دلایل خلوتی بازار اضافه میکند: بخشی از این وضعیت به شرایط اقتصادی و بخشی نیز به بلاتکلیفی خانوادهها برای فرستادن فرزندانشان به مدرسه مربوط است. وقتی با برخی خانوادهها صحبت میکنم، میگویند به دلیل شرایط جنگی، هنوز بلاتکلیف هستند و نمیدانند فرزندانشان را به مدرسه بفرستند یا نه به این دلیل خرید لوازم مورد نیاز را محدود کرده اند.
این فعال صنفی با اشاره به افزایش قیمت لوازمالتحریر بیان کرد: قیمت همه اجناس افزایش پیدا کرده؛ از کاغذ و دفتر گرفته تا تراش و خودکار و کاغذ A4. حتی ممکن است قیمت یک کالا در یک روز ۱۰۰ یا ۱۵۰ هزار تومان افزایش پیدا کند.
وی با اشاره به دشواری تامین کالا تصریح کرد: قیمت اجناس نقدی است و خرید نیز باید به صورت نقدی انجام شود. وقتی امروز کالایی را با یک قیمت خریداری میکنیم، ممکن است برای خرید مجدد همان کالا با قیمت بالاتری مواجه شویم.
پورمحمدعلی درباره وضعیت نیروی انسانی این واحد صنفی نیز گفت: تا جایی که توانستیم تعدیل نیرو نداشتیم؛ چراکه برخی از نیروهای ما ۱۰ تا ۱۵ سال سابقه فعالیت داشته و خانواده و زن و بچه دارند و نمیخواستیم در این شرایط معیشت آنها با مشکل مواجه شود.
بخشی از این وضعیت به شرایط اقتصادی و بخشی نیز به بلاتکلیفی خانوادهها برای فرستادن فرزندانشان به مدرسه مربوط است. وقتی با برخی خانوادهها صحبت میکنم، میگویند به دلیل شرایط جنگی، هنوز بلاتکلیف هستند و نمیدانند فرزندانشان را به مدرسه بفرستند یا نه به این دلیل خرید لوازم مورد نیاز را محدود کرده اند
بلاتکلیفی، شرایط بازار را خراب کرد
یک فروشنده عمده کیف مدرسه در بازار رشت هم معتقد است؛ مردم همچنان این احساس را دارند که ممکن است دوباره شرایط به گونهای پیش برود که مدارس بسته شوند. به همین دلیل، تقاضا برای خرید کیف خیلی پایین آمده است.
این فروشنده که از ذکر نامش خودداری کرد به مرور اظهار کرد: قیمتها دایما در حال نوسان است. ما خودمان هم در این شرایط ماندهایم؛ کالایی را که مثلا دو هفته پیش خریداری کردهیم، وقتی دوباره بخواهیم سفارش بدهیم قیمت بالاتری دارد.
او در مجموع، بازار را بسیار ضعیف عنوان کرده و میگوید: میزان فروش حداقل به یکدهم سال گذشته رسیده است. البته ما بیشتر در بخش کیف فعالیت داریم و برای شهرستانها کار میکنیم ولی با این حال این وضعیت را از نزدیک در بازار میبینیم.
این فعال عمده فروش کیف درباره وضعیت فروش کیف ادامه میدهد: به دلیل اینکه دانش آموزان در سال گذشته کلا 4 ماه به مدرسه رفتند، کیفهای پارسال همچنان کاربرد دارد و بسیاری از خانوادهها امسال به دنبال خرید کیف نیستند.
وی بلاتکلیفی در بازگشایی حضوری مدارس را عامل اصلی شرایط بد بازار کیف و لوازم التحریر بیان میکند و میگوید: این بلاتکلیفی خودش شرایط بازار را خراب کرده است. ممکن است عدهای منتظر باشند ببینند مدارس باز میشود یا نه، اما در مجموع از نظر تنوع کالا نیز شرایط نسبت به گذشته ضعیفتر شده است.
مردم اصلا نمیدانند چه کالایی باید بخرند. حتی خود مغازهداران و پخشکنندگان هم نمیدانند چه جنسی باید بیاورند و آیا برای آن تقاضایی وجود خواهد داشت یا نه. در حال حاضر، اینکه یک نفر مقدار زیادی کالا خریداری و در انبار نگهداری کند، ریسک بالایی دارد؛ چون ممکن است برای آن کالا تقاضایی وجود نداشته باشد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره هزینه خرید اقتصادی کیف از سوی خانوادهها گفت: خانواده مجبور است برای خرید چند قلم از لوازم مورد نیاز هزینه قابل توجهی پرداخت کند چون قیمتها بسیار بالا رفته است. همین الان ارزان ترین کیف مدرسه موجود در بازار با نازل ترین کیفیت، یک میلیون تومان قیمت دارد.
تا پایان سال این راسته از بازار به حالت اولیه خود باز میگردد و با بازگشایی مدارس نمیرسد. به رغم حمایتهای استانداری، همچنان بازاریان چشم انتظار جبران خسارت بیمهای برای تسریع در بازسازی غرفههای خود هستند. ارایه تسهیلات 300 میلیون تومانی از سوی دولت و رفع موانع زیرساختی مربوط به شهرداری و آب و برق تنها حمایتی بود که به 70 درصد از کسبه تعلق گرفت
22 واحد کسبی در این راسته نابود شدند
«عبدالله بهاری»رییس اتحادیه لوازمالتحریر رشت در تشریح وضعیت این راسته بازار در آستانه سال تحصیلی جدید به مرور میگوید: مردم همچنان درخصوص بازگشایی مدارس در نگرانی هستند. با اینکه آموزش و پرورش اعلام کرده مدارس حضوری باز میشوند اما به دلیل شرایط جنگی، مردم همچنان در بلاتکلیفی خرید هستند. ضمن اینکه نسبت به سال گذشته با افزایش قیمت شدید در لوازم مورد نیاز مدرسه نیز مواجه شدیم.
بهاری با اشاره به درحال حاضر چهار کسبه با 8 مغازه در این راسته فعالیت دارند میافزاید: 2 الی 3 واحد کسبی بهکلی تعطیل شدهاند و مابقی کسبه از فضای انبارهای خود برای فعالیت استفاده میکنند. چند واحد صنفی هم در راستههای دیگر بازار فعالیت خود را ادامه میدهند.
او با بیان اینکه تا پایان سال این راسته از بازار به حالت اولیه خود باز میگردد و با بازگشایی مدارس نمیرسد اظهار کرد: به رغم حمایتهای استانداری، همچنان بازاریان چشم انتظار جبران خسارت بیمهای برای تسریع در بازسازی غرفههای خود هستند.
ارایه تسهیلات 300 میلیون تومانی از سوی دولت و رفع موانع زیرساختی مربوط به شهرداری و آب و برق تنها حمایتی بود که به 70 درصد از کسبه تعلق گرفت.
بهاری در خصوص کم رونقی بازار لوازم التحریر اظهار میکند: فروش نسبت به پارسال کمی ضعیف پیش میرود اما کم کم هر چه به مهر نزدیک میشویم استقبال بیشتر میشود اما باید قبول کنیم به دلیل شرایط اقتصادی و گرانی به اندازه سالهای گذشته نخواهد بود.
رییس اتحادیه لوازمالتحریر رشت تاکید کرد: 22 واحد کسبی در این راسته نابود شدند. درحال حاضر تمام دغدغه بازاریان دریافت خسارت از بیمه است نه فروش بازار مهر. با این پول کسبه نفسی تازه خواهند کرد و بدهیهای خود را پرداخت میکنند. بازار هم بار دیگر به رونق خود باز خواهد گشت.