آستین بالازدن و راه انداختن کسب وکاری هر چند کوچک در زمانه بیداد تورم و بیکاری هنر است. معضل بیکاری سالهاست که از جمله مشکلات عمده مردم به شمار میآید، اما این مشکل اکنون با آسیبهای ناشی از جنگ، تندباد تعدیل نیرو و عدم دسترسی به اینترنت بینالملل شدت یافته است.
سالیان متمادیست که بسیاری از جوانان به میانسالی میرسند ولی از امکان اشتغال در کاری متناسب با رشته تحصیلی خود و یا حتی یافتن یک فرصت شغلی نسبتا پایدار محروم هستند.
بعضی از آنها در انتظار استخدام ادارات و شرکتها مو سپید میکنند و عدهای نیز همواره در حسرت سرمایهای که ندارند، هستند. تاسیس شرکت یا کارگاهی مستقل و یا باز کردن یک مغازه و مشاغلی نظیر این نیازمند سرمایهای است که با توجه به اوضاع و احوال اقتصادی، تامین آن در توان بسیاری از خانوادهها نیست.
در این میان اما تلاش برای راهاندازی کسب وکارهای خانگی بر اساس نیازهای موجود در جامعه و علایق و مهارتهای فردی میتواند یکی از راهکارهای قابل توجه باشد.
خانم «الف» زن میانسال خانهداری است که حلواهای خوشمزهاش سالها زبانزد نزدیکانش بود. یک وقتهایی اگر همسایهها و فامیل مراسمی داشتند از او میخواستند تا در پخت حلوا راهنماییشان کند تا این که در یکی از همین مراسم دخترخاله خانم همسایه به او گفت که برای دیدن خواهرش که حلوا بسیار دوست دارد، عازم سفر است و چقدر ممنون میشود اگر خانم «الف» مقداری حلوا برایش بپزد.
خانم «الف» پذیرفت و لیست اقلام مورد نیاز را ارایه داد. یکی دو روز بعد دخترخاله همسایه آمد تا حلوا را ببرد. اما آنچه که خانم« الف» را در فکر فرو برد، پاکتِ حاوی پولی بود که وی با اصرار بسیار روی پیشخان آشپزخانهاش گذاشت.
طولی نکشید که مردم محل باخبر شدند که خانم «الف» سفارش پخت حلوا در انواع گوناگون میپذیرد. وصف کیفیت و طعم خوب حلواهای او دهان به دهان پیچید و خیلی زود با همکاری دختر جوانش و تبلیغات در شبکههای اجتماعی به درآمدی مناسب دست یافت. اکنون او به این میاندیشد که وقتی پسرش از سربازی برگشت، مغازه کوچکی برایش بازکند تا حلواهای دستپخت مادرش را بفروشد.
روزگاری نه چندان دور، پیش از آن که خرید پوشاک از مراکز خرید کوچک و بزرگ یا مراجعه به مزونها به اندازه امروز رواج یابد، در هر محل، خانمهای خیاطی بودند که چرخ خیاطی خویش را در یکی از اتاقهای منزل میگذاشتند و با روی باز پذیرای بانوانی بودند که پارچه در دست برای دوخت لباس به ایشان مراجعه می کردند.
زنان بافندهای هم بودند که با ماشین بافندگی یا با میل کاموابافی برای دیگران لباس گرم میبافتند. هر یک از ما اگر در سرزمین خاطرات خود یا والدینمان قدم بزنیم حتما نمونههایی از مشاغل خانگی را به یاد میآوریم. مثلا در خاطرات اهالی شهر ساحلی انزلی، زنانی هستند که تور ماهیگیری میبافتند. آنها با نخ نایلون و دو ابزار کوچک چوبی به نام چینی و لاتک عصرهای طولانی تابستان و شبهای دراز زمستان با صبر و حوصله تور ماهیگیری میبافتند.
حصیربافی و گلیم بافی، پخت رب ازگیل و انار و آلوچه، تهیه شور و ترشی و فعالیتهایی این چنین و کسب درآمدی که کمک خرج خانواده باشد، همواره در روستاها رواج داشته و در شهرها نیز فعالیتی شناخته شده بود.
اما این فرهنگ که در زیست ما ریشهای عمیق دارد، بنا به شرایط حاکم بر جامعه بار دیگر در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. چرا که از یک سوی با اقتصاد رنجور و معیشت دشوار دست به گریبان هستیم و از کمککننده باشد به ویژه آن که به مرور و پیشرفت در همین مسیر چه بسا که امکان توسعه این اشتغال کوچک و پدید آمدن فرصتهای شغلی جدید برای دیگران بهوجود بیاید.
در این راستا میتوان با توجه به نیازهای جامعه و تعریف کاربردهای امروزی برای تولیداتی نظیر محصولات صنایع دستی، تقویت خلاقیت و نوآوری، افزایش مهارتها و حرفهآموزی امکان این پیشرفت و موفقیت را افزایش داد.
در این میان ناگفته نماند که ادارات و نهادهای دولتی ذیربط نیز نسبت به این مهم باید توجه کافی و وافی داشته باشند و با گسترش امکانات آموزشی مناسب، کمک به بازاریابی، فراهم آوردن امکانات تبلیغاتی و پرداخت وامهای خوداشتغالی به پویندگان این مسیر کمک کنند. ضرورت توجه متولیان کشور به کسب وکارهای خرد زمانی اهمیت بیشتر مییابد که در هفتههای اخیر عدم دسترسی به شبکههای اجتماعی نظیر اینستاگرام، تبلیغات، بازاریابی و ارتباط با مشتریها را برای بسیاری ازمشاغل کوچک، بسیار دشوار کرده است.
چه بسیار از مشاغل آنلاینی که به بنبست رسیدهاند و ازسوی دیگر گرانی بیش از اندازه هم موجب سختی تهیه مواد اولیه شده و هم سبب شده تا بسیاری از خانوادهها این روزها تنها به رفع نیازهای ضروری خویش بیاندیشند ونه تولیداتی نظیر محصولات صنایع دستی.
بنابراین انتظار میرود در زمانهای چنین دشوار چارهاندیشی برای همه سطوح مشاغل به ویژه کسب وکارهای خرد که روزنه امید جوانان بسیار است، مورد توجه جدی مسوولان این عرصه قرار گیرد.
و اما در پایان باید گفت؛ ثبت روز ۲۲ اردیبهشت بهعنوان «روز مشاغل خانگی و تولید خانواده محور» در تقویم ملی کشور از اهمیت نقش کسب وکارهای خانگی و ضرورت حمایت از آن نشان دارد، ضرورتی که نه تنها در حرف بلکه در عمل باید به آن پرداخته شود.