معماری

گلسار از منظر شاخص‌های کلان‌شهری، مدرن‌ترین و منظم‌ترین منطقه رشت به نظر می‌رسد و نسبت به دیگر نقاط شهر وضعیت مطلوب‌تری دارد. اما اجازه دهید امروز خود را در این منطقه برایتان روایت کنم؛ روزی که تلخی‌هایش نشان داد حتی مدرن‌ترین نقطه شهر نیز برای یک شهروند معمولی چقدر ناامن و دشوار می‌تواند باشد. تصورکنید امروز من با کودک چندماهه‌ام از خیابان اصلی گلسار عبور می‌کردم. اولین مانع، ماشین‌هایی بودند که نیمی از آنها در پیاده‌رو پارک شده و راه را کاملا بسته بودند. از آنجا که پیاده‌رو مسدود بود، به اجبار وارد خیابان شدم…

خبر رسیده است که یکی دیگر از ابنیه‌های تاریخی این شهر، بنایی که هرچند به ثبت نرسیده اما به‌وضوح حامل ارزش‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی عصر خود است در آستانه حذف و تخریب قرار دارد. پرسش اینجاست؛ که اگر این بناها میراثی ارزش نداشت،پس معیار ارزش در نگاه متولیان چیست؟ و اگر ارزش داشت، چرا تاکنون برای ثبت آن اقدام موثری انجام نشده است؟ این دقیقا همان نقطه‌ای است که مسوولیت مستقیم نهاد متولی میراث فرهنگی آشکار می‌شود؛ نهادی که وظیفه‌ آن صرفا تماشای فرسایش و تخریب نیست، بلکه باید پیش از رسیدن بولدوزرها، تشخیص دهد،…

وقتی از بناهای مسکونی گیلان سخن به میان می‌آید در ذهن بسیاری از ما خانه‌هایی چوبی تداعی می‌شود با انبوهی از چوب و ایوان‌های مشرف به حیاط، اما آنچه کمتر در معماری گیلان به آن اشاره شده، آجر است؛ ماده ای که همچون استخوان‌بندی و اسکلت اصلی بنا، نقشی خاموش اما حیاتی ایفا می‌کند. آجر به عنوان یکی از بادوام‌ترین و قدیمی‌ترین مصالح ساختمانی در شکل‌گیری معماری گیلان تاثیری انکارناپذیر دارد. در اقلیم مرطوب و پرباران گیلان، این ماده به دلیل خاصیت منحصربه‌فرد خود یعنی دوام بالا در برابر رطوبت به مصالحی محبوب و کارآمد تبدیل…

کودک که بودم، یک شهر در زندگی‌ام وجود داشت. شهری که پس از هزار شامورتی‌بازی، خواب بعدازظهر را می‌پیچاندم و خودم را از رختخوابی که مادربزرگ برایم مهیا کرده بود، می‌رهانیدم، در ایوان ‌خانه او شروع به ساختنش می‌کردم. شهری بر بسترِ سرزمینِ گُلگُلیِ فرشِ ایوان ‌خانه‌ با دو محله، یک میدان بزرگ و چهار خیابان اصلی که دور شهر می‌چرخیدند و خیابان‌های فرعی که مسیرشان را در میان گل و بوته‌های نقش‌ شده بر سطح فرش پیدا می‌کردند. شهرم گاه عناصر طبیعی چون تپه و کوه را با بلندکردن بخش‌هایی از فرش و چپاندن قاب…

وقتی خبرها از پشت درهای بسته بیرون می‌زنند، یعنی تصمیمی در راه است که می‌تواند چهره یک شهر را برای همیشه تغییر دهد. برخی تصمیم‌ها، پیش از آن‌که ساخته شوند، نشانه‌های خود را در شیوه تصویب‌ آن بروز می‌دهند. زمانی که یک طرح شهری، پیش از آن‌که حتی فرصت ارائه پیدا کند. در کمتر از چند دقیقه به تصویب می‌رسد، باید نگران شد؛ نه از خودِ طرح، بلکه از مسیری که به این تصمیم ختم شده است. حالا زمزمه‌های بلندمرتبه‌سازی در رشت و برخی نقاط استان، دیگر صرفا یک شایعه نیست؛ طرحی که اگر جدی گرفته نشود، ممکن است پیش از آن‌که درباره‌…

در سه‌دهه‌ی گذشته، رشت آرام‌آرام پوست انداخته است؛ عطش بی‌پایان برای پیشرفت، خانه‌ها را یکی یکی بلعید. بولدوزرها آمدند و ویرانه ساختند. خیابان‌هایی که زمانی نفس خانه‌های حیاط‌دار را در خود داشتند، حالا زیر سایه‌ی مکعب‌های بتنی خفه شده‌اند.  بساز و بفروش‌ها مثل موجی بی‌رحم از شمال تا جنوب شهر پیش رفته‌اند، خانه‌های کلنگیِ فروتن یکی‌یکی فرو ریخته‌اند و جای‌شان را به آپارتمان‌هایی داده‌اند که در آن بوی خاک و صدای گنجشکِ حیاط دیگر شنیده نمی‌شود. انگار شهر، در رقابت با زمان و فضا، خودش را از خاطرات پاک کرده و به…

در شرایطی که ایران با مجموعه‌ای از بحران‌های درهم‌تنیده‌ی محیط‌زیستی، اجتماعی و کالبدی روبه‌روست از خشکیدگی تالاب‌ها تا فرونشست زمین، از تخریب جنگل‌ها تا آلودگی گسترده‌ی هوا و آب، پرسش از «معنای توسعه» بیش از هر زمان دیگری حیاتی شده است. بااین‌حال، بخش قابل‌توجهی از گفتمان حرفه‌ای معماری و شهرسازی، همچنان در بند همان الگوی قدیمی «توسعه از طریق ساخت‌‌وساز» گرفتار مانده است؛ الگویی که به‌جای بازسازی کیفیت زیست، منجر به تشدید تخریب و فرسایش محیط می‌شود. در بازتولید فرهنگی الگوی قدیمی «توسعه از طریق…

بخش دوم- دکتر محمد‌مهدی رئیس سمیعی، معمار برجسته گیلانی با نیم‌قرن تجربه در معماری بومی و طراحی بناهای شاخص با حضور در دفتر تحریریه مرور‌ گیلان در گفت‌وگویی مفصل و صمیمی با نگاهی مو‌شکافانه و معمارانه، چالش‌های پیش روی استان گیلان و رشت را کالبدشکافی می‌کند. در قسمت پیشین این گفت‌وگوی صریح چالش‌های برنامه‌ریزی شهری در رشت و گیلان زیر ذره‌بین قرار گرفت و به بررسی عمیق مسائل شهری رشت و استان گیلان پرداختیم. جایی که او از طرح بلندمرتبه‌سازی، توسعه ساخت‌وساز، ناکارآمدی مدیران در اجرای طرح‌های جامع، مهاجرت‌های…

نوشته «کف» با ساختاری متشکل از سیزده پرده و یک پایان، به بازنمایی حافظه جمعی و فروپاشی تدریجی فضاهای زیست در ایران معاصر می‌پردازد. متن با بهره‌گیری از صحنه‌های نمایشی و نشانه‌های معماری، از نفت‌خانه‌ها و مساجد تا ویلاها، جاده‌ها، رودخانه‌ها و میدان‌های شهری، بستری می‌سازد که در آن بحران اجتماعی، محیط‌زیستی و فرهنگی به تصویر کشیده می‌شود. این متن با رویکردی بین‌رشته‌ای، پیوند میان نمایش‌نامه، معماری و مطالعات شهری را بررسی می‌کند. از یک‌سو، معماری در «کف» نه صرفا به‌عنوان پس‌زمینه، بلکه به‌مثابه کنشگر اصلی روایت…

برگزاری نشست‌هایی با عنوان‌های پرزرق‌وبرق مانند «اجلاس سازندگان و توسعه‌گران کشور» اگرچه در ظاهر تا حدودی می‌تواند فرصتی برای تبادل دانش و هم‌افزایی میان طراحان و معماران باشد، اما در عمل اغلب به پوششی برای نوعی «توسعه‌گرایی شتاب‌زده» بدل می‌شود؛ توسعه‌ای که نه با ظرفیت‌های بومی سازگار است و نه با حساسیت‌های محیط‌زیستی مناطق میزبان هم‌خوانی دارد. وقتی شفافیت در روند اخذ مجوز، انتخاب سخنرانان و حضور نهادهای علمی و محلی کم‌رنگ باشد، چنین رویدادهایی بیش از آن‌که گفت‌وگوی سازنده‌ای درباره پایداری باشند، به تریبونی برای تبلیغ…