کارخانجات و صنایع استان گیلان در جریان وقوع جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ ۳۹ روزه اخیر، اگرچه مانند دیگر استانها به طور مستقیم هدف حمله قرار نگرفتند و آسیب فیزیکی جدی به آنها وارد نشد؛ اما با اینحال، تبعات این درگیریها به شکل غیرمستقیم، آثار قابل توجهی بر پیکره صنایع و فعالیت واحدهای تولیدی استان بر جای گذاشته است.
در جنگ اخیر، برخی از صنایع بزرگ کشور از جمله واحدهای پتروشیمی و فولادی مورد هدف حمله دشمن قرار گرفتند. همین مساله موجب اختلال در فرآیند تامین مواد اولیه بسیاری از کارخانههای گیلان شد؛ چرا که بخش قابل توجهی از صنایع استان به محصولات این بخشها وابسته هستند.
به عنوان نمونه، کارخانه «پینک گیلان» در شهرک صنعتی رشت که در حوزه تولید گونی فعالیت دارد، مواد اولیه مورد نیاز خود را به طور کامل از صنایع پتروشیمی تامین میکند. در حال حاضر این واحد تولیدی به خاطر حجم وابستگی که به صنایع مادر دارد؛ با کمبود مواد اولیه مواجه است و امکان ادامه فعالیت خطوط تولید آن با مشکل روبهرو شده است.
علاوه بر این کارخانههای تولیدکننده مواد شوینده و بهداشتی در گیلان نیز بدون استثنا به صنایع پتروشیمی وابستهاند؛ نه تنها مواد اولیه اصلی، بلکه حتی ظروف بستهبندی محصولاتشان نیز از این صنعت تامین میشود. افزایش ناگهانی قیمت برخی کالاهای ضروری، از جمله دو برابر شدن قیمت آب معدنی، نیز بیارتباط با همین وابستگی به مواد اولیه صنایع پتروشیمی نیست.
در بخش قطعهسازی خودرو نیز شرایط مشابهی حاکم است. کارخانههایی مانند «پایا کلاچ» و واحدهای فرآوری و ساخت قطعات خودرو در استان که تامینکننده قطعات برای شرکتهای ایرانخودرو و سایپا هستند، به دلیل مشکلات ایجادشده در صنایع فولادی کشور و اختلال در زنجیره تامین، با کاهش یا توقف تولید مواجه شدهاند. به دنبال بروز مشکلات تولید در صنعت خودروسازی، این واحدهای وابسته در گیلان نیز دچار رکود شدهاند.
به طور کلی، بیشترین آسیب وارد شده به صنایع گیلان ناشی از کمبود مواد اولیه بوده است. البته در این میان، برخی کارخانهها مانند واحدهای داروسازی که مواد اولیه خود را در حجم بالا و برای دورههای طولانی (مثلا ششماهه) سفارش میدهند، کمتر دچار بحران شدهاند؛ زیرا ذخایر کافی داشته و فرصت بیشتری برای جایگزینی مواد اولیه در اختیار دارند.
در مقابل، واحدهایی که به صورت مستمر و کوتاه مدت مواد اولیه وارد کرده و بلافاصله در خطوط تولید خود مصرف میکردند، اکنون با مشکلات جدیتری در این خصوص مواجه هستند. با نگاهی به وضعیت حال حاضر و آمارهایی که قابل مشاهده است میتوان دید که پیامد این شرایط تنها به کاهش تولید محدود نمانده و بازار کار استان را نیز تحت تاثیر خود قرار داده است. در حال حاضر به خاطر مشکلات اشاره شده حدود 3 هزار نفر در گیلان به بیمه بیکاری معرفی شدهاند که نشاندهنده اثر مستقیم دو جنگ اخیر بر روند تولید و اشتغال استان است.
علاوه بر تبعات جنگ، مساله ناترازی انرژی نیز مانند چند سال اخیر، همچنان تهدیدی جدی برای صنایع استان محسوب میشود. با وجود آنکه پیشتر توسط مسعود پزشکیان، رییس جمهور اعلام شده بود کشور در سال جاری با مشکل کمبود برق مواجه نخواهد بود، اما شاهدیم که پیش از آغاز فصل تابستان، خاموشی برق از همین حالا در برخی کارخانههای گیلان آغاز شده است.
وضعیت تنها در همین سطح باقی نمانده است. حتی به برخی واحدهای تولیدی استان نیز اعلام شده که هر هفته، روزهای دوشنبه به مدت ۲۴ ساعت با قطع برق مواجه خواهند بود. بدیهی است که با قطع برق، فعالیت تولیدی نیز متوقف میشود. با نزدیکتر شدن به فصل گرما، این نگرانی وجود دارد که همانند سال گذشته، خاموشیها به دو یا سه روز در هفته افزایش پیدا کند و علاوه بر صنایع، مشترکان بخش خانگی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، فشار بسیار مضاعفی بر تولید و اشتغال استان وارد خواهد شد.