فرهنگ

نوروزبل، به معنای آتش نوروزی، آغاز سال جدید گیلانی (دیلمی)؛ آتش، مهم‌ترین کشف انسان، عنصری که زندگی انسان نخستین را دگرگون کرد، روشنایی بخش و گرما دهنده، پای ثابت سور و سرور، مقدس در ادیان باستانی ایران. نوروز بل علاوه بر گیلان در غرب مازندران، الموت و طالقان جشن گرفته می‌شد. در شب شانزده امرداد مصادف با آخرین روز اسفندارما سرگالش‌ها «شولا» به تن می‌کردند و به بلندترین قله رفته و با روشن کردن آتش، آغاز سال جدید را اطلاع می‌دادنند و مردم لباس‌های تازه می‌پوشیدند و به شادی پرداخته و سال نو را به یکدیگر تبریک…

کافه‌موزه ارکاک، خانه‌ای تاریخی با بیش از ۷۰ سال قدمت در قلب شهر رشت، نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری اصیل گیلانی است که فضای نوستالژیک و هنری آن، عکاسی را به عنوان محور اصلی روایت فرهنگی و تاریخی خود انتخاب کرده است. این کافه‌موزه با حیاطی سرسبز، حوض کوچک و گوشه‌هایی که هرکدام داستانی از زندگی و هویت بومی را بازگو می‌کنند، محلی برای تجربه‌ای متفاوت از لذت بردن قهوه نیست؛ بلکه جایی‌ست برای لمس خاطرات، ثبت لحظات ماندگار و پیوند نسل‌ها با تاریخ و فرهنگ شهر رشت. افشین میرزایی، مدیر و موسس این مجموعه، بیش از سیزده سال…

بیست و ششم اردیبهشت 1404 بود که خبر درگذشت ابراهیم رهبر، نویسنده‌ی هشتاد و هفت ساله‌‌ی صومعه‌سرایی، در تهران اعلام شد. کانون نویسندگان ایران دو روز بعد در روز هجدهم مه، بیست و هشتم اردبیهشت، طی اطلاعیه‌ای از این «عضو دیرین خود» یاد کرد که هم‌زمان با تشکیل کانون نویسندگان ایران به عضویت آن درآمده و در سال 1349 فعالیت خود را با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آغاز کرده بود. او که در دانشگاه تهران زمین‌شناسی می‌خواند، هم‌زمان به شغل معلمی نیز می‌پرداخت و در همان دهه‌ی چهل بود که نخستین داستان‌هایش در مجلاتی چون…

کوچه‌های قدیمی، بیش از یک مسیر عبور ساده بودند. آن‌ها قلب تپنده‌ی زندگی شهری و محله‌های ایرانی محسوب می‌شدند؛ محلی برای تعامل اجتماعی، همبستگی، بازی کودکان و تبادل فرهنگ. کوچه، جایی بود که نسل‌ها با هم تنیده می‌شدند؛ درب همسایه کوبیده می‌شد، همسایه‌ها احوال هم را می‌پرسیدند، و کودکان در کوچه بازی‌های محلی و آموزش‌های غیررسمی زندگی را یاد می‌گرفتند. در این فضا، روابط انسانی عمیق و چندلایه شکل می‌گرفت و به نوعی خانواده‌ی گسترده و اجتماعی پدید می‌آمد. خاطرات جمعی از شادی‌ها و غم‌ها در کوچه ثبت می‌شد و این فضا یک…

۱۸ سال پس از درگذشت یکی از نام‌آواران موسیقی گیلان، این روزها کتابی پژوهشگرانه در گفت‌وگو با او منتشر شده است که ناگفته‌های زیادی را آشکار می‌سازد. احمد عاشورپور آوازخوان عاشق و شوریده حال سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی و  احیاگر موسیقی فولکلور گیلان از جمله ترانه‌خوانی بود که موسیقی گیلانی را از دیار گیلان به مردمان به گویش‌ها و زبان‌های دیگر اشاعه داد و گوش‌هایی از دیگر اقوام ایرانی را به این موسیقی آشنا ساخت. مردی که زمانی با بزرگانی چون مرتضی محجوبی، حسین تهرانی و حتی ناموری چون روح‌الله خالقی حشر و…

«مهرداد هنرمند»، کارگردان تئاتر و مدرس دانشگاه، یکی از چهره‌های تأثیرگذار در هنرهای نمایشی رشت است که با وجود همه محدودیت‌ها، همچنان به اجرای نمایش‌های جدی و ساختارمند در این شهر ادامه می‌دهد.   او با نگاهی منتقدانه به وضعیت تئاتر در گیلان، از کمبود امکانات، نبود حمایت دولتی، کیفیت پایین سالن‌ها و مدیریت ناآشنا با هنر گلایه دارد؛ اما در عین حال معتقد است؛ اگر تولیدات باکیفیت و صادقانه روی صحنه بروند، مخاطب جدی تئاتر همچنان حاضر است برای دیدن یک اثر ارزشمند، پای اجرا بنشیند.   او در این گفت‌وگوی مفصل از تجربه…

نشست مطبوعاتی نمایش «پابرهنه، لخت، قلبی در مشت» به طراحی، نویسندگی و کارگردانی علیرضا کوشک جلالی و تهیه‌کنندگی حسین عمادی، به‌ عنوان محصول مشترک گروه نمایش لوتوس رشت و گروه نمایش آسامبل آلمان به سرپرستی علی جلالی، روز یکشنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۴ ساعت ۱۸ برگزار شد. این نشست در رشت، سالن رحمدل واقع در مجتمع خاتم‌الانبیا (شهرداری) با حضور جمعی از خبرنگاران، اصحاب رسانه و عوامل نمایش و بازیگر پیشکسوت انوش نصر برگزار شد. این نمایش از تاریخ 21 خرداد 1404، در سالن استاد رحمدل، به مدت 15 شب تا 4 تیرماه روی صحنه خواهد رفت.…

واهانیان از دوستان نزدیک من است و همواره در دیدار با یکدیگر تبادلات فرهنگی زیادی داریم. ایشان رشت پژوه هستند و علاقه زیادی به معماری این شهر دارند. اصولا پژوهش‌های او اولا درباره معماری و در مرحله بعد حوزه‌های تاریخ معاصر رشت بخصوص در زمینه اسناد است و در خصوص اسناد تاریخی رشت تحقیق و پژوهش‌های ارزنده‌ای دارند. ایشان چندین مقاله در ارتباط با معماری رشت، ساختمان‌ها و اسناد مربوط به بلدیه و شورای شهر و اینگونه پژوهش‌ها در اختیار من قرار داد که من در مجله گیله وا چاپ کرده‌ام. علاقه واهانیان به اسناد…

در لابه‌لای سطرهای یک گزارش رسمی، واقعیتی هولناک خودنمایی می‌کند: حدود ۳۰ درصد از دختران دبیرستانی در ایران به مدرسه نمی‌روند. این آمار را شهلا کاظمی‌پور، جمعیت‌شناس، منتشر کرده و شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان نیز با اشاره به آن، هشدار داده است که ما با یک بحران بی‌صدا، اما عمیق در حوزه‌ی آموزش روبه‌رو هستیم؛ بحرانی که نه‌تنها آینده‌ی یک نسل را می‌بلعد، بلکه ریشه‌های توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور را نابود می‌کند. با توجه  به آمار ۱۰.۵ میلیونی نوجوانان کشور، باید به ضرورت پوشش تحصیلی همگانی و…

مرگ، گاهی تنها پرده‌ آخر یک سکوت بلند است؛ سکوتی که سال‌ها پیش، خودخواسته آغاز شده بود. ابراهیم رهبر، نویسنده‌ی آرام و منزوی دهه‌های اخیر، در ۸۷ سالگی از دنیا رخت بربست، بی‌آنکه هیاهویی در میان باشد. اما اگر زندگی را در لابه‌لای واژه‌ها بجوییم، اگر حقیقت یک نویسنده را نه در جایگاه‌های رسمی که در جنس نگاهش به آدم‌ها و دردهایشان دنبال کنیم، باید بگوییم: ابراهیم رهبر همچنان زنده است. رهبر از نسل نویسندگانی بود که نوشتن را با زیستن گره زد؛ اما  نه برای شهرت، که برای شهود. در دهه‌ی ۱۳۴۰خورشیدی، زمانی که…