فرهنگ بومی

در سالروز میلاد زنده‌یاد «فریدون پوررضا» راوی ترانه‌های فولکلور گیل و دیلم، بارانی از موسیقی بر خانه فرهنگ گیلان باریدن گرفت. صدای فریدون پوررضا، این‌بار نه از میان سازها و اجراهای آشنا، بلکه از دل حنجره‌های یک گروه کُر به گوش رسید. ترانه‌ها از آلبوم «وارش» با تنظیم «محمد انشایی» و «رهبری مصطفی گلشن ماسوله» بودند که حاصل تجربه‌ای متفاوت در بازخوانی آثار پوررضاست؛ مجموعه‌ای که حدود ۴۰ خواننده در قالب گروه کُِر و بدون استفاده از ساز در اجرای آن حضور داشتند. این آلبوم با بازآفرینی ۱۰ قطعه از آثار این…

وﻗﺘﻲ از «ﺑﺎزار» ﺣﺮف ﻣﻲزﻧﻴﻢ، ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ ﺑﻪ ذﻫﻦ ﻣﻲرﺳﺪ، داد و ﺳﺘﺪ اﺳﺖ؛ ﻓﺮوﺷﻨﺪه، ﺧﺮﻳﺪار، ﻛﺎﻻ و ﭘﻮل. اﻣﺎ ﺑﺎزارﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ و دورهاي، ﺑﻪوﻳﮋه در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز ﺑﺨﺸﻲ از ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﻣﺼﺮف در ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﺎ زﻧﺪﮔﻲ روزﻣﺮه ﻣﺮدم ﺷﻜﻞ ﻣﻲﮔﻴﺮد، ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺤﻞ ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺎزار در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ از ﻧﻘﻄﻪ آﻏﺎزِ داد و ﺳﺘﺪ ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪاي ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺮﻫﻨﮓ، ﺗﺠﺮﺑﻪ و ﺷﻴﻮه زﻧﺪﮔﻲ ﻣﺮدم ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد. ﺑﺎزارﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ و دوره‌اي، ﭘﺪﻳﺪه‌اي ﻛﻬﻦاﻧﺪ و ﻣﻲﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﺗﻘریبا ﻫﻢﺳﻦِ ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﻣﻴﺎن اﻧﺴﺎنﻫﺎ داﻧﺴﺖ. اﻳﻦ ﺑﺎزارﻫﺎ ﺑﺮاي ﺑﺴﻴﺎري از ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺧﺮد ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪوﻳﮋه…

در سال‌های نه چندان دور که ساختمان‌های بلند هنوز قد نکشیده بودند و نفیر زندگی ماشینی چندان جان نگرفته بود و گوشی‌ها، تبلت‌ها و بازی‌ها و سرگرمی‌های مدرن ساعت‌ها را به خود اختصاص نمی‌دادند، آدمی به گونه‌ای دیگر اوقات فراغتش را سپری می‌کرد. آن سالها حیاط‌های سبز و کوچه‌ها و زمین‌های بایر محلات میزبان کودکانی بودند که  روزهای بلند تابستان و عصرهای کوتاه زمستان‌شان را با انواع بازی‌ها پشت سر می‌گذاشتند.‌ آنها ساعت‌ها کنار هم‌سن و سالان خویش به بازی‌های سرشار از جنب و جوش می‌پرداختند و شب‌هنگام با تنی خسته به خواب…

لاهیجان با تاریخ غنی، معماری چشم‌نواز و طبیعت بکر و منحصر به فرد خود، گنجینه‌ای ارزشمند از فرهنگ و تاریخ ایران به شمار می‌رود. این شهر زیبا که به "عروس گیلان" شهرت دارد در هر گوشه‌اش روایتی از شکوه و جلال گذشته ایران را در خود جای داده است. از کوچه‌های باریک و بافت تاریخی محلات قدیمی گرفته تا تپه‌های سرسبز و باغ‌های چای که همچون فرشی سبز بر دامنه کوه‌ها گسترده شده‌اند، همه و همه بازتابی از هویت غنی این دیار هستند. محلات تاریخی لاهیجان با بناهای کهن و روایت‌های ماندگار خود، نه تنها سندی از گذشته‌ای پرافتخار…

در عصر حاضر، گردشگری به عنوان یکی از صنایع پیشرو و پررشد جهان، نه تنها عاملی اقتصادی بلکه مولفه‌ای فرهنگی و اجتماعی است که می‌تواند هویت شهرها را تقویت یا تضعیف کند. معماری بومی و بافت تاریخی شهری، دو عامل کلیدی در ایجاد جذابیت فرهنگی و گردشگری هستند که تجربه‌ای فراتر از بازدید صرف از بناها و فضاهای شهری فراهم می‌آورند و گردشگر را با تاریخ، فرهنگ، اقلیم و سبک زندگی مردم گذشته و امروز پیوند می‌دهند. معماری بومی و بافت تاریخی، علاوه بر جنبه‌های بصری، حامل معنای فرهنگی و اجتماعی هستند که شهروندان و…

امروزه نبود گرافیک شهری مناسب و بی‌توجهی به زیباسازی، به یکی از معضلات رایج در بیشتر شهرها تبدیل شده است. گرافیک شهری تنها به نصب المان‌های عجیب، بی‌هویت و غول‌پیکر محدود نمی‌شود بلکه هدف اصلی آن، خلق تجربه‌ای هنری و ماندگار در ذهن شهروندان و گردشگران است. چنین رویکردی شهرها را سرزبان می‌اندازد و هویتشان را به دیگران نشان می‌دهد. در این صورت، شهر رنگ و بویی خاص می‌یابد و همچون موزه‌ای زنده در دل خیابان‌ها مردم را با تاریخ، فرهنگ و هنر خود آشنا می‌کند. حال بیایید این مساله را در شهری بررسی کنیم که…

نمی‌دانم چه زمانی با اهالی غیر رشتی رشت آشنا شدم. با اولین همسایه محل جدید که اهل رودبار بود یا نمایندگی نفت محله که آذری بود یا کارگر مهاجر خلخالی که وقتی دیوار کاهگلی ته حیاط خانه ریخت از چمارسرا آوردیم تا بلوک بچیند و در تابستان برای کمی پس‌انداز بیشتر روزه بود‌.   اما وقتی در شهر قدم می‌زنم و از هر زبان و لهجه‌ای می‌شنوم و با دهه شصت مقایسه می‌کنم متوجه عمق شدت مهاجرت می‌شوم. بخصوص بعد از جنگ دوازده روزه و جنگ اخیر. اولین مهاجرت بزرگ به رشت در دوره فتحعلی‌شاه شکل گرفت. مسجد اردبیلی‌های بادی الله یادگار همان دوران است.…

سرمایه اجتماعی، آن رشته‌های نامرئی اعتماد و همکاری است که جامعه را سرپا نگه می‌دارد. در روستاهای گیلان، این سرمایه همیشه با مشارکت در عروسی‌ها، حل اختلافات توسط ریش‌سفیدان و همیاری در کارهای جمعی همچون نشا و دروی برنج خود را نشان می‌داد. اما امروز، آمار نزاع‌های خیابانی و کاهش اعتماد عمومی نشان می‌دهد این رشته‌ها در حال گسستن هستند. صحنه‌های نزاع و درگیری شدید در روستاها و مناطق گردشگری استان بسیاری را پریشان کرده است. این اتفاق تنها یکی از نمونه‌های افزایش درگیری‌ها در روستاهای گیلان است.…

شانزدهم شهریور امسال، آسمان گیلان شاهد یک ماه‌گرفتگی کامل خواهد بود. گرفتی جذاب و کم‌نظیر که در طی وقوع مراحل آن کاملا تمام سطح ماه در سایه زمین قرار می‌گیرد. چنان‌چه در این ‌روز آسمان صافی داشته باشیم، کنار مناظر زیبای گیلان و بدون نیاز به وسیله‌ای خاص، می‌توانیم با چشم خود به تماشای این پدیده زیبا بنشینیم. علاقمندان به ثبت چنین رویدادی هم می‌توانند با استفاده از دوربین‌های عکاسی و یا موبایل، ثبتی زیبا به یادگار داشته باشند. می‌دانیم ماه‌گرفتگی زمانی رخ می‌دهد که زمین میان خورشید و ماه قرار گیرد و…

9  اگوست روز جهانی مردم بومی است. مردمان بومی بار فرهنگی یک کشور را بر دوش می‌کشند. آنها حدود 6 درصد از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و حدود 476 نفر مردم بومی پیوندهای محکم اجتماعی، فرهنگی و اجدادی با سرزمین و منابع طبیعی که درآن زندگی می‌کنند دارند و انقدر این پیوند عمیق است که وقتی از سرزمین خود صحبت می‌کنند اشک در چشمانشان جمع می‌شود.  مردمان بومی به طبیعت، جنگل، کوه، کویر و هر جایی که زندگی می‌کنند وابسته هستند و با هویت و معیشت و رفاه فیزیکی و معنوی آنها پیوند خورده است. آنها در این سرعت گذار از عصر تکنولوژی و صنعت و…