مقایسه جدیدترین دادههای طبقهبندیشده مرکز آمار ایران در خصوص نرخ تورم سالانه استانهای کشور، منتهی به دی و بهمن ماه 1404 نشان میدهد، اگرچه نرخ تورم سالانه گیلان در بهمن ماه پایینتر از میانگین کشوری قرار گرفت؛ اما همچنان نرخ تورم در استانی که فقط در دو جنگ امسال، بدون هیچ زیرساخت اولیه و آمادگی قبلی مجبور شد با وجود کمبود ارزاق از میلیونها ایرانی جنگزده میزبانی کند بالا و بسیار کمرشکن است.
طبق گزارش مرکز آمار ایران، گیلان در دی ماه امسال تورم 43.8 درصدی را تجربه کرد. این نرخ در بهمن امسال یعنی درست قبل از شروع جنگ تمام عیار دوم به عدد 46.6 درصد رسید. این افزایش 2.8 درصدی نرخ تورم آن هم تنها در عرض یک ماه، هشدار و پیامی جدی برای حاکمیت و برای گردانندگان استانی مانند گیلان دارد.
از آنجا که اقتصاد گیلان طبق یک فرض از اساس اشتباه، از سه دهه قبل تنها بر پایه کشاورزی پایهریزی شد و درست در همان زمان ناقوس فروپاشی و ورشکستگی غولهای صنعتی استان نظیر کارخانجات پوشش و رشت الکتریک به صدا درآمد، اخراج سراسری کارگران، موج بیکاری، مهاجرت و پسروی شمار جمعیت مولد، گیلان را به وضعیتی سوق داد که تقریبا نیمی از جمعیت آن محتاج تحت پوشش قرار گرفتن نهادهای خیریه و کمیته امداد شدند.
با نگاهی به آمار و ارقام خانوارهای تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد در گیلان، مشخص میشود که روند توزیع فقر در استان به شکل محسوسی شدت گرفته است. تنها در یک نمونه، گزارش اعلامی کمیته امداد نشان میدهد در هفت ماه 1404 نزدیک به 9 هزار و 406 خانواده جدید به جمع نیازمندان استان اضافه شده که تحت پوشش این نهاد قرار گرفتهاند.
همچنین مطابق با جداول سال 1402 که مرکز پژوهشهای مجلس منتشر کرد؛ میانگین نرخ فقر در کشور 31 درصد و در گیلان 36 درصد اعلام شد. این آمار که برای سال 1403 بهروزرسانی نشد، به خوبی نشان میدهد که آثار تورمی چقدر به معیشت خانوارهای استان فشار وارد میکند.
در بخش شاخص فلاکت که ترکیبی از نرخ تورم و نرخ بیکاری است نیز گیلان تنها چند رتبه از میانگین کشوری پایینتر است. طبق آمار بهار 1404 میانگین کشوری شاخص فلاکت 42.2 درصد و عدد شاخص فلاکت گیلان 41.7 درصد اعلام شد. در این وضعیت بی شک حمایتهای مالی اندک کمیته امداد باتوجه به تورمی که وجود دارد نمیتواند حمایت چندانی از نیازمندان به عمل آورد.
در دهمین روز از دومین جنگی که علیه ایران شکل گرفت، هادی حقشناس، استاندار گیلان اعلام کرد هیچگونه مشکلی در تامین اقلام اساسی و ارزاق وجود ندارد. به گفته او در تامین سوخت و بنزین هم مشکلی به وجود نیامده و تامین دارو و کالای اساسی هم در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد.
مشخص نیست اگر حتی در چنین شرایط بحرانی، باز هم همچنان مشکل و بحرانی در گیلان مشاهده نشده و اجازه عرض اندام پیدا نکرده است، پس چگونه است که نرخ تورم استان نزدیک به 3 درصد در یک ماه افزایش پیدا میکند. وضعیت کنونی که بازتابی آشکار از اقتصاد ایران است، مردم را در برزخ توزیع کالابرگ؛ بازگشت یک سیاست رفاهی کلاسیک در بستر اقتصادی به شدت تورمی گرفتار کرده است.
آیا اینکه طبق گزارش مرکز آمار ایران، تنها 9 استان کشور نرخ تورمی کمتر از نرخ تورم میانگین کشور دارند و گیلان به ترتیب پس از تهران، خراسان جنوبی، کرمان، بوشهر و قم، ششمین استان دارای نرخ پایین تورم سالانه در مقایسه با میانگین تورم 47.5 درصدی سالانه کل کشور اعلام شده است، میتواند به بهبود معیشت بسیار ضعیف مردم استان که مبتلا به پیری جمعیت بوده و جملگی وابسته به صندوقهای ورشکسته بازنشستگی و نهادهای خیریه هستند کمک کند؟
اینکه تورم 46.6 درصدی گیلان در بهمن 1404 به مقدار 9 دهم درصد از تورم 47.5 درصدی مازندران دیگر استان شمالی و همسایه گیلان کمتر است افتخار ندارد. شرایط فعلی در واقع آیینهای از وضعیت ناپایدار اقتصاد کلان، ضعف نظام رفاه اجتماعی و چالش دولت در حفاظت از معیشت اقشار آسیبپذیر است که گریبان مردم استان را گرفته است.