موج گرانی که در ماههای گذشته بخش بزرگی از کشور را پوشش داده است؛ حالا نشانههای پررنگتری از خود در گیلان بروز داده است. اگرچه مسئولان مانند گذشته همه تقصیرات را به گردن وضعیت جنگی میاندازند، اما شرایط فعلی در واقع بازتابی از فروپاشی اقتصاد و فشار هزینههای ضروری زندگی بر دوش دهکهای مختلف است. به طوریکه مشخص شد از ابتدای سال تاکنون قدرت خرید قشر حقوق بگیر ۸۰ درصد کاهش پیدا کرده است.
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران، نشان دهنده این است که گیلان هم از موجهای سهمگین گرانی در امان نمانده است. گزارش جدید حاکیست؛ نرخ تورم سالانه استان در تیر ماه 1405 افزایش پیدا کرده است. افزایشی که نشان میدهد فشار هزینههای زندگی در گیلان نه تنها فروکش نکرده، بلکه مجددا شتاب گرفته است.
نرخ تورم سالانه گیلان در تیر ماه ۱۴۰۵ به ۶۳.۱ درصد رسیده است؛ این رقم در مقایسه با عدد تورم سالانه ۵۹.۷ درصدی خرداد ماه، افزایش ۳.۴ واحد درصدی داشته است. به این ترتیب، گیلان که در ماه گذشته نیز با تورم سنگین به خصوص در بخش کالاهای خدماتی دستوپنجه نرم میکرد، در تیرماه یک گام دیگر به محدوده تورمهای سه رقمی که بسیاری از استانها درگیر آن شدهاند نزدیک شده است.
در خرداد امسال، تورم ماهانه گیلان ۵.۸ درصد، تورم نقطه به نقطه آن ۸۲.۹ درصد و تورم سالانهاش ۵۹.۷ درصد بود. این اعداد و ارقام نشان میداد که افزایش قیمتها به بخش مهمی از هزینههای روزمره خانوارها تبدیل شده است. به این وضعیت افزایش تورم سالانه در تیرماه هم اضافه شده که فشار تورم را هر چه بیشتر به سبد خانوارها انتقال میدهد.
از بعدی دیگر اگر بخواهیم این آمار را بررسی کنیم باید گفت؛ مساله ما در اینجا تنها افزایش قیمت کالاها نیست؛ بلکه موضوع کاهش فوقالعاده محسوس و پله به پله قدرت خرید خانوارهاست. در حال حاضر رشد قیمت کالاهای اساسی از میزان درآمد خانوار سبقت گرفته است، بنابراین خانوارها در گیلان مجبور میشوند از سبد مصرف خود بزنند.
اقتصاددانان معتقدند؛ جایگزین شدن کالاهای ارزانتر به جای مواد غذایی گرانتر، شاید در ظاهر راهی برای مدیریت هزینهها باشد، اما در بلندمدت به معنای کاهش کیفیت سفره خانوار خواهد بود. موضوعی که برای گیلان از جهتی دیگر حائز اهمیت است.
این استان یکی از قطبهای استراتژیک تولید برنج کشور محسوب میشود، با اینحال در شرایطی قرار گرفته که افزایش قیمت مواد غذایی، سفره بخشی از مردم آن را کوچکتر کرده است. فاصله میان ستان تولیدکننده و خانوار مصرفکننده زمانی نگرانکنندهتر میشود که افزایش هزینههای تولید، توزیع و زندگی، امکان دسترسی خانوارهای کمدرآمد به محصولات اساسی را کاهش دهد.
به اعتراف معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، بخشی از مصرفکنندگان کالاهای اساسی مانند گوشت و برنج به دلیل افزایش قیمتها به مصرف سیبزمینی روی آوردهاند. شاید گیلان استان معین تولید برنج باشد اما در این استان، همین حالا هم بسیاری از خانوارها توان خرید برنج ایرانی را نداشته و به مصرف کالاهای جایگزین مانند نان، سیبزمینی و ماکارونی مبادرت ورزیدهاند.
در تیر ماه، هشت استان کشور تورم نقطه به نقطه سه رقمی را تجربه کردهاند در کنار آذربایجان غربی با 106.4 و کردستان با 108.4 و کرمانشاه با 104.1 درصد، ما استان گلستان را به عنوان یکی از سه استان شمالی داریم که بالاخره تورم نقطه به نقطه 103 درصدی را در تیر ماه امسال ثبت کرده است.
گیلان هنوز به تورم سهرقمی نرسیده است، اما برای بررسی وضعیت معیشتی مردم، صرفا نباید منتظر گذر یک عدد از مرز ۱۰۰ درصد ماند. وقتی تورم سالانه از ۵۹.۷ درصد به ۶۳.۱ درصد میرسد و همزمان تورم ماهانه و نقطه به نقطه در سطوح بالایی قرار دارند، پیام روشنی برای ما دارد و آن این است که فشار هزینههای زندگی به مانند بسیاری از استانهای غربی کشور در مرز فوران قرار دارد.
تورم تنها در نمودارهای اقتصادی قابل مشاهده نیست. بلکه به روشنی میتوان تبعات فرسایشی آن را در خریدهای روزمره، کوچک شدن سبد غذایی، بی اثر شدن دستمزد، حذف برخی کالاها از سفره و دشوارتر شدن تامین هزینههای ضروری مردم مشاهده کرد. شاید گیلان هنوز وارد محدوده تورم سه رقمی نشده، اما بسیاری از خانوارهای آن مدتهاست با واقعیت گرانی دستوپنجه نرم میکنند.
گیلان تا پیش از شرع جنگ 39 روزه با تورم 46.6 درصدی مواجه بود. اینکه به صورت مداوم از استاندار گیلان میشنویم که تورم گیلان کمتر از میانگین کشوری است؛ در تحلیلهای آماری سخنی درست است، اما تجربه استان گلستان که بالاخره پس از ماهها مقاومت در تله تورم سه رقمی گرفتار شد به ما میگوید از آنجا که گیلان تافته جدا بافتهای از اقتصاد ایران نیست، در صورت تداوم شرایط فعلی، تورم سه رقمی را هم تجربه خواهد کرد.