آرشیو برچسب

مرمت

بحرانِ پس از بحران

حریق در بازار تاریخی رشت، حادثه‌ای تلخ بود. اما آن‌چه پس از حریق اتفاق افتاد دیگر حادثه نیست، تصمیم است. کیفیت تصمیم‌هایی از این دست نشان می‌دهد که یک شهر از بحران خود چه آموخته است. مشکلات مربوط به بازسازی های بازار پس از حریق را نباید به چند نمای نامتناسب، افزایش ارتفاع یا استفاده از مصالح نامناسب فروکاست. پرسش بنیادی‌تر این است که آیا حریق به فرصتی برای شناخت، حفاظت و اعاده بازار تاریخی رشت تبدیل شد و یا تنها آن‌چه سوخته بود با همان مشکلات گذشته دوباره ساخته شد؟ اهمیت این پرسش برای رشت و…

از احیای یک محله تاریخی رشت تا شمال آفریقا

معمار زن گیلانی کاندید دریافت جایزه زنان در معماری و اجزا 2026 تمّیز tamayouz شد. «روناک روشن گیلوایی» که پیش از این و طی چند سال گذشته موفق به دریافت جوایز بین‌المللی در حوزه معماری و مرمت بناها شده بود، این بار نیز در فهرست نهایی بخش «ستاره نوظهور» (Rising Star) جایزه زنان در معماری و اجرا ۲۰۲۶ تمّیز قرار گرفت. این جایزه که از سوی ( tamayouz excellence award ) نهاد بین‌المللی معماری و به‌طور خاص در منطقه خاور نزدیک و شمال آفریقا  تمرکز دارد در دو دسته زنان معمار با دستاوردهای برجسته و ماندگار و…

بازگشت به چرخه زندگی شهر

بافت قدیمی رشت را امروز باید فرسوده دانست یا آن را بخشی از سرمایه تاریخی و هویتی شهر که در معرض فرسودگی قرار گرفته است؟ آیا باید بناهای ارزشمند و میراثی انگشت‌شماری را که از گذشتگان در رشت و محلاتی نظیر ساغریسازان، شهرداری، پیرسرا و دیگر محلات قدیمی به یادگار مانده‌اند، متروکه و فرسوده خواند؟ بافت قدیمی شهر به مرور زمان به سمت فرسودگی در حرکت است و این اتفاق ریشه در نارسایی‌ها و مشکلات عدیده اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موجود در بافت دارد. بافت قدیمی شهرها که امروز شبکه معابر آنها توان پاسخگویی به نیازهای زندگی…

صد سالِ دیر

میراث معماری رشت، آیینه‌ی تمام‌نمای هویت شمال ایران، امروز در سکوتی دردناک و رو به زوال کشیده شده است. شهر رشت، به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی معماری بومی در استان گیلان، امروزه با تهدیدهای جدی روبروست؛ گسستی میان هویت تاریخی کالبدی و نیازهای زیستی معاصرکه میراث معماری این شهر را در چنبره‌ی فرسودگی، قوانین ناکارآمد و بازسازی‌های غیراصولی گرفتار کرده. چالش‌های حفاظتی بناهای تاریخی رشت فراتر از بحران‌های معمول نگهداری و احیا است؛ چرا که تقابل اقلیم مرطوب گیلان با قوانین ثبت میراثی متکی بر "قدمت ۱۰۰ ساله"، عملاً…

سراهای تاریخی،قطب‌های جدید گردشگری باشند

بازار تاریخی رشت یکی از بازارهای مهم ایرانی است که به‌ویژه از دوران صفوی به بعد با رونق تجارت ابریشم، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. این بازار در دوران قاجار و پهلوی نیز به‌دلیل قرارگیری در محل تبادلات فرهنگی و تجاری ایران با غرب، نقش بسیار مهمی در تاریخ داشته است. بازشناسی ارزش‌های کالبدی بازاررشت در وضعیت اخیر که به‌دلیل اعتراضات سال گذشته طعمه حریق شد و فرآیند بازسازی آن در حال انجام است، ضروری به نظر می‌رسد. قدیمی‌ترین نقشه‌ای که از محدوده بازار موجود است، نقشه دوره ناصری است که توسط ذوالفقار…

کارکردهای تشویقی و بازدارنده

آیا قانون معافیت ابنیه و اماکن ثبت شده در فهرست آثار ملی از پرداخت عوارض شهرداری برای بازار رشت هم صدق می‌کند؟ اسناد منتشرشده در این مجموعه، به‌طور مستقیم به واقعه آتش‌سوزی بازار رشت نمی‌‌پردازند (که در یادداشت‌های دیگر به تفسیر به آن پرداخت خواهم کرد)، بلکه به لایه‌ای عمیق‌تر و ریشه‌ای‌تر از مساله اشاره دارند؛ یعنی بافت تاریخی بازار، حریم‌‌های پیرامونی آن و مجموعه ضوابطی که با هدف حفاظت، سامان‌دهی و هدایت تحولات این پهنه تدوین شده‌‌اند. بااین‌حال، بازخوانی این اسناد در بستر زمانی پس از حادثه هولناک…

پایان یک تاریخ یا آغازی برای احیا؟

در پی وقوع آتش‌سوزی گسترده در بازار تاریخی رشت طی اعتراضات دی ماه 1404، من به همراه دکتر «محمدمهدی رییس‌ سمیعی»، بازدید میدانی جامعی از بنا‌های آسیب‌دیده به عمل آوردیم. هدف از این بررسی، ارزیابی مستقیم خسارات، واکاوی عوامل موثر و مستندسازی شرایط برای ارائه تحلیلی مبتنی بر مشاهده عینی بود. ماحصل این مشاهده میدانی در قالب دو یادداشت مستقل ارایه خواهد شد. یادداشت نخست، که متن حاضر بخشی از آن است، به تحلیل علمی و عمیق ریشه‌‌های مساله، آسیب‌شناسی ساختاری و الزامات فنی مرمت خواهد پرداخت. یادداشت بعدی نیز به ارایه…

وقت تنگ است و فرصت سوگ نیست

بازار رشت دیرزمانی‌ست که در آتش بی‌توجهی و سهل‌انگاری می‌سوزد. از همان زمانی که پای موریانه بیش از انسان به کاروانسراهایش رسید. دقیقا همان‌جا که بافت تاریخی، بافت فرسوده خوانده شد. مجموعه‌ای که خود یکی از هسته‌های نخست شکل‌گیری رشت محسوب می‌شود، همزمان معرف سبک معماری خاص شمال کشور، دوره زمانی، روند شکل‌گیری و حافظِ تاریخی است که بر این شهر و مردمانش گذشته. هر کاروانسرا خود یک سند ملی زنده است. چنان‌که می‌بینیم در کاروانسرای طاقی کوچک داخل یکی از حجرات سنگ نوشته‌ای موجود است که متن آن بدین قرار است:…

زخمِ دوم

بازار رشت هنوز از آتش‌سوزی اخیر نفس‌نفس می‌زند اما خطر دیگری نه در خاکستر حجره‌ها که در پشت میز‌های تصمیم‌گیری پنهان شده است. ۵ هکتار از میراث ۳۲ هکتاری بازار رشت در اعتراضات 18 دی ماه سوخت. پیش از آن‌که دودش فروبنشیند، زمزمه‌ی دوطبقه‌کردن بخش‌‌های آسیب‌دیده بالا گرفت؛ تصمیمی که با ثبت ملی بازار و اصول مرمت میراثی در تضاد آشکار است. بازاری که بیش از یک قرن، بدون بتن و آهن و طبقات اضافی، قلب تپنده شهر بوده، حالا در آستانه‌ی جراحی‌ای ایستاده که نامش را «بازسازی» گذاشته‌‌اند. زمزمه‌‌‌هایی از بازسازی و دوطبقه‌کردن…

30 شهر گیلان گرفتار بافت فرسوده

درحالی‌که ۳۰ شهر گیلان با معضل حاد فرسودگی مواجهند و رشت به‌تنهایی هزاران هکتار بافت فرسوده و سکونتگاه غیررسمی دارد، صدور ۱۸۰۰ پروانه نوسازی و وعده اجرای پروژه‌های پراکنده، این سوال را مطرح می‌کند که آیا اقدامات پراکنده می‌تواند این بحران چند دهه‌ای را مهار کند یا فقط مسکنی موقت است؟ «محمدمهدی علیزاده»، مدیرکل راه و شهرسازی گیلان، در شورای بازآفرینی شهری، از صدور ۱۸۰۰ پروانه نوسازی در بافت فرسوده استان خبر داد. وی گفت: هشت پروژه بازآفرینی در رشت، بندرانزلی، لاهیجان و کیاشهر در سال ۱۴۰۴ و از محل ردیف اعتباری تملک…