از عید ۹۸ و سیل فروردین ماه آن تا عید جنگی ۱۴۰۵ هشتمین سال متوالی است که نوروز برای دفاتر خدمات مسافرتی مبارک و خوش یمن نبوده است. خدمات مسافرتی به جز ویزا به چهار بخش عمده تقسیم میشود؛ فروش بلیط قطار، فروش تورهای مسافرتی، فروش پرواز و رزرو هتل.
بلیط قطار عملا جوری بار است. کمیسیون یک درصدی، عملا درآمد محسوب نمیشود. اعتبار دفاتر به اخذ مجوز فروش بلیط بود که بیشتر از درآمد برایشان هزینه دارد. این درحالیست که این اعتبار تا دوسال پیش بود که فروش بلیط ابتدا برای دفاتر باز میشد و هماکنون دو سال است که ابتدا برای اپلیکیشنهای اینترنتی باز میشود و ته بار اگر چیزی ماند به دفاتر میرسد اما دردسر آن برای دفاتر باقیست.
بندی در قرارداد دفاتر وجود دارد که عودت وجه بلیطهای کنسلی از سوی دفاتر انجام میشود. بندی که در بحران دفاتر که وجه نقد برای عودت پروازهای کنسلی نیز موجود نیست، دفاتر را مجبور به پرداخت هزینه اضافی میکند، آن هم در شرایطی که فروش بلیط قطار سودی ندارد.
در جنگ اخیر نیز فروش را اپلیکیشنهای اینترنتی انجام دادند و وقت پرداخت پول که شد فشار رجا به دفاتر بود. این بند فشار مضاعف و بیمورد است. یکی از دفاتر رشت در این خصوص میگوید: سرمایه در گردش ما برای حفظ اعتبار ما در نزد مشتریان خودمان است و رجا انتظار دارد در شرایط جنگی بهجای عودت مبالغ مشتریان خودمان، اولویت با مسافری باشد که در استانی دیگر از طریق اینترنت خرید بلیط قطار انجام داده است.
**
با شروع جنگ، فروش تورهای مسافرتی نیز بهطور کامل متوقف شد. بعضی دفاتر به امید کوتاه بودن جنگ تا نیمه اسفند منتظر ماندند اما در نهایت مجبور به لغو تمامی رزروها شدند. عودت مبالغ رزرواسیون اقامتگاهها نیز ماند برای فصل رونق بازار. حواله به زمانی نامشخص. رزرو هتل هم از همان ده اسفند متوقف شد.
با شروع جنگ فروش تورهای مسافرتی به طور کامل متوقف شد. بعضی دفاتر به امید کوتاه بودن جنگ تا نیمه اسفند منتظر ماندند اما در نهایت مجبور به لغو تمامی رزروها شدند. عودت مبالغ رزرواسیون اقامتگاهها نیز ماند برای فصل رونق بازار. حواله به زمانی نامشخص. رزرو هتل هم از همان ده اسفند متوقف شد
باز هتلهای داخلی به کار خود ادامه دادند و مستقیم رزرو کردند اما برای دفاتری که از ده اسفند تا نیمه فروردین ماه بهطور کامل تعطیل بودند اعتباری خدشهدار شده باقی ماند از عدم عودت وجوه هتلهای کشورهای حاشیه خلیج فارس. بخصوص آنان که قصد دیدن دوبی را داشتند، هم چوب را خوردند هم پیاز را و هم شلاق را. هم هزینه ویزا سوخت هم هزینه هتل و همزمان عودت هزینه پرواز نامشخص است.
اما بیشترین هزینه دفاتر همین آخری است. خیلی از دفاتر در دوران کرونا با فروش ملک شخصی خود و عودت هزینه پرواز، اعتبار خود را حفظ کردند، اما حتی شرایط فروش ملک نیز فراهم نبود. آنقدر بدقولی شرکتهای هواپیمایی طولانی شد که کار به ورود سازمان بازرسی کشید.
«دادور»، مدیر یکی از دفاتر در خصوص شرایط دفتر گفت: چون بیشتر فروش دفتر روی پرواز است دفتر را پنج هفته تعطیل کردیم و خانهنشین شدیم اما تعدیل نیرو نکردیم. برای حفظ اعتبار هم مجبور شدیم هزینه بلیط نیمی از مسافران را عودت دهیم. برای باقی دیگر با همکاری و درک مسافران منتظر ماندیم الان جای پرداخت پول به اعتبار ما در شرکت افزوده شده است. یعنی مجبوریم اگر مسافر آمد از اعتبار بخریم و نقدینگی دریافتی را به مسافران عودت دهیم.
یکی دیگر از مدیران دفاتر گفت: به دلیل هزینههای بالای اجاره از اواسط عید برگزاری تورهای گیلانگردی را برای پوشش هزینهها آغاز کردیم که مبلغ ناچیزی است. اما اشکوری که برند دفاتر گیلان است عملا مجبور به تسویه حساب با نود درصد از پرسنل خود شد. تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه گردشگری حداقل ۵ سال زمان میبرد و اکنون بخش بزرگی از آنان بیمه بیکاری میگیرند.
مدیر یکی از دفاتر: چون بیشتر فروش دفتر روی پرواز است دفتر را پنج هفته تعطیل کردیم و خانهنشین شدیم اما تعدیل نیرو نکردیم. برای حفظ اعتبار هم مجبور شدیم هزینه بلیط نیمی از مسافران را عودت دهیم
یکی از کارشناسان این دفتر نیز افزود: بخشی از مبالغ پرواز از بودجه شخصی دفتر پرداخت شد و ارجاع مابقی به بازگشایی ایرلاینهای داخلی و فعالیت ایرلاینهای خارجی نیز به بازگشایی پروازها موکول شد.
این دفتر نیز با بازگشایی ایرلاینهای ایرتور و ماهان با خرید از اعتبار خود نزد آن شرکتها و فروش نقدی، عودت وجه بلیطهای فروخته شده را مدیریت کرده است. اما بعضی شرکتهای هواپیمایی نیز شروط عجیبی گذاشتهاند. پول را کامل گرفتهاند و اکنون از دفاتر میخواهند نصف مبالغ بلیط پرواز را خود عودت دهند و از اعتبار خود خرید کنند.
دفاتر گیلان علیرغم پر رونق بودن بازار سفر در ایام نوروز، تنها زیان دادند. قانون تسهیل نیز با صدور مجوزهای بی حساب و افزایش تعداد دفاتر بر این مشکلات افزوده است. تنها امید دفاتر پایان جنگ و بازار تابستانی فروش تور است. با اینحال مدیرکل میراثفرهنگی استان در ارایه آمار چیز دیگری میگوید.
به دلیل هزینههای بالای اجاره از اواسط عید تورهای گیلانگردی برای پوشش هزینهها را آغاز کردیم که مبلغ ناچیزی است. اما اشکوری که برند دفاتر گیلان است عملا مجبور به تسویه حساب با نود درصد از پرسنل خود شد. تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه گردشگری حداقل ۵ سال زمان میبرد و اکنون بخش بزرگی از آنان بیمه بیکاری میگیرند
«یوسف سلمان خواه» با تبیین رویکرد «صیانت از حقوق مسافر و تکریم بخشخصوصی» در نوروز ۱۴۰۵، از آمادگی بیش از ۳۶۰۰ تاسیسات اقامتی، رشد چشمگیر ورود مسافران به بیش از ۳.۶ میلیون نفر، ثبت ۳.۴ میلیون نفر-شب اقامت و ارتقای هماهنگی بین دستگاهی در قالب مدیریت یکپارچه سفر خبر داد. سیاستی که تنها یک جنبه ماجرا یعنی مسافر را میدید. بخش خصوصی که در نوروز نتواند به مبلغ نرخنامه بفروشد از کجایش صیانت شده است؟
او گفت: بخشخصوصی با اعمال تخفیف ۳۰ درصدی در تاسیسات اقامتی، نقشی تعیینکننده در شکلگیری همدلی ملی و تسهیل سفر ایفا کرد. رشد ورودی مسافر مشخصا به آرامش استان در روزهای جنگ باز میگردد. ترکیب رشد با تخفیف سی درصدی شاید باعث گردش مالی بیشتر شده باشد اما قطعا باعث درآمد بیشتر نشده است. چیزی که در تعداد پرسنل بیکار شده دفاتر نیز میشود مشاهده کرد.
از طرفی با توجه به ایام پیک سفر و تعداد بیش از صد دفتر خدمات مسافرتی در استان و زیان کل ۳۵ همتی دفاتر سطح کشور، با یک حساب سرانگشتی به زیان حداقل ۳۵۰ میلیارد تومانی دفاتر گیلان از این عدد میرسیم. هرچند که عدم نفع هیچگاه بهعنوان زیان به رسمیت شناخته نمیشود و در صورت محاسبه آن باید زیان را بالای یک همت ارزیابی کرد.
دفاتر گیلان علیرغم پر رونق بودن بازار سفر در ایام نوروز در استان، فقط زیان دادند. قانون تسهیل نیز با صدور مجوزهای بی حساب و افزایش تعداد دفاتر بر این مشکلات افزوده است. تنها امید دفاتر پایان جنگ و بازار تابستانی فروش تور است
مدیر شرکت قوگشت در اینباره میگوید: بهطور معمول یک دفتر در ایام پیک مسافر درآمد بیشتری کسب میکند و حتی قوانین کنسلی این ایام نیز با سایر ایام سال متفاوت است. چون به همان نسبت که رزرو تور به دلیل تعدد مسافر در این ایام سخت است هزینه کنسلی هر کدام از خدمات سفر نیز به مراتب بالاتر است. کارگزاران کشورهای همسایه و شهرهای پرتردد در انتظار کسب سود از ایام پیک نظیر نوروز و تعطیلات چند روزه هستند و در این ایام قیمتها به همین دلیل افزایش دارد.
البته در تمام دنیا همین روال مرسوم است. مثلا در تعطیلات تابستانی آمریکا نیز نرخ هتلها پنجاه درصد افزایش دارد. همهی دفاتر در طول سال به امید درآمد ایام پیک و تعطیلات نوروز کار میکنند و امسال در شرایطی که فروش بازار شب عید به نیمه رسیده بود با شروع جنگ، قطعی اینترنت و تعطیلات یک هفتهای در ابتدای شروع جنگ مواجه شدند.
نزدیک پیک تعطیلات خرداد چندین دفتر بدلیل شرایط درخواست تعطیلی موقت تا تعیین تکلیف وضعیت تعلیق و تصمیمات سلیقه ای و تعیین تکلیف ایرلاینهای خارجی را دادهاند. اینها تنها بخشی از مشکلات این صنف بود. مشکلات اقامتگاهها خود یک طومار جداگانه است. در کنار اینها، گیلان بیشتر از چهارصد راهنمای گردشگری دارد که ماههاست خانهنشین شدهاند و هرروز اخبار را به امید گشایش شرایط بالا پایین میکنند.