چراغ کتابفروشی سبز کالاگان ۱۹ فروردین امسال در شهر مهآلود انزلی روشن شد. خبر خیلی زود دهان به دهان گشت. حالا آنها که بیقراریها و دلتنگیهاشان را به مهمانی نفسهای مرغان دریایی، موجشکن، بلوار و خیابان سیمتری میبرند، نمیتوانند سر نچرخانند و روشنایش را نبینند.
کالاگان را دو تن از اهالی فرهنگ و هنر تاسیس کرده و اداره میکنند. «امین حقره» پژوهشگر، نویسنده و خواننده توانمند اهل انزلیست و «بهار نوروزپور» نقاش چیرهدست که چند سال است همراه همسرش «امیرعلی نبویان» نویسنده و مجری نام آشنا در انزلی سکنی گزیدهاند و اما اکنون این افراد در مسیر فعالیتهای فرهنگی خویش برآن شدهاند تا با کالاگان بر روشنای فروغ فرهنگ انزلی بیافزایند.
آنهایی که از چارچوب در کالاگان عبور میکنند با قفسههای چوبی کتاب، تابلوهای زیبا بر دیوارهای سبز و اسباب و تزییناتی روبرو میشوند که یادآور محیط خانهای کلاسیک در سالهای نهچندان دور است بیتردید فضای تماشایی و حوصله و مهر نوروزپور و حقره در مواجهه با مراجعان، حضور در کالاگان را دلنشین میسازد.
امین حقره: انزلی تا کنون کتابفروشیهای بسیاری داشته و اما اکنون در کالاگان سعی ما بر این است که شکلدهنده تعاملات فرهنگی و نزدیک ساختن مردم به فضاهای تخصصی فرهنگی و ایجاد ارتباط بیواسطه بین مردم و تولیدکنندگان کتابها باشیم
وقتی میپرسم در روزگار جنگ و عنان گسیختگی گرانی و رکود مشاغل چگونه به فکر تاسیس کتابفروشی افتادید، نوروزپور میگوید: آدمها سوای اوضاع و احوال اقتصادی در شرایط امروز، دچار نوعی بیپناهی هستند. افراد در بیپناهیهای خویش به دنبال پناهگاههای کوچک هستند. ما دلمان میخواست فضایی مهیا کنیم که موجب خوب شدن حال مردم شود.
وقتی کسی به کالاگان میآید، جدا از این که کتاب بخرد یا نخرد، اگر برود و باز به این مکان بازگردد، میتواند نشان از این داشته باشد که حس و حال خوبی را در اینجا تجربه کرده است. از نقطه نظر شخصی باید بگویم من با بیماری دست به گریبان هستم و کالاگان برای من مقاومت در برابر ناامیدی است. از یاد نباید برد که در شرایط فعلی بسیاری از آدمها به دنبال این هستند که دوام بیاورند. از این رو سعی داشتهایم که کالاگان در این مسیر یاریگر باشد.
حقره اما در باره انگیزهاش برای راهاندازی کتابفروشی میگوید: چنین فعالیتهایی امری لحظهای و مربوط به زمانی خاص نیستند بلکه امری پیوسته هستند. یک وقتهایی شرایط زیستی یا اوضاع جامعه اجازه نمیدهد که اهالی فرهنگ، همه خواستههای خود را محقق کنند اما آنها میکوشند بر اساس مهارتهایی که دارند، دست به اقداماتی جدا از فعالیتهای پیشین خود بزنند.
تعاملات فرهنگی
این پژوهشگر تصریح میکند: کتابفروشیها همواره یکی از نهادهای مردمی هستند که میتوانند فرهنگ و ارتباطات فرهنگی را زنده نگه دارند.
خیلی وقتها آدمها در اماکنی چون کتابفروشیها با هم ارتباط میگیرند و این ارتباط و تعامل فرهنگی در محیط خارج از آن ادامه مییابد که میتواند به اتفاقاتی مفید منجر شود.
واقعیت این است که انزلی تا کنون کتابفروشیهای بسیاری داشته و اما اکنون در کالاگان سعی ما بر این است که شکلدهنده تعاملات فرهنگی و نزدیک ساختن مردم به فضاهای تخصصی فرهنگی و ایجاد ارتباط بیواسطه بین مردم و تولیدکنندگان کتابها باشیم.
در این راستا، سالن مطالعه در نظر گرفتهایم و البته یک قفسه از کتابها هم برای افرادی که مایل هستند همینجا به خواندن کتاب مشغول شوند، در نظر گرفته شده است.
نوروزپور در شرح فعالیت سالن مطالعه توضیح میدهد: افراد میتوانند در قبال پرداخت صد هزار تومان، یکساعت و نیم از فضای کتابخانه و همچنین نوشیدن چای، نسکافه و یا قهوه بهرهمند شوند. برخی میپرسند چرا اینجا را به کافه کتاب تبدیل نمیکنیم، پاسخ این است، ما نخواستیم کافه داشته باشیم، چون مخاطب کافه با کتابخانه یا کتابفروشی متفاوت است.
در واقع این روزها به سبب فشارها و تنشهای مختلف و همچنین روزمرگیهای خودمان، آنقدر همه چیز روی دور تند قرار گرفته که بعضی وقتها لازم است جایی در انعکاس موسیقی ملایمی بنشینیم و کمی کتاب بخوانیم یا فقط بیاندیشیم.
برگزاری کارگاه
برگزاری کارگاه در حوزه ادبیات وادبیات نمایشی یکی از فعالیتهای کالاگان است. نوروزپور میگوید: یک کارگاه نویسندگی برگزار کردیم که خروجیاش تعدادی داستان است که قرار شده با همکاری یکی از تولیدکنندگان پادکست در فدیبو شنیده شوند.
بهار نوروزپور: انزلی دارای نوجوانان و جوانان مستعدی است و ما تلاش میکنیم تا فاصله آنها با فعالان فرهنگی و هنری تهران را کم کنیم و تعاملی موثر با متخصصان را برایشان فراهم آوریم
تردیدی وجود ندارد که انزلی دارای نوجوانان و جوانان مستعدی است و ما تلاش میکنیم تا فاصله آنها با فعالان فرهنگی و هنری تهران را کم کنیم و تعاملی موثر با متخصصان را برایشان فراهم آوریم. جلساتی چون رونمایی و نقد و بررسی کتاب و نمایشنامهخوانی از جمله فعالیتهایی است که بهعنوان برنامههای آتی کالاگان در نظر گرفتهایم.
مردم کتاب میخوانند
این روزها بسیار میشنویم که مردم به سبب سختیهای معیشت و مشکلات موجود کمتر کتاب میخوانند. اما امین حقره تاکید میکند: بهنظرم آمارهایی که در تایید ضعف صنعت نشر و کتابخوانی ارایه میشود، غلو شده است، چرا که نظام درستی برای آمارگیری نداریم و دقیقا نمیدانیم اوضاع و احوال کتابخوانی چگونه است، ولی از یاد نباید برد که دلخوری از سوی فعالان حوزه نشر وجود دارد و این گلایهها در همه فعالیتهای اقتصادی رایج است.
وی یادآور میشود: مردم کتاب میخرند و رویکرد مردم در شهر انزلی نسبت به کتاب خیلی فراتر است؛ آنها مایلند درباره کتابها حرف بزنند و بیشتر بدانند. در مدتی که کالاگان راه افتاده، باور خودم در مورد علاقه مردم نسبت به کتابخوانی تغییر کرده است و حالا میدانم اهالی انزلی بیش از آنچه که فکر میکردم، کتاب میخوانند و برایم بسیار خوشایند است که اقبال مردم به کتابهای ادبیات کلاسیک زیاد است و انتخابهای خوبی در این زمینه دارند. در این شهر نوجوانهایی هستند که کتابخوان حرفهای کتاب محسوب میشوند و بسیار پیگیر هستند.
حقره: گیلانیها به قو میگویند؛ کالاگان. این پرنده از قدیمالایام یکی از نمادهای شهر انزلی بوده است. قوها بر چند نوع هستند و پرندگانی در معرض انقراض محسوب میشوند. یکی از انواع این پرنده زیبا، قوی فریادکش است. آنها برای این که در مه یکدیگر را پیدا کننند، فریاد میکشند. ما هم میخواهیم اهالی فرهنگ یکدیگر را بیابند
یک نگرانی
بهار نوروزپور در بخشی از اظهاراتش از یک نگرانی حرف میزند. او یادآور میشود: یکی از دغدغههایم این است که رونق کتابفروشیهای دیگر انزلی که همه ما مدیون فعالیتشان هستیم تحت تاثیر کالاگان قرار گیرد که امیدوارم اینطور نشود و چراغ همه کتابفروشیها پرفروغ باشد. فکر میکنم حرکت کتابفروشیها به سمت تخصصی شدن میتواند یکی از راهکارهای حفظ رونق و همچنین ارایه خدمات بهتر به مردم باشد. و البته ما هر کمکی بتوانیم برای افرادی که مایل هستند در عرصه کتابفروشی فعالیت کنند، انجام میدهیم.
در پایان میپرسم اسم اینجا را چرا گذاشتید کالاگان؟ حقره میگوید: گیلانیها به قو میگویند کالاگان. این پرنده از قدیمالایام یکی از نمادهای شهر انزلی بوده است. قوها بر چند نوع هستند و پرندگانی در معرض انقراض محسوب میشوند. یکی از انواع این پرنده زیبا، قوی فریادکش است. آنها برای این که در مه یکدیگر را پیدا کننند، فریاد میکشند. ما هم میخواهیم اهالی فرهنگ یکدیگر را بیابند و اما نوروزپور در ادامه حرفهای همکارش میگوید: قو تجسم آرامش در تلاطم آب است، ما میخواهیم کتابفروشی کالاگان محل آرامش باشد در امواج تنشهای زندگی.
