پروژه بانی جنگل را اگر بخواهیم تصویر دقیقی از حکمرانی مردمی در ساحت اجتماعی بدانیم کم و بیش تعبیر نادرستی بکار نبردهایم.
رتق و فتق امور از سوی فعالان اجتماعی متبحر و کاردان و دعوت مدبرانه و هوشمندانه اینان از مردم محلی برای برعهده گرفتن مسوولیتهای چنین کارزاری را باید به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای این پروژه اجتماعی دانست که طی 5 سال [1404-1399] با کاشت 85 هزار نهال در عرصهای به مساحت 91 هکتار در منطقه لیشک شهرستان سیاهکل اجرا و به منصه ظهور رسید.
مشارکت اجتماعی در حین آموزش تخصصی به مردم محلی برای احیا و سپس حفظ و نگهداشت اکوسیستم را باید نقطه امید این کنش اجتماعی دانست. چندانکه در گزارش جامع این طرح نیز آمده است، مهمترین دستاورد بانیجنگل تبدیل «جامعه محلی از عامل تهدید» به «محافظان اصلی عرصه» بود.
امر واقع، مردمسالاری حقیقی آن است که چنین کارزاری در بطن جامعه محلی نشات گرفته، آموزش و تجربه شده و در نهایت پس از درونی شدن در جامعه محلی به خود ساکنان آن سپرد شده تا خود به اداره حیات این اکوسیستم همت گمارند تا به تدریج چنین کارزاری به بخشی از خودکفایی اقتصادی جامعه محلی منتهی شود. اتفاقی که تاکنون یا انجام نشده یا بدون ملاحظات آن چرخه کامل حیات بوقوع پیوسته است.
بدین لحاظ چنین اتفاق میمون و مبارکی را باید نقطه عطفی در تاریخ محیط زیست کشور دانست. امری که نیازمند تجربه، هوشمندی، حوصله و مدیریت متعالی انسانی در سطوح مختلف و بکارگیری مجریان کارآزموده و منعطف برای خاکریزهای مختلف تا اجرای نهایی این طرح در مناطق روستایی تحقق و بعدها تداوم یابد.
در کنار این هماوردی در نقطهای حساس و آسیبدیده از جنگلهای هیرکانی و سپس تعامل فعال با مردم محلی؛ آشتی دادن متولیان دولتی به مسوولیتهای واقعی آنان شاید مهمتر از بخش نخست این کارزار اجتماعی اهمیت داشته باشد و باید به فال نیک گرفت.
متولیان دولتی که عموما عادت کردهاند محافظه کارانه و طبق سنوات گذشته تنها به دستورات روتین و سلسله مراتب اداری روی آورند و از هرگونه ریسک و مسوولیت جدید و نامعمول اداری پرهیز نمایند، این بار با مدیریت مصمم و خستگی ناپذیر این تشکل مردم نهاد، باعث شد که نسبت به چنین کارزاری تمایل مثبت نشان داده و در اجرای آن همکاری مسوولانه و همدلانه از خود برجای بگذارند.
از این رو این جابجایی آرام مسوولیت و آشتی دادن آنان با نیازهای بومی و محلی یک روستا به عنوان یک پایلوت اجتماعی نوید این را میدهد که در آینده بتوان همین کارزار را در چندین نقطه از استان و کشور به اجرا درآورد.
در کنار همه این مزیتها و تمایزی که این کارزار اجتماعی فراهم کرد “احیای واقعی حیات یک اکوسیستم” فصل متمایزی نسبت به کنش دیگر گروهها و تشکلهایی بود که تاکنون به این امر پرداخته بودند اما ارزش افزودهای قابل دوامی و قابل اتکایی تولید نکرده بودند. دلبستگی که تنها به درختکاری صرف روی میآورد و به یک چرخهای حیاتی نمیاندیشید.
اما کارزار بانی جنگل این بار به کاشت نهالی همت گماشت که در نهایت به پایداری یک اکوسیستم حیاتی یاری خواهد کرد. چرخهای از اکوسیستم که شامل حفاظت، آمادهسازی، کاشت، مراقبت، پایش، کنترل مخاطرات (آتشسوزی)، واکاری و توانمندسازی اجتماعی بود.