گیلان در یکسال گذشته که با دو جنگ و اعتراضات سراسری همراه بود؛ چالشهای متعددی را در بازار کار تجربه کرد. نرخ بیکاری نسبتا بالا بین ۸.۷ تا ۱۱.۳ درصدی زمستان 1404 و افزایش ۳۵۰۰ نفری مقرری بگیران بیمه بیکاری، علامت سوال بسیار بزرگی را در انتهای سخنان اخیر استاندار گیلان، جناب آقای هادی حقشناس قرار میدهد. ایشان در جلسه شورای گفتوگو دولت و بخش خصوصی از نقشآفرینی این استان به عنوان استان معین اقتصاد ایران جهت بازسازی سایر استانها سخن گفتهاند.
این اظهارنظر که پس از مقایسه با آمارهای رسمی اقتصادی مملو از تناقضهای ظاهری و ساختاری میشود در شرایطی به وقوع پیوسته که آمارها از فشار فزاینده شاخص فلاکت بر معیشت خانوارها در گیلان و افزایش نگران کننده نرخ بیکاری و تعدیل نیروها در این استان شمالی حکایت دارد.
زمستان ۱۴۰۴ برای بازار کار کشور زمستانی بسیار پرچالش بود؛ در حالیکه استانهایی مانند کرمانشاه تحتتاثیر وقوع دو جنگ و اعتراضات دی ماه، بالاترین نرخهای بیکاری یعنی 16/5 درصد را در کشور به نام خود ثبت کردند، استانهایی مانند مازندران با وضعیت سبز و با ثبت ۳.۵ درصد کمترین نرخ بیکاری را در کشور داشتهاند.
در این میان گیلان به همراه استانهایی مانند اصفهان، خوزستان، ایلام، اردبیل، همران، گلستان و خراسان شمالی نرخ بیکاری مابین 8/7 تا 11/3 درصد را تجربه کرده است. همچنین جستوجو در اخبار هفته گذشته حاکیست؛ تا پیش از جنگ، تعداد مقرریبگیران بیمه بیکاری در گیلان حدود ۷ هزار نفر بود. اما در حال حاضر برآوردها از اضافه شدن ۳۵۰۰ بیکار جدید به این جمعیت حکایت دارد.
این اخبار درحالی منتشر میشود که طبق گزارش مرکز آمار ایران، رکورد ۱۳ ساله یک شاخص اقتصادی در کشور شکسته شده است. شاخص فلاکت ایران( حاصل جمع دو متغیر نرخ تورم و نرخ بیکاری) در زمستان ۱۴۰۴ با رسیدن به محدوده ۵۸.۲ واحد به بالاترین سطح در ۱۳ سال اخیر رسید؛ رکوردی که از تشدید همزمان فشار تورم و بیکاری بر معیشت خانوارها حکایت دارد.
در بخش شاخص فلاکت استانی این گزارش اضافه شده است؛ گیلان به همراه استانهایی مانند قزوین، همران، زنجان، کهگیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و سمنان شاخص فلاکت استانی در محدوده 58/68 تا 63/42 درصد را تجربه کرده است. مازندران در این شاخص در محدوده 48 تا 48/8 درصد قرار گرفت.
در این میان اما آنچه که بسیار نگران کننده به نظر میرسد آمار رو به فزونی جمعیت بیکاران در گیلان است. آمارهای استانی در خصوص تعدیل نیرو، اخراج کارگران و مراجعه آنان برای دریافت بیمه بیکاری متغیر و شکننده است. با اینحال در آخرین آماری که از منابع کارگری به دست آمده در واحدهای مختلف تولیدی و صنعتی و حتی خدماتی مرکز گیلان حداقل ۲ هزار کارگر گیلانی بیکار شدهاند.
کمبود مواد اولیه، کمبود منابع مالی به دلیل کاهش فروش و متعاقبل تلاش از سر ناچاری کارفرمایان برای کاهش هزینه، از دلایل مهم این تعدیل نیروها عنوان میشود. اینکه گیلان در زمستان 1404 نرخ بیکاریای بین ۸.۷ تا ۱۱.۳ درصد را تجربه کرده این استان را در دستهای از استانهای با وضعیت متوسط تا پرچالش قرار میدهد. افزایش قابل توجه جمعیت بیکار در کنار افزایش ۱۳ ساله شاخص فلاکت در کل کشور که ترکیبی از تورم و بیکاری است، نشان میدهد در حال حاضر خانوارهای گیلانی فشار مضاعفی را از حیث معیشت و قدرت خرید متحمل میشوند.
تحلیل عمیقتر وضعیت گیلان با توجه به شاخص فلاکت استانی و نرخ بیکاری، زنگ خطر را برای این استان شمالی به صدا درآورده است. اینکه گیلان در کنار تعدادی از استانها بیکاری بین 8/7 تا 11/3 و شاخص فلاکت استانی در محدوده ۵۸.68 تا ۶۳.۴۲ درصد را تجربه کرده در واقع این حقیقت آشکار را برملا میکند که وضعیت اقتصادی و فشار بر زندگی مردم این استان، در شروع سال 1405 نامطلوبتر از سه ماهه آخر سال 1404 ادامه پیدا کرده است.