حیات هلدینگ نهگانه موسسه خیریه امام رضا در گفتوگو با رضا کاظمی (بخش اول)؛
آداب بخشندگی
با دعوت مدیرعامل و موسس هلدینگ نهگانه موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار، صبح روز یکشنبه نهم آذرماه راهی رودبار شدیم تا از خدمات گسترده این مجموعه آشنا شویم.
پس از طی مسافتی حدود ۶۵ کیلومتر، حوالی ساعت ۱۱ صبح به ساختمان موسسه خیریه امام رضا (ع) رسیدیم؛ جایی که دکتر رضا کاظمی تکلیمی و تیم همراهشان به استقبال ما آمدند. بازدید ما از مراکز نهگانه این موسسه از همانجا آغاز شد؛ مجموعهای که سالهاست در حوزههای خیریه، فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، رسانهای، توانبخشی و خدمات مالی به مردم شهرستان رودبار خدمترسانی میکند.
آنچه در ادامه میخوانید، حاصل گفتوگویی تفصیلی با دکتر کاظمی تکلیمی از چهرههای شناختهشده در حوزه مدیریت دولتی و صنعت بیمه کشور است. او دانشآموخته دکتری تخصصی (Ph.D) در رشته مدیریت دولتی و کارشناسی ارشد جمعیتشناسی از دانشگاه تهران است.
دکتر کاظمی با ۳۳ سال سابقه درخشان در حوزههای مدیریتی، آموزشی و پژوهشی، تجربیات گستردهای در بخشهای بیمههای بازرگانی و اجتماعی، حقوقی، بودجهریزی، ساختارهای سازمانی و نظام آماری دارد. از سوابق اجرایی کلیدی ایشان میتوان به ریاست هیات عامل «صندوق بیمه حوادث طبیعی ساختمان»، عضویت در هیات مدیره «بیمه ایران» و عضویت در هیات مدیره «بیمه البرز» اشاره کرد.
****
* تبدیل یک فعالیت خودجوش و غیررسمی به یک موسسه ثبتشده با 9 مرکز ثبت شده، مسیری طولانی است. نحوه شکلگیری مراکز 9گانه موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار «ویژه ایتام» به چه صورت بوده است؟
– در ابتدا باید بگویم که موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار «ویژه ایتام» پس از زلزله غمبار 31 خرداد 1369 رودبار از سوی بنده و سید شفیع شفیعی” از ایثارگران و جانبازان رودباری” بهصورت غیررسمی آغاز به کار کرد. فعالیتهای این مجموعه با هدف کمک به افراد بیبضاعت و بیسرپرست بهصورت محدود ادامه یافت و کمکم سازمانیافته شد. پس از گذشت چند سال و با افزایش تعداد افراد تحت پوشش، ایده تاسیس رسمی موسسه خیریه مطرح کردیم تا بتوانیم بهصورت قانونی با گستره جغرافیایی هفت شهرِ شهرستان افراد خیّر را گرد هم آوریم و بهصورت هدفمند با شناسایی ایتام و نیازمندان واقعی، در راستای خدمت به مردمان این شهرستان گام برداریم. بدین ترتیب در اواخر دهه 1370 شمسی اساسنامه موسسه خیریه امام رضا (ع) تهیه، تنظیم و تحت شماره 65 در اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان به ثبت رسید و بدینترتیب فعالیت رسمی خود را در حوزه شهری و روستایی آغاز نمود. در گام نخست، زمینی به مساحت 150 مترمربع در رودبار پایین بازار، خیابان بوعلی، نبش کوچه خبرنگار خریداری کردم و ساختمانی به مساحت تقریبی 500 مترمربع زیربنا در 4 طبقه بهصورت اسکلت فلزی توسط موسس احداث کردیم.
اهداف، ماموریتها، وظایف، چشمانداز و خطمشیهای تعیینشده در اساسنامه سال 1380 بهصورت کامل عملیاتی گردیده است، که از جمله آن میتوان به تاسیس این موسسات و مراکز اشاره کرد: (1) موسسه خیریه امام رضا (ع) ویژه ایتام، (2) بنیاد نیکوکاری امام رضا (ع) ویژه مستمندان، (3) موسسه فرهنگی پژوهشی چندمنظوره شکوه مارلیک، (4) هفتهنامه شکوفههای زیتون، (5) صندوق قرضالحسنه برکت، (6) مرکز توانبخشی و نگهداری سالمندان حضرت ابوالفضل (ع)، (7) پایگاه خبری اسپرو، (8) ایجاد و ساخت دهکده سلامت (مرکز توانبخشی و نگهداری از معلولین، ام اس، اوتیسم، سالمندان و بیماران اعصاب و روان شهرستان رودبار) و (9) مرکز رودبارشناسی.
اما نکته مهم دیگر نحوه انتخاب نامهای مراکز 9 گانه موسسه خیریه است، نمادهایی برای 9 مرکز موسسه خیریه امام رضا(ع) انتخاب کردیم ، ملی ـ مذهبی و شهرستانی هستند. برای نمونه، «جام مارلیک» را برای نامگذاری مرکز فرهنگی و پژوهشی چند منظوره شکوه مارلیک را انتخاب کردیم که بیانگر شکوه مارلیک است و در سال ۱۳۳۹ از سوی مرحوم دکتر نگهبان کشف شد. همچنین نام شکوفههای زیتون را نیز به عنوان یکی از نمادهای رودبار برای هفتهنامه انتخاب کردهایم.
اینجانب و هیچیک از بستگان درجه یک، اعم از سببی و نسبی، هیچگونه سهم، مالکیت یا حقی در اموال و داراییهای این موسسه نداشته و نخواهیم داشت.” این اقدام با هدف صیانت از حقوق ایتام، افزایش شفافیت مالی و جلب اعتماد خیرین و نهادهای نظارتی انجام شده و تمامی داراییهای موسسه صرفا در مسیر خدمترسانی به جامعه هدف مورد استفاده قرار میگیرد
* با توجه به گستردگی فعالیتهای ۹ مرکز زیرمجموعه موسسه، چگونه هماهنگی و انسجام میان نیروهای فعال را مدیریت میکنید و نقش نیروهای داوطلب متخصص، مانند روانشناس مهمان از تهران، در ارتقای کیفیت خدمات چه جایگاهی دارد؟
– برای پیشبرد اهداف در این نُه مرکز، تیمی از نیروهای فعال، وظیفهشناس و دلسوز گرد هم آمدهاند که با تعهد کامل، وظایف محوله را به سرانجام میرسانند. انسجام و هماهنگی کمنظیری میان اعضا حاکم است؛ به گونهای که روحیه کار تیمی، اصلیترین محرکِ پیشبردِ امور در مجموعه محسوب میشود. بهعنوان نمونه، بهرهمندی از حضورِ داوطلبانه متخصصان است؛ برای مثال، روانشناسی از تهران ماهانه به رودبار میآید تا علاوه بر ویزیت رایگان مراجعین، خدمات مشاورهای لازم را به مددجویانِ بخش سالمندان نیز ارائه دهد. ما برای اطلاعرسانی و مدیریت حضور داوطلبان، از ظرفیت فضای مجازی بهره میبریم؛ بهطوری که با اعلام زمانبندیِ دقیقِ حضور پزشکان و متخصصان، زمینه ثبتنام و بهرهمندیِ متقاضیان فراهم میشود. البته مدیریتِ این مجموعه در روزهای پرمشغله – که تلاقیِ برگزاری جلساتِ هیاتامنا با حضور بازدیدکنندگان و رسیدگی به امور جاری است – چالشهای خاص خود را دارد، اما هدفِ والای خدمترسانی، همه این سختیها را هموار میسازد. در حقیقت، این پیوندِ میانِ تخصص، تکنولوژی و تعهد است که اجازه نمیدهد هیچ مانعی در مسیرِ یاریرسانی متوقفمان کند. ما عمیقا باور داریم که هر گامِ کوچک برایِ دستگیری از نیازمندان، قدمی بزرگ برای اعتلایِ نامِ شهرستان رودبار و آبادانیِ این دیار است.
* موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار چگونه شکل گرفت و چه مراحلی برای ثبت رسمی آن به عنوان یک هلدینگ فرهنگی ـ اجتماعی طی شد؟
– پروانه فعالیت این موسسه با هدف شناسایی، حمایت و رسیدگی به نیازهای ایتام شهرستان توسط نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران صادر شده و مطابق مقررات، بهصورت دورهای تمدید میشود. این موسسه طی سالهای فعالیت خود موفق شده است بیش از 900 نفر از ایتام شهرستان را تحت پوشش خدمات حمایتی، فرهنگی و اجتماعی قرار دهد و در راستای توسعه فعالیتهای خود، برای ۶ نفر نیز بهصورت مستقیم اشتغالزایی کند. لازم به توضیح است تمامی املاک، مستغلات و داراییهای مراکز ۹ گانه موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار دارای اسناد رسمی بوده و به نام ایتام این شهرستان ثبت شده است. “بدینوسیله تاکید میشود که اینجانب و هیچیک از بستگان درجه یک، اعم از سببی و نسبی، هیچگونه سهم، مالکیت یا حقی در اموال و داراییهای این موسسه نداشته و نخواهیم داشت.” این اقدام با هدف صیانت از حقوق ایتام، افزایش شفافیت مالی و جلب اعتماد خیرین و نهادهای نظارتی انجام شده و تمامی داراییهای موسسه صرفا در مسیر خدمترسانی به جامعه هدف مورد استفاده قرار میگیرد. باور ما بر این است که امانتداری در قبال سرمایههای متعلق به ایتام، مسئولیتی شرعی، قانونی و اخلاقی است و این اصل همواره سرلوحه فعالیتهای موسسه بوده و خواهد بود.
*چه خدماتی در این مراکز به مردم ارائه می شود؟
– موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار با هدف حمایت همهجانبه از ایتام و خانوادههای نیازمند، تلاش کرده است تا با ارائه خدمات متنوع فرهنگی، آموزشی، معیشتی و درمانی، اهدای تسهیلات بدون کارمزد بخشی از مشکلات و نیازهای جامعه هدف را برطرف کند. این خدمات با مشارکت خیرین نیکاندیش و در راستای ارتقای کیفیت زندگی مددجویان، ایجاد فرصتهای برابر و تقویت امید به آینده ارائه میشود. خدماتی که در این موسسه ارائه میشود، به شرح زیر است:
– پرداخت مستمری ماهانه
– پرداخت کمکهزینه تحصیلی از مقطع پیشدبستانی تا دکتری
– پرداخت کمکهزینه تامین جهیزیه و ازدواج
– پرداخت کمکهزینه معیشتی
– پرداخت کمکهزینه درمان
– تهیه سبد کالا (گوشت، مرغ، برنج، پوشاک و سایر اقلام ضروری)
– هدیه تولد برای مددجویان تحت پوشش
– معرفی مددجویان تحت پوشش این موسسه به صندوق قرضالحسنه برکت رودبار جهت دریافت تسهیلات قرضالحسنه بدون بهره با ضمانت موسسه خیریه امام رضا (ع)
– ارائه خدمات مشاورهای در زمینههای تحصیلی، ازدواج، اشتغال، مهارتآموزی و سایر حوزههای مورد نیاز
لازم به توضیح است، از زمان زلزله رودبار تا امروز بیش از 900 کودک یتیم از شهرستان رودبار تحت پوشش ماهانه بودهاند؛ تعیین حقوق ثابت، مانند حقوق کارمندی یا بازنشستگی. مبلغ کمک ماهانه بسته به شرایط، بین 7۰۰ هزار تومان تا دو میلیون پانصد هزار تومان است و هر ماه به حسابشان واریز میشود.برای هدیه تولد نیز به هر فردی که روز تولد او باشد، مبلغی (۲۰۰ هزار تومان) به حسابش واریز میکنیم. همچنین اگر هزینههایی مثل ازدواج، جهیزیه و موارد مشابه مطرح باشد، در حد بضاعت و بر اساس تصمیمگیری، کمکهایی در اختیارشان قرار میدهیم.
* احتمالا بخشی از افرادی که امروز تحت حمایت موسسه قرار دارند، از بازماندگان خانوادههایی هستند که در زلزله خرداد ۱۳۶۹ رودبار آسیب دیدند. با گذشت بیش از سه دهه از آن حادثه، وضعیت خانوادههای کمبضاعت و حتی خانوادههایی که در آن زمان بخش زیادی از دارایی خود را از دست دادند، چگونه است؟ چه تعداد از این افراد همچنان در منطقه سکونت دارند و چه تعداد به سایر نقاط کشور مهاجرت کردهاند؟ آیا آمار و اطلاعاتی در این زمینه وجود دارد و تاکنون چه اقداماتی برای شناسایی، پایش و ثبت وضعیت این افراد انجام شده است؟
– از نخستین روزی که فعالیت موسسه را آغاز کردیم، برای تمامی مددجویان پرونده تشکیل شد و اطلاعات آنها بهصورت مستمر ثبت و بهروزرسانی شده است. برای مثال، در برخی خانوادهها که پس از زلزله تحت حمایت قرار گرفتند، فرزندان در سنین مختلف از دوران کودکی تا نوجوانی قرار داشتند و بخشی از آنها تا امروز نیز در چارچوب ضوابط موسسه از خدمات حمایتی بهرهمند شدهاند.
بر اساس سیاستهای حمایتی موسسه، افرادی که در مسیر تحصیل قرار دارند، میتوانند تا مقطع دکتری از حمایتهای آموزشی و تحصیلی بهرهمند شوند. همچنین پسران تا سن ۱۸ سالگی تحت پوشش قرار دارند و دختران نیز تا زمان ازدواج از خدمات موسسه استفاده میکنند. افرادی که ازدواج میکنند، مطابق آییننامههای حمایتی از چرخه پوشش مستقیم خارج میشوند.طی سالهای گذشته تلاش کردهایم ارتباط خود را با بسیاری از خانوادههای آسیبدیده از زلزله حفظ کنیم و روند زندگی، تحصیل و اشتغال فرزندان تحت پوشش را مورد رصد قرار دهیم. خوشبختانه تعداد قابل توجهی از این افراد امروز دارای تحصیلات دانشگاهی، شغل مناسب و زندگی مستقلی هستند که این موضوع نشاندهنده اثربخشی حمایتهای مستمر خیرین و موسسه در طول سالهای گذشته است. هرچند بخشی از این خانوادهها به شهرهای دیگر مهاجرت کردهاند، اما در موارد متعددی همچنان ارتباط خود را با موسسه حفظ کرده و اطلاعات آنها در پروندههای موجود ثبت و نگهداری میشود.
خوشبختانه در طول سالهای فعالیت موسسه نمونههای موفق بسیاری داشتهایم که امروز مایه افتخار مجموعه و خیرین هستند. در میان مددجویان سابق افرادی را داشتهایم که پس از طی مراحل تحصیل و توانمندسازی، به مشاغل تخصصی و حرفهای دست یافتهاند؛ از جمله خلبان، ناوبر، مهندس، کارکنان صنایع دریایی و همچنین افرادی که موفق به راهاندازی کسبوکار و واحدهای تولیدی شدهاند.برخی از این افراد امروز صاحب شرکت، کارخانه یا مجموعه اقتصادی مستقل هستند و به جایگاه اجتماعی و مالی مناسبی دست یافتهاند. همچنان با تعدادی از آنها در ارتباط هستیم و مشاهده پیشرفت و موفقیتشان برای ما و خیرینی که سالها از آنها حمایت کردهاند، بسیار ارزشمند و دلگرمکننده است. تعدادی نیز به شهرهای دیگر یا خارج از کشور مهاجرت کردهاند و در حوزههای مختلف علمی، فنی و اقتصادی مشغول فعالیت هستند.این موفقیتها نشان میدهد که حمایت هدفمند از کودکان و نوجوانان نیازمند، اگر با برنامهریزی و استمرار همراه باشد، میتواند مسیر زندگی افراد را بهطور کامل تغییر دهد. بسیاری از این افراد امروز نه تنها از چرخه نیازمندی خارج شدهاند، بلکه خود به عنوان افراد موثر و مولد در جامعه نقشآفرینی میکنند. در مواردی نیز شاهد بودهایم که مددجویان سابق، پس از دستیابی به شرایط مناسب اقتصادی، به جمع خیرین موسسه پیوسته و در حمایت از نسل جدید ایتام و نیازمندان مشارکت کردهاند که این موضوع برای ما ارزش معنوی ویژهای دارد.اما در کنار حمایت از ایتام، از همان سالهای نخست فعالیت موسسه با واقعیت دیگری نیز روبهرو شدیم؛ خانوادههای بسیاری که اگرچه یتیم نداشتند، اما با مشکلات معیشتی و اقتصادی جدی دستوپنجه نرم میکردند و نیازمند حمایت بودند. با این حال، کمکهای مردمی که در اختیار موسسه قرار میگرفت، با نیت مشخص «ویژه ایتام» اهدا شده بود و از نظر شرعی و قانونی امکان هزینهکرد آن برای سایر گروههای نیازمند وجود نداشت به همین دلیل تصمیم گرفتیم مجموعهای مستقل با عنوان «بنیاد نیکوکاری امام رضا» تاسیس کنیم تا بتواند بهصورت تخصصی و مستقل به امور خانوادههای مستمند و نیازمند رسیدگی کند. در این چارچوب، موسسه خیریه امام رضا (ع) همچنان ماموریت اصلی خود یعنی حمایت از ایتام را دنبال میکند و بنیاد نیکوکاری امام رضا نیز مسئولیت حمایت از سایر اقشار نیازمند را بر عهده دارد. این بنیاد در حد توان خود خدمات متنوعی از جمله تامین و توزیع اقلام ضروری، کمکهای درمانی، پرداخت کمکهزینههای موردی و حمایت از خانوادههای آسیبپذیر را ارائه میدهد. برای نمونه، ممکن است خانوادهای علاوه بر دریافت مستمری و سبد کالا، با مشکلاتی نظیر خرابی لوازم ضروری منزل یا هزینههای پیشبینینشده درمانی مواجه شود که در چنین شرایطی از ظرفیت بنیاد نیکوکاری برای رفع این نیازها استفاده میشود تا حمایتها به شکلی جامعتر و موثرتر به دست جامعه هدف برسد.
* یکی دیگر از زیرمجموعههای موسسه خیریه امام رضا (ع)، هفتهنامه «شکوفههای زیتون» و پایگاه خبری «اسپرو» است. این رسانهها از چه زمانی فعالیت خود را آغاز کردند و درباره اهداف، نحوه فعالیت و نقش آنها در توسعه رسانهای شهرستان رودبار توضیح دهید.
– یکی از اهداف پیشبینیشده در اساسنامه موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار، تاسیس و راهاندازی یک رسانه محلی برای انعکاس ظرفیتها، مطالبات و مسائل شهرستان بود. در اوایل دهه ۱۳۸۰ و با توجه به محرومیت شهرستان رودبار از داشتن یک رسانه مستقل و بومی، این موضوع را بهصورت جدی پیگیری کردیم و سرانجام در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۲، نخستین رسانه رسمی شهرستان رودبار با عنوان هفتهنامه شکوفههای زیتون و با شعار «عرصه گفتوگو، تفاهم و همدلی» در ساختمان موسسه خیریه امام رضا (ع) فعالیت خود را آغاز کرد. این نشریه با شماره ثبت 124/19600 مجوز فعالیت دریافت کرد و اینجانب نیز به عنوان مدیرمسئول وارد عرصه رسانه شدم.
نخستین شماره هفتهنامه شکوفههای زیتون در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۸۳ منتشر شد و از آن زمان تاکنون بهصورت مستمر و بدون حتی یک هفته وقفه، هر چهارشنبه منتشر شده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است. در واقع بسیاری از فعالان رسانهای، آغاز فعالیت حرفهای رسانه در شهرستان رودبار را همزمان با انتشار این هفتهنامه میدانند و از آن به عنوان بنیانگذار رسانه محلی در شهرستان یاد میکنند.
در طول بیش از دو دهه فعالیت، هفتهنامه شکوفههای زیتون نقش مهمی در آموزش و تربیت نیروهای رسانهای ایفا کرده است؛ بهگونهای که بیش از ۹۰ درصد خبرنگاران شهرستان رودبار فعالیت رسانهای خود را از این مجموعه آغاز کردهاند و امروز به عنوان خبرنگار، سردبیر، مدیرمسئول، عکاس خبری و فعال رسانهای در رسانههای مختلف مشغول به فعالیت هستند. تاکنون بیش از 1090 شماره از این هفتهنامه منتشر شده و این نشریه در زمره پرتیراژترین و پرفروشترین نشریات محلی استان گیلان قرار دارد. علاوه بر انتشار نسخه چاپی، در سالهای اخیر و همگام با گسترش فضای مجازی و رسانههای دیجیتال، پایگاه خبری ـ تحلیلی «اسپرو» نیز راهاندازی شد تا اخبار، گزارشها، تحلیلها و رویدادهای شهرستان رودبار را با سرعت و گستره بیشتری در اختیار مخاطبان قرار دهد.یکی از مهمترین رسالتهای این رسانهها، ایجاد بستری برای اطلاعرسانی صحیح، انعکاس مطالبات مردم، معرفی ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و گردشگری شهرستان و تقویت مشارکت اجتماعی شهروندان بوده است. همچنین تلاش شده است تا با رعایت اصول حرفهای روزنامهنگاری، فضایی برای گفتوگو، نقد سازنده و همدلی میان مسئولان و مردم فراهم شود.
از زمان زلزله رودبار تا امروز بیش از 900 کودک یتیم از شهرستان رودبار تحت پوشش ماهانه بودهاند؛ تعیین حقوق ثابت، مانند حقوق کارمندی یا بازنشستگی. مبلغ کمک ماهانه بسته به شرایط، بین 7۰۰ هزار تومان تا دو میلیون پانصد هزار تومان است و هر ماه به حسابشان واریز میشود.برای هدیه تولد نیز به هر فردی که روز تولد او باشد، مبلغی (۲۰۰ هزار تومان) به حسابش واریز میکنیم. همچنین اگر هزینههایی مثل ازدواج، جهیزیه و موارد مشابه مطرح باشد، در حد بضاعت و بر اساس تصمیمگیری، کمکهایی در اختیارشان قرار میدهیم
نکته قابل توجه این است که صاحب امتیاز هفتهنامه شکوفههای زیتون، موسسه خیریه امام رضا (ع) ویژه ایتام شهرستان رودبار است و این رسانه از ابتدای فعالیت خود تاکنون علاوه بر ایفای نقش رسانهای، در مسیر مسئولیتهای اجتماعی، فرهنگی و خیرخواهانه نیز گام برداشته است. استمرار انتشار این نشریه در بیش از ۲۳ سال گذشته، آن هم بدون وقفه، نشاندهنده تعهد مجموعه به رسالت اطلاعرسانی و خدمت به جامعه محلی شهرستان رودبار است.
*موسسه فرهنگی و پژوهشی چند منظوره شکوه مارلیک یکی از مراکز زیرمجموعه موسسه خیریه امام رضا (ع) شهرستان رودبار است. لطفاً درباره اهداف تاسیس، حوزههای فعالیت و خدماتی که در این مجموعه ارائه میشود توضیح بفرمایید.
-در دهه ۱۳۸۰ با توجه به کمبود فضاهای آموزشی و فرهنگی تخصصی در شهرستان رودبار، نیاز به ایجاد مرکزی برای آموزش و پرورش استعدادهای هنری، ادبی، علمی، پژوهشی و مهارتی بیش از پیش احساس میشد. در همین راستا، موسسه چندمنظوره فرهنگی و پژوهشی شکوه مارلیک در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۸۵ با شماره ثبت ۱۸ و شماره پروانه ۵۴۱۹ تاسیس شد تا بستری مناسب برای رشد استعدادها و ارتقای سطح دانش و مهارت شهروندان فراهم کند.این مجموعه فعالیت خود را در دو بخش اصلی دنبال میکند. بخش نخست، آموزشهای آزاد فرهنگی و هنری است که با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت دارد و بخش دوم نیز بر اساس مجوز سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور در حوزههایی همچون فناوری اطلاعات، هنرهای تجسمی، امور مالی و بازرگانی به ارائه آموزشهای تخصصی میپردازد.
علاوه بر این، دورههای متنوع دیگری نیز در این مرکز برگزار میشود که از جمله آنها میتوان به کلاسهای فن بیان و سخنوری، آموزش زبانهای انگلیسی و عربی، مهارتهای رایانهای، طراحی، نقاشی و سایر رشتههای هنری اشاره کرد. بخش فناوری اطلاعات مجموعه نیز با بهرهگیری از سایت کامپیوتری مجهز، دورههای آموزشی را از سطح مقدماتی تا پیشرفته برگزار میکند و زمینه ارتقای مهارتهای دیجیتال و حرفهای هنرجویان را فراهم میسازد.
در حوزه هنرهای تجسمی نیز تلاش شده است ضمن آموزش اصولی هنرجویان، زمینه معرفی آثار آنان از طریق برگزاری نمایشگاهها و رویدادهای فرهنگی فراهم شود.
* یک بخشی از فعالیت شما تاسیس و راه اندازی صندوق قرض الحسنه امام رضا(ع) است. نوع فعالیت و سازماندهی آن چگونه است؟
– در سالهای نخست دهه 1370 دو صندوق مجزا با مشارکت اقوام، دوستان و صندوق کارمندان در راستای گسترش قرض نیکو و حسنه و با هدف کمک به قشر نیازمند که توان دریافت تسهیلات بانکی با سود بالا را نداشتند برای نخستین بار در شهرستان رودبار ایجاد کردیم. هدف از این اقدام اعطای تسهیلات بدون بهره به افراد نیازمند شهرستان رودبار تا سقف هر نفر 2 میلیون تومان بود.
سرانجام با پیگیریهای مستمری که انجام دادیم، در سال 1380 صندوق قرضالحسنه جواد الائمه (ع) شهرستان رودبار در ساختمان موسسه خیریه امام رضا (ع) با هدف اعطای تسهیلات بدون کارمزد به متقاضیان در حوزه شهرستان رودبار تاسیس گردید. با گسترش اعضای این صندوق و با دریافت مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (در اردیبهشت ماه 1391 به شماره ثبت 42)، فعالیت این صندوق رسمیت یافت. 1 بهمن ماه 1391 و پیرو اطلاعیه بانک مرکزی مبنی بر اینکه صندوقهای قرضالحسنه مجاز به استفاده از نام ائمه اطهار علیهم السلام نیستند، این صندوق به صندوق قرضالحسنه «برکت» تغییر نام یافت. این صندوق یکی از معدود صندوقهای قرضالحسنه کشور است که توانسته برای فعالیت مالی خود مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را اخذ و تحت سیستم متمرکز شفق فعالیت نماید. اخذ پروانه فعالیت تحت نظارت بانک مرکزی سبب اعتمادسازی و مشارکت ییشتر خیرین سپرده گذار به منظور ارائه تسهیلات به شهروندان و همچنین خانواده های نیازمند و ایتام شهرستان رودبار گردیده است.
این نظارت به قدری دقیق است که حتی نرمافزار مورد استفاده ما را مستقیما بانک مرکزی تایید و ارائه میکند. همچنین اعضای هیات امنای ما برای احراز صلاحیت باید در آزمونهای دشوار بانک مرکزی شرکت کنند؛ آزمونهایی که درست مثل کنکور، سطح علمی بالایی دارد و احتمال مردودی در آن زیاد است. برای مثال، یکی از اعضای هیات امنای ما سه بار در این آزمون شرکت کرده تا در نهایت توانسته نمره قبولی و گواهینامه لازم (Certificate) را برای فعالیت رسمی دریافت کند.
این صندوق اکنون حدود ۳۸۵۰ عضو دارد و مانند یک بانک، تابع مقررات و ضوابط مشخص و رسمی است. همهچیز در آن بر اساس چارچوبهای قانونی پیش میرود؛ از جمله اینکه محل فعالیت باید به تایید نیروی انتظامی برسد و از نظر امنیتی و اداری مورد بررسی و تایید قرار گیرد.
* آیا در چنین کار خیری متنفذین و بزرگان شهر هم از شما حمایتی کردند؟
– بله. مرحوم آیتالله رودباری معمولا نه برای کلنگزنی پروژهها حضور پیدا میکردند و نه برای مراسم افتتاحیه به جایی میرفتند؛ اما تنها جایی که برای کلنگزنی به آن آمدند، همین مجموعه بود. این اتفاق در 28 فروردین سال ۱۳۹۸ رخ داد.در آن زمان، از میان ائمه جمعه، سه امامجمعه این مراسم را تحریم کردند و حضور نیافتند و فقط یک امامجمعه در مراسم شرکت کرد.
* دلیل آنها چه بود؟
– دلیل عدم شرکت در مراسم این بود موسس این مرکز گرایش اصلاحطلبانه دارد، حضور در این برنامه برای او نوعی مشروعیت ایجاد میکند. خاطرهای که از آن روز در ذهنم مانده این است که یک گوسفند بزرگ تهیه کرده بودیم تا به مناسبت حضور آیتالله رودباری قربانی کنیم. همان امامجمعهای که تنها فرد حاضر در میان ائمه جمعه بود، گفت که قربانی انجام نشود؛ اما آیتالله رودباری فرمودند: «بگذارید کارشان را بکنند»، و در نتیجه قربانی انجام شد.
در آن مراسم حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر حضور داشتند. برخی از مسوولان، از جمله استاندار، فرماندار و افراد دیگر نیز بیشتر به احترام آیتالله رودباری آمده بودند. ایشان، با وجود سن بالا، حدود سه ساعت در مراسم حضور داشتند و بر روی “سِن” که برای برنامه آماده کرده بودیم نشستند، سخنان افراد مختلف را شنیدند و با حوصله همه برنامه را تحمل کردند. سپس خودشان نیز سخنرانی بسیار مفصل و مهمی در این زمینه ایراد کردند.
در میان مددجویان سابق افرادی را داشتهایم که پس از طی مراحل تحصیل و توانمندسازی، به مشاغل تخصصی و حرفهای دست یافتهاند؛ از جمله خلبان، ناوبر، مهندس، کارکنان صنایع دریایی و همچنین افرادی که موفق به راهاندازی کسبوکار و واحدهای تولیدی شدهاند.برخی از این افراد امروز صاحب شرکت، کارخانه یا مجموعه اقتصادی مستقل هستند و به جایگاه اجتماعی و مالی مناسبی دست یافتهاند
* چرا نیروی انتظامی باید تایید کند؟
– به دلیل مسائل امنیتیِ مرتبط با بانکها، همه چیز این صندوق حتی سیستمهای هشدار، آژیر و دزدگیر زیرنظر و با تایید نیروی انتظامی انجام میشود؛ یعنی بررسی میکنند که آیا این مکان از نظر امنیتی شرایط لازم را دارد تا مردم با خیال راحت پول شان را اینجا بگذارند یا نه؟ برای همین هم تجهیزات لازم ازجمله گاو صندوق، در این مجموعه وجود دارد و ما داخل همین چارچوب فعالیت میکنیم.
* در مورد ساختار قرضالحسنه هم بفرمایید که چگونه عمل می کند؟
– از نظر ساختار فعالیت، مجموعه را عملا به دو بخش تقسیم کردیم: یک بخش مربوط به صندوق قرضالحسنه و بخش دیگر مربوط به هفتهنامه. در حوزه وامدهی، معمولا تا سقف ۳۰ میلیون تومان وام پرداخت میکنیم و در موارد خاص این رقم تا ۵۰ میلیون تومان هم میرسد. سرمایه اولیه و موجودیِ ثبتشده ما در چارچوب بانک مرکزی، حدود ۳۵۰ میلیون تومان بوده است.برای موارد اضطراری، تا سقف ۱۰ میلیون تومان تصمیمگیری در داخل مجموعه انجام میشود؛ اما برای مبالغ بالاتر از آن، پرداخت با مشورت و نظر من صورت میگیرد.بخشی از فعالیت ما هم در قالب وجوه ادارهشده است؛ یعنی برخی افراد یا خیرین مبالغی را در اختیار مجموعه میگذارند مثلا ۵۰ میلیون یا ۱۰۰ میلیون تومان تا از محل آن به مردم وام داده شود. در این مدل، گاهی خودِ من افراد را معرفی میکنم. سپس مجموعه براساس ضوابط، درباره مدت بازپرداخت، سقف وام، وتضامین لازم تصمیم میگیرد و این شرایط را به ما اعلام میکند.بانک مرکزی صندوقها را در چند دسته طبقهبندی میکند: کوچک، خرد، متوسط و بزرگ. هرچه منابع مالیِ صندوق بیشتر باشد، سقف تسهیلاتی که میتواند پرداخت کند نیز بالاتر میرود. بنابراین اگر منابع صندوق ما افزایش پیدا کند، به طور قطع هم میزان وامدهی بیشتر میشود و هم دامنه خدماترسانی گستردهتر خواهد شد.البته در مقایسه با بانکها محدودیتهایی هم داریم؛ مثلا مانند بانکها دستگاه پوز یا پایانه فروش ارائه نمیکنیم و سودی هم به سپرده مشتری تعلق نمیگیرد. این موارد ممکن است باعث شود استقبال از صندوق کمتر از بانکها باشد.در بخش حمایت از ایتام هم سازوکار مشخصی وجود دارد: مدیر واحد ایتام یک نامه یا یادداشت رسمی به صندوق میدهد و معرفی میکند که این فرد، کودکِ یتیمِ تحت پوشش است. در این حالت، مثلا اگر قرار باشد ۳۰ میلیون تومان به او پرداخت شود، نه ضامن میخواهیم، نه سود، نه کارمزد و هیچ هزینهای دریافت نمیشود. سپس اقساط از محل مستمریِ همان فرد پرداخت میشود؛ یعنی مستمری به او داده میشود و او اقساط را به حساب صندوق واریز میکند.
* چه تعداد سپردهگذاری در اینجا انجام شده است؟
– حدود 3850 نفر از محدوده لوشان تا امامزاده هاشم سپردهگذاری شدهاند.
* میانگین این سپردهگذاری چقدر است؟
– می شود گفت 600 تا 700 هزارتومان است.(در سنوات مختلف متغیر است)