زلزله مهیب سال ۶۹ رودبار که رخ داد رشت هم از آسیب آن در امان نماند. در همان شبی که بیمارستان رستم آباد فرو ریخت، منبع آب شهر رشت که در پارک شهر واقع شده بود، در جهت مخالف بیمارستان سقوط کرد و رشت از یک فاجعه انسانی جان بدر برد.
شاید حالا کسی به یاد نداشته باشد که تا سالها این حادثه بخشی از خاطرات این شهر از آن شب هولناک بود. سه سال پیش، اواخر سال ۱۴۰۲ بیمارستان توتونکاران پس از هشتاد سال فعالیت به دلیل آنچه، ” عدم اصلاح نواقص ابلاغی از سوی دانشگاه علوم پزشکی گیلان شامل استانداردهای درمانی، بهداشتی، فنی و سایر موارد در سنوات گذشته، عدم تمدید پروانه بهرهبرداری و مسئول فنی از سال ۱۴۰۰” گفته شد، به طور موقت تعطیل شد.
حالا اما دو ماهی است که کارگران برای احیای دوباره آن، مشغول کارند تا از دل یکی از بهترین فضاهای شهری، آن هم به وسعت یک هکتار، دوباره بیمارستان را فعال کنند. بیمارستانی که زمزمه خرید آن از سوی یکی از پزشکان مشهور رشت به گوش میرسد.
سه سال پیش، اواخر سال ۱۴۰۲ بیمارستان توتون کاران پس از هشتاد سال فعالیت به دلیل آنچه، ” عدم اصلاح نواقص ابلاغی از سوی دانشگاه علوم پزشکی گیلان شامل استانداردهای درمانی، بهداشتی سال ۱۴۰۰” گفته شد، موقتا به محاق تعطیل رفت
در سال ۱۳۲۴ توتونکاران گیلان شامل احمد سنگجویی، میرطیب نعیمی، عربانیها، گلآقا فرجاد باستانی، علی ستایش و علی سیرتی، همزمان با دولت که با تشکیل اداره دخانیات انحصار سیگار را به دست گرفته بود با رایزنی با باغداران بزرگ گیلان نظیر سالار مشکات، نعیمی اکبر، عمدهالملک (محمد علی) دادور و اردشیر کسمایی، اتحادیه خود را تشکیل دادند.
دولت بدلیل نزدیکی انتخابات و برای مبارزه با احزاب چپ به کار آنان سرعت داد و اختصاص یک درصد از فروش توتونکاران به اتحادیه برای صرف در راه آموزش و بهداشت اعضای اتحادیه و خانواده آنان مصوب شد.
اتحادیه در همان سال تاسیس شش دبستان در روستاهای کسما، پسیخان، جمعه بازار، طاهر گوراب، ضیابر و خشت مسجد کرد و در تحولی بزرگ نسبت به زمان خود یعنی هشتاد سال پیش با خرید آمبولانس و استخدام پزشک، کار درمان نیز شروع شد.
هفتهای سه روز پزشکان به بخشهای توتونکاری میرفتند و کار درمان را به طور سرپایی انجام میدادند. درمانگاههای جمعه بازار و پسیخان در اوایل دهه سی افتتاح شد و در یک تصمیم بزرگ تاسیس بیمارستان در اتحادیه به تصویب رسید.
در سال ۱۳۲۴ و با تشکیل اتحادیه توتونکارن، هفتهای سه روز پزشکان به بخشهای توتون کاری میرفتند و کار درمان را به طور سرپایی انجام میدادند. درمانگاههای جمعه بازار و پسیخان در اوایل دهه سی افتتاح شد و در یک تصمیم بزرگ تاسیس بیمارستان در اتحادیه به تصویب رسید
در سال ۱۳۴۱ زمینی که بخشی از کارخانه ابریشم کشی رشت و متعلق به وراث عمدهالتجار حسن آقا اداره چی بود، خریداری و به این امر اختصاص یافت. در آن زمان، اراضی این کارخانه از چهار راه پورسینای فعلی تا بیمارستان توتون کاران وسعت داشت.
در سال ۴۳ در این زمین علاوه بر درمانگاه یک بیمارستان بیست تختخوابی نیز احداث شد که هیات مدیره آن به قرار زیر بود:
۱ – سالار مشکات از باغ داران بزرگ گیلان که عضو اکثر مجامع نیز بود
۲ – احمد داودی سرمایهدار و باغ دار و رییس هیات مدیره
۳ – فریدون نعیمی اکبر حقوقدان و نماینده انزلی در مجلس و از منسوبان خاندان اکبر
۴ – یحیی گیگاسری از باغداران و سرمایهداران بزرگ
۵ – محمدعلی دادور از صاحبان سرمایه بزرگ که مدتی نماینده فومن و شهردار رشت نیز بود
مرحله بعدی تاسیس بیمارستان ۲۵ تختخوابی بود. در شماره ۵۵۶ روزنامه طالب حق مورخ یازده آبان 13۴۵ اینطور آمده بود: طی مراسمی با افتتاح بیمارستان ۲۵ تختخوابی اتحادیه توتونکاران به وسیله «محمد سام» استاندار، از پیکره شاه پردهبرداری شد. سخنرانان آقای دادور، دکتر محمد سام و آقای خورگامی بودند.
«محمدحسین خورگامی» در سال ۱۳۳۳ جایگزین فریدون نعیمی اکبر شده بود که بدلیل اختلاف نظر از اتحادیه استعفا داد. در سال ۵۱ بیمارستان جدید صد تختخوابی با محوریت جراحی و با سخنرانی دادور افتتاح شد که بهداری کل به همراه سازمان بازرسی شاهنشاهی آن را به زور تصاحب کرد. شکایت توتونکاران که بیمارستان را حق و میراث خود میدانست در سال ۵۵ منجر به تحویل آن به سازمان بیمه خدمات درمانی شد.
در سال ۱۳۲۴ و با تشکیل اتحادیه توتونکارن، هفتهای سه روز پزشکان به بخشهای توتون کاری میرفتند و کار درمان را به طور سرپایی انجام میدادند. درمانگاههای جمعه بازار و پسیخان در اوایل دهه سی افتتاح شد و در یک تصمیم بزرگ تاسیس بیمارستان در اتحادیه به تصویب رسید
پس از انقلاب ۵۷ با تحصن توتونکاران در محوطه بیمارستان، «حبیبالله داوران» استاندار وقت و «حجتالاسلام صادق احسانبخش» نماینده امام خمینی در جمع آنان حضور یافته و قول دادند با حفظ مالکیت توتونکاران خدمات کامل پزشکی از سوی دانشگاه علوم پزشکی به آنان داده شود.
خدمات تخصصی پزشکی چشم، گوش، حلق و بینی از دهه شصت تا ابتدای دهه هشتاد در این مرکز به مردم گیلان ارایه میشد که در آن سال منفک و به مکان بیمارستان دکتر فریم با نام جدید بیمارستان امیرالمومنین انتقال یافت.
افول کاشت توتون از سال ۶۶ و عدم پرداخت یک درصد سهم اتحادیه ، شاید باعث مشکلات مالی فراوان برای بیمارستان شد اما باعث نشد که نام آن از دهان مردم شهر بیفتد و حتی موقع سوار شدن به تاکسی این نام بعنوان مقصد اعلام میشد.
اکنون با اینکه امید میرود با بازگشایی آن و بدلیل دارا بودن پارکینگ مناسب، راهحلی برای کمبود تخت بیمارستانی در رشت باشد، اما با فروش بیمارستان، انگار نام توتون و توتون کاران به آخرین روزهای حضور خود در تاریخ شفاهی این شهر رسیده است .