اقتصاد گیلان سالهاست در حاشیه دریای خزر ساحلنشین مانده و سهم واقعی خود را از ظرفیتهای تجارت دریایی نگرفته است. اکنون اما همزمانی کاهش سطح آب خزر، ضعف زیرساختهای بندری، محاصره دریایی و بسته بودن تنگه هرمز، اهمیت این مسیر شمالی را افزایش داده است. به اعتقاد استاندار گیلان در چنین شرایطی، خزر میتواند برای گیلان به یک مسیر راهبردی تبدیل شود به شرط اینکه اقتصاد استان از ساحل به سمت دریا حرکت کند.
«هادی حقشناس»، استاندار گیلان در همایش تجلیل از تعاونیهای برتر گفت: ما گیلانیها تا امروز پشت به دریا زندگی کردهایم، نه رو به دریا. باید نگاه خود را به دریا تغییر دهیم و از ظرفیتهای آن در اقتصاد استان استفاده کنیم.
وی افزود: پیش از فروپاشی شوروی سابق، حضور ناوگان و کشتیهای ایرانی در دریای خزر بسیار محدود بود و اکنون باید از ظرفیتهای موجود برای تقویت تجارت دریایی استفاده شود. حقشناس از تعاونی ها خواست اقتصاد دریامحور استان را به خصوص در بخش گردشگری دریایی فعال کنند.
لازم به ذکر است: بیش از ۳۰ درصد واردات ایران از بنادر شمالی عبور میکند. غلات و دانههای روغنی، از جمله گندم، جو دامی، ذرت دامی و تجهیزات نظامی از جمله کالاهایی هستند که از مسیر دریای خزر وارد کشور میشوند. گفته شده حجم ترانزیت کالا از مسیر دریای خزر در پنج ماه گذشته حدود ۷۰ درصد افزایش داشته است.
پیش از جنگ، بیش از ۸۰ درصد حجم تجارت ایران، معادل ۱۸۰ میلیون تن در سال، از طریق بنادر جنوبی جابهجا میشد. تحلیلگران معتقدند؛ حتی افزایش قابل توجه ظرفیت مسیرهای زمینی و دریای خزر نیز نمیتواند به طور کامل جای این شبکه را بگیرد.
از سال ۲۰۲۰ سطح آب با سرعتی حدود ۳۰ سانتیمتر در سال کاهش پیدا کرده روندی که میتواند در سالهای آینده فعالیت برخی بنادر را با مشکل روبهرو کند. توسعه تجارت در خزر به زیرساختهای بندری بهتر، ناوگان مناسب برای آبهای کمعمق و ایجاد خطوط منظم کشتیرانی نیاز دارد.
