در حالیکه سرانه فضایسبز شهری از شروط بهبود شرایط زیستمحیطی، ارتقای سلامت و رفاه شهروندان یک شهر محسوب میشود، شهر رشت دارای ۱۶۰ هکتار اراضی فضای سبز شهری با میانگین سرانه ۳ مترمربع به ازای هر شهروند، عنوان یکی از غیرقابل دفاعترین سرانه فضای سبز شهرهای شمالی کشور را به خود اختصاص داده است.
این درحالی است که طبق استانداردهای بینالمللی، هر شهروند نیازمند حداقل ۹ مترمربع فضای سبز شهریست تا به استانداردهای جهانی نزدیک شود. از همین رو، سازمان سیما منظر و فضایسبز شهرداری رشت در عمر ۱۰ سالهاش تاکنون به رغم اهتمام و تلاش زیاد نتوانسته جایگاه واقعی خود را بدست آورد. این ناتوانی شاید به جهت دورههای عمر محدود مدیران آن در این سالها بوده باشد.
با “سجاد محجوب“ مدیریت جوان و ساختارشکن این سازمان که پیش از این نیز دوره کوتاهی مدیریت همین سازمان را برعهده داشته گفتگوی کوتاهی انجام دادهایم تا از کم و کیف سرانه فضایسبز این شهر آگاه شویم.
**
آقای محجوب در ابتدا از برنامههای درختکاری سازمان سیما و منظر در سال جاری به ما بگویید؟
-در راستای ابلاغ برنامه پیشنهادی جهاد درختکاری توسط شهردار رشت در بهمن ماه 1404 به سازمان سیما و منظر، کاشت 10 هزار اصله درخت از گونههای بومی و سازگار با محیطزیست رشت را شروع کردیم که البته کماکان کاشت این تعداد گونه به 17 الی 18 هزار اصله درخت مثمر و غیرمثمر رسیده است.
لازم به توضیح است که درختهای پروژه جهاد درختکاری در معابر اصلی، بلوارها، میادین و پیادهروها و پارکهای سطح رشت غرس شده و این روند هنوز ادامه دارد. بعنوان مثال آخرین کاشتهای انجام شده در حاشیه دو طرف بلوار کانال ژ 5 بوده است.
در راستای ابلاغ برنامه پیشنهادی جهاد درختکاری توسط شهردار رشت در بهمن ماه 1404 به سازمان سیما و منظر، کاشت 10 هزار اصله درخت از گونههای بومی و سازگار با محیطزیست رشت را شروع کردیم که البته کماکان کاشت این تعداد گونه به 17 الی 18 هزار اله درخت مثمر و غیرمثمر رسیده است
این پروژه تا چه زمانی ادامه دارد؟
– بعد از حوادثی که در ماههای اخیر در کشور رخ داد و به دنبال صدور پیام رهبر جدید کشور در 12 فروردین 1405 مبنی بر کاشت درختان مثمر تحت عنوان “نهال امید ” در سازمان سیما منظر وفضای سبز شهرداری بحث کاشت درختان مثمر را در تمام پارکها و فضاهای شهر استارت زدیم و در این راستا با همکاری و اعلام آمادگی ادارات، پایگاهها و مساجد، کاشت دو تا سه اصله درخت را شروع کردیم و حتی در برخی نقاط به 80 غرس هم رسیدیم و همچنان در حال کار هستیم.
از چه گونههایی در این نهضت استفاده شده؟
-بالغ بر 14 یا 15 گونه مختلف از درختان مثمر اعم از درختان هستهدار، آلو، آلوچه، شلیل، ازگیل، خرمالو و انواع اقسام مرکبات؛ نارنج، پرتقال، کامکوات، لیمو درحال کاشت هستند.
درختان غیرمثمر در کجا کشت شدند؟
-درختان غیرمثمر در کلیه بلوارها، میادین پیادهروها و قسمتی هم در پارکها کاشته شدند. تاکید کنم که ابلاغ شهردار 10 هزار اصله بوده که ما توانستیم تاکنون چیزی بالغ بر 17 الی 18 اصله درخت را امسال غرس کنیم.
در بحث نگه داری و حفاظت از این درختان آیا برنامهای پیش بینی شده؟
-در بحث نگهداری باید بگویم که فضای سبز شهرداری رشت در 5 منطقه و دو پارک بزرگ شهری قرار داد. در واقع ما هفت مورد قرارداد پیمان نگهداری فضای سبز داریم و این درختان به منظور نگهداری، آبیاری و مواردی همچون آفتزدایی و تیمار تحویل پیمانکاران مناطق میشوند. در این فواصل اگر درختی خشک شدیا شکست، توسط پیمانکار مربوطه نسبت به جایگزینی همان نهال اقدام خواهد شد.
البته یک کار جالب که طی درختکاری امسال رخ داد؛ با هماهنگی بین دستگاهی شهردار رشت، توانستیم 1500 درخت انجیلی را از محل آبگیری سد پلرود به شهر رشت منتقل کنیم. این اتفاق در کل کشور کم نظیر است. چراکه این درختان بعد از آبگیری سد نابود میشدند. اما شهرداری رشت با انتقال آنها به بلوارها و میادین ضمن آنکه توانست از نابودیشان جلوگیری کند، از لحاظ ریالی و قیمتی نیز صرفه جویی کرد.
آیا برای حاشیههای رودخانههای رشت برنامه درختکاری دارید؟
-در خصوص حاشیه رودخانهها ما با بحث نگهداریها و تملکها مواجه هستیم که باید مجزا برویش کار کنیم. البته در برخی نقاط که فضا اجازه میدهد حتما این کار را انجام میدهیم. بعنوان مثال در پارک گیلانه یکسری فضا برای کاشت درخت ایجاد کردیم. اما مانعی که در سایر حواشی رودخانهها وجود دارد اینست که برخی نقاط در اختیار شهرداری نیست و متعلق به آب منطقهای است که نیازمند هماهنگی است. در هر صورت بعد از واگذاری به شهرداری باید پیمانکار واگذار شود تا بتوانیم مباحث نگهداری را اجرا کنیم.
طی درختکاری امسال با هماهنگی بین دستگاهی شهرداررشت، توانستیم 1500 درخت انجیلی را از محل آبگیری سد پلرود به شهر رشت منتقل کنیم. این اتفاق در کل کشور کم نظیر است. چراکه این درختان بعد از آبگیری سد نابود میشدند اما شهرداری رشت با انتقال آنها به بلوارها و میادین ضمن آنکه توانست از نابودیشان جلوگیری کند
اخیرا گزارشاتی از قطع چندین اصله درخت تنومند به بهانه پروژه عمرانی در پارک توحید داشتیم. نظارت و کنترل سازمان در این موضوع چگونه است؟ آیا از سازمان شما برای قطع این درختان مجوز صادر شده بود؟
-احتمالا در دوره من نبوده اما هر گونه دستورالعملی برای قطع درختان دریک پروژه باید از کانال کمیسیون ماده 7 شهرداری بگذرد. این کمیسیون متشکل از معاون خدمات شهری، یک قاضی دادگستری، خود بنده و کارشناسان ذیربط هستند. در کمیسیون در خصوص لزوم قطع درختان چه در پروژه های عمرانی و چه درختان پوسیده و خطر آفرین بررسی کارشناسی انجام میشود.
مطمئن باشید اگر احراز شود که لازم است درختی قطع شود حتما در همان محیط جایگزینی از آن درخت به تعداد غرس خواهد شد.
یعنی هیچ درختی که تحت رصد و بازکاشت سازمان باشد قطع نمیشود و اگر بدون مجوز این اقدام صورت بگیرد ما مراحل شکایت و دادگاه را در مرحله بعدی خواهیم داشت.
سال گذشته در خیابان جوان یک پروژه درختکاری توسط گروههای اجتماعی مردمی داشتیم آیا این درختان نگهداری و حفاظت میشوند؟
-اگر در داخل فضای سبز شهرداری رشت کشت شده باشند، بله نگه داری، پایش و نظارت آنها برعهده سازمان است.
دو سال پیش در تقاطع باهنر رشت نیز تعدادی درخت بریده شدند آیا جایگزینی درختان در این منطقه انجام شد؟
– قطعا باید تاکنون جایگزین شده باشند. در یکی از جلسات کمیسیون ماده 7 برای اجرای یک پروژه نیاز به مصوبه داشتند که از آنها خواستیم استعلامات لازم را از کمیسیون ترافیک و پلیس راهور به ما ارایه کنند. در واقع باید تاکید کنم ما به راحتی و آسانی مجوز قطع درختان را صادر نمیکنیم. اگر در جایی هم صادر کردیم قطعا بعد از آن کاشت درختان جایگزین رصد خواهد شد.
یک مثال عینیاش در بحث قطع درختان خیابان امام خمینی برای بیآرتی بود که در دوره حضور من در سازمان سیما منظر اتفاق افتاد و بنده شخصا بروی بازکاشت نهالهای جایگزین نظارت داشتم. در آن سال 8500 نهال چند ساله را در شهر رشت کاشت کردیم که به ازای بازکشت همان درختان قطع شده بود.
یک کار دیگر جالب که امسال انجام دادیم؛ درختانی که در مبادی ورودی پیادهراه در خیابان سعدی، شریعتی و امام خمینی قرار دارند را در سال 96 با عمر 15 تا 20 ساله کاشتیم که سبزینگی پیادهراه شهرداری را در فصلهای مختلف زیبایی افزایش داد و در بحث جذب شهروندان و گردشگران هم تاثیر گذار بود.
اما امسال به دلیل فرصت محدود در دریافت مجوزهای لازم برای شناسایی زیرساختها، مجوز میراث فرهنگی و سایر هماهنگیهای بین ارگانی، 14 درخت را به صورت آماده و گلدانی خریداری و در پیادهراه علم الهدی جانمایی کردیم. این درختان در سالهای آینده به زیبایی خیابانهای منتهی به پیاده راه اضافه میکنند که به حتم در زمان مناسب و با آماده شدن زیرساخت و کسب مجوزهای لازم در آینده آنها را از گلدان خارج و کشت میکنیم.
هنوز باغ پارک 450 هکتاری لاکان به شهرداری رشت منتقل نشده و کماکان مکاتباتش با منابع طبیعی برای واگذاری ادامه دارد. اگر این پارک به فضای سبز شهرداری رشت اضافه شود به سرانه استاندار کشوری نزدیک خواهیم شد
آیا امکان جابجایی و انتقال درختان در مسیر پروژههای عمرانی وجود ندارد که نیاز به قطع آنها نباشد؟
-برای یکسری درختان که ریشههای کوتاهتر دارند و عمیق نیستند این کار انجام شده ولی برای برخی درختان با عمر بالا که ریشه دوانی زیادی هم دارند این امکان وجود ندارد. اما درختهایی که به هر حال کوچکتر هستند و نیاز به واکاری دارند ما در همین فروردین جاری در پیادهراه تعدادی را جابجا و به جای دیگر منتقل کردیم.
الان در شهر رشت آماری وجود دارد که چه تعداد درخت داریم؟
-بله کلیه درختان شهری توسط سازمان سیما منظر شناسنامهدار و پلاک شدهاند وآمارشان موجود است. در حال حاضر 28 هزار درخت شناسنامهدار وپلاک شده در اراضی فضای سبز رشت داریم که فقط شامل درختان دارای تاج 9 متری و عمر بالای 20 سال هستند و سایر درختان کوچک و نهالها شامل این آمار نیستند.
اما در برخی نقاط مانند حاشیه رودخانهها و درختان موجود در محدوده فضاهای غیر سبز شهرداری مانند خانهها، باغات و ویلاها در این آمار قرار ندارند و جزو آمار درختهای شهری نیستند.
سرانه فضای سبز رشت چقدر است؟
– زیر سه متر و این درحالیست که میانگین کشور حدود 9 متر است. البته برای این مورد هم کارشناسان نظرات مختلفی دارند و معتقدند: درختان غیر فضای سبز شهری (باغات، خانهها و ویلاها و ارگانهای نظامی) را در سرانه رشت لحاظ نکردیم. در غیر این صورت سرانه فضای سبز رشت به شدت بالا میرود. این در حالیست که در بسیاری از شهرهای کشور این موارد لحاظ شدهاند و سرانه فضای سبز آنها را بالا برده است. این مساله مقداری بی انصافی در سرانه فضای سبز رشت است.
ضمن اینکه هنوز باغ پارک 450 هکتاری لاکان به شهرداری رشت منتقل نشده و کماکان مکاتباتش با منابع طبیعی برای واگذاری ادامه دارد. اگر این پارک به فضای سبز شهرداری رشت اضافه شود به سرانه استاندار کشوری نزدیک خواهیم شد. هر چند که از لحاظ توزیع متوازن یک ناهمگونی وجود دارد اما در کلیت موضوع به استاندارد حدود (8.5 تا 9 ) خواهیم رسید.
ایجاد پارکهای جدید در مناطق و محلات در برنامه شما وجود دارد؟
– بله قطعاً این مبحث همه ساله در بودجه شهرداری دیده شده و همین حالا هم در منطقه 5 شهری در حال احداث یک پارک هستیم . در منطقه2 نیز دو عرصه برای احداث پارک شناسایی شده در منطقه 1 هم در کوی فلاحتی یک عرصه برای پارک شناسایی شده و در منطقه 3 نیز در محدوده جعفرودی هم تفکیک عرصه انجام شده است. در واقع در همه مناطق 5 گانه بحث احداث پارک محلی را داریم که در کنارش فضای مکث، روشنایی و نیمکت پیشبینی شده است.
