نشست نقش مجاهدان معاصر در مسیر استقلال ایران با محوریت دکتر حشمت در پژوهشکده گیلانشناسی دانشگاه گیلان برگزار شد. در این مراسم که با خوشامدگویی علیزاده آغاز شد، وی با اعلام باز بودن درب پژوهشکده برای تمام پژوهشگران گفت: هدفگذاری پژوهشکده، طراحی برنامههای نقادانه و خروج از مرکزگرایی و رفتن به شهرستانهای استان است، دغدغه ما پیشرفت استان است و پژوهشکده گیلان شناسی به عنوان مرکز گیلانشناسی مسئولیت اجتماعی ارتباط با جامعه را دارد تا در نهایت هدف ایجاد یک خیر جمعی برای استان گیلان باشد .
«مجید رحمانیپور» کارگردان سخنران اول نشست بود. وی با اشاره به برگزاری نمایشنامه جلوههای عاشقی گفت: در یک سال گذشته اپیزود دکتر حشمت در این نمایشنامه بیشتر از دویست هزار بازدید داشت. وی ادامه داد پژوهشکده گیلانشناسی باید کرسی نقد باشد تا هرکس از تاریخ و فرهنگ گیلان به جای نگاه سلیقهای با منابع تاریخی صحبت کند.
وی با اشاره به ۱۰۷ مین سالگرد دکتر حشمت گفت: جز سریال افخمی که صرفا به اعدام دکتر حشمت پرداخته است و منصفانه نبوده است، مطالعه متون تاریخی مربوطه روزهای آخر زندگی وی را یک تراژدی که همزمان جذاب است مینمایاند. دِین ما به دلیل سخنرانیهای مکرر و موثر رهبر شهید انقلاب در این خصوص، بررسی بیشتر جنبش جنگل است.
افراد مشهور جنبش کمتر از ۱۵۰ نفر هستند که در مقابل افراد گمنام جنبش، تعداد آنان ناچیز است. وظیفه ما رسیدن به یک فرا روایت بر مبنای خاطرات شفاهی و اسناد موجود است. تمام منابع موجود از فخرایی تا گیلک و مهرنوش از دکتر حشمت به نیکی یاد کردهاند.
وی اشاره کرد: نهضت جنگل همچون طاووسی زیباست که به جای پرداختن به ابعاد بزرگ آن با ذرهبین به پای آن مداقه میکنند. در ۱۲۹۴ و شروع جنبش جنگل، از تمام ایران به گیلان برای پیوستن به جنبش در تکاپو بودند. کردها، ترکها، مازنی ها همه میآیند تا به جنبش و در واقع ایران کمک کنند.
میرزا گیلان را تنگه هرمز ایران میبیند و در اکثر مذاکرات رییس هیات مذاکرهکننده دکتر حشمت بوده است. شعار جنگل به استعاره این بود که از این قانون جنگل وار به جنگل پناه میبریم. وی در خصوص دکتر حشمت گفت: در کوچکی به ابراهیم حشمت به دلیل صبوری، صبورا میگفتند. در دارالفنون طبابت میآموزد و میشود پزشک مشروطه و سپس به حاکمیت لاهیجان منصوب میشود. در یک کلام نزدیکترین فرد از نظر علمی و اعتقادی به میرزا دکتر حشمت بوده است.
۱۳۹۰ روز در جنبش جنگل تلاش کرده است و ایدههای جنبش جنگل نظیر طرح عشریه که نوعی مالیات است از دکتر حشمت بوده است. ایجاد ارتش ملی هم ایده دکتر حشمت بوده است. چون جنگ دهقانی نمیتواند در مقابل قدرتهای بزرگ روز دنیا مقاومت کند. اما همین شخص به دلیل ویژگیهای شخصیتی در وسط جنگ به مداوای مجروحان میپردازد.
قضاوت منصفانه کار سختی است که در این کشور به راحتی انجام میشود. در سکانس سریال میرزا کوچک به دکتر حشمت بیانصافی شد در حالیکه حشمت ،میرزا را تنها نگذاشت. ارتش ۹۴۰ نفره میرزا به لاهیجان و دکتر حشمت پناه برده است و دکتر حشمت به دلیل محاصره مجبور به تسلیم میشود. علیرغم قسم به ناموس نظامی متاسفانه به امان نامه عمل نمیشود و بعد از شکنجه دکتر حشمت اعدام میشود.
«شاه حسینی» از مرکز طالقانشناسی سخنران دوم این نشست بود. وی در خصوص پیوندهای فرهنگی طالقان و گیلان گفت: طالقان را جدا از گیلان نمیدانم. اسامی روستاهای طالقان یا گیلکی یا مازنی است. در مطالعات خود از شخصیت میرزا به دکتر حشمت رسیدم. مسائلی مانند مدیریت قحطی بزرگ گیلان، که باعث شد جغرافیای گیلان درگیر قحطی نشود از نکات بزرگ شخصیت میرزا بود.
مردم ما جنبش جنگل را کوچک میبینند در حالیکه این جنبش هفت سال حکومت داشت. نقد اصلی من به سریال سردار جنگل است چون در فیلم یتیم خانه ایران روایت جنبش جنگل که بخش کوچکی از این فیلم است بسیار دقیقتر از روایت سریال میرزا کوچک است که عملا روایتی در آن نمیبینم. در جنبش جنگل به نقش منگلیها و ورود افراد متفرقه و انحراف جنبش جنگل نظیر احسانالله خان دوستدار پرداخته نشده است و به جای آن به تسلیم دکتر حشمت پرداخته شده است.
این مساله حیثیتی است که باید بیشتر به آن توسط پژوهشکده گیلانشناسی پرداخته شود. در طالقان علاوه بر بازسازی منزل دکتر حشمت و نامگذاری یک میدان به نام وی از اسلحه اهدایی میرزاکوچک به دکتر حشمت که یک موزر سی ۹۶ بود رونمایی شد. این اسلحه به دلیل عواطف و احساسات دکتر حشمت خیلی کم استفاده شده بود. وی اظهار امیدواری کرد که اتفاقات مشترک فرهنگی بیشتری بین گیلان و طالقان بیفتد، نظیر اولین مدیر مدرسه دولتی سبزهمیدان که یک طالقانی بود.
در ادامه یکی از حاضران به لزوم معرفی کاس آقا حسام خیاط پرداخت. کاس آقا حسام از نزدیکان میرزا کوچک بود که مدفن وی در تعریض خیابان آیتالله ضیابری از میان رفت اما هم مقبره دکتر حشمت و هم مقبره میرزاکوچک یادگار اوست. یکی دیگر از حضار نیز پیشنهاد ثبت ملی قرق کارگزاری به عنوان محل اعدام دکتر حشمت برای یادبود وی را ارائه کرد.