هویت

در روزهایی که سراسر ایران در سوگ تاسوعا و عاشورا سیاه‌پوش می‌شود، بار دیگریکی از مهم‌ترین جلوه‌های میراث‌فرهنگی ناملموس در برابر دیدگان ما قرار می‌گیرد؛ میراثی که نه در سنگ و آجرِ بناهای تاریخی، بلکه درحافظه‌ جمعی مردم، آیین‌ها،روایت‌ها، نذرها، نوحه‌ها، مهارت‌ها و شیوه‌های مشارکت اجتماعی زندگی می‌کند. هنگامی که از میراث‌فرهنگی سخن می‌گوییم، ذهن ما به سمت بناهای تاریخی، محوطه‌های باستانی و آثار مادی می‌رود؛ در حالی‌که بخش مهمی از هویتِ جوامع در میراث ناملموس آن‌ها نهفته است. براساس اعلام یونسکو، میراث‌فرهنگی…

تاریخ هر سرزمین را فقط در کتاب‌ها نمی‌توان جست‌وجو کرد؛ بخشی از آن در دست‌هایی است که آهن را شکل می‌داد، بخشی در دار چادرشبی که رنگ و نقش می‌بافت و بخشی در دکان کوچکی که بوی چرم، مس و پنبه از آن برمی‌خاست. گیلان روزگاری با مجموعه‌ای از این حرفه‌ها شناخته می‌شد؛ مشاغلی که تنها ابزار امرار معاش نبودند، بلکه سازندگان بخشی از هویت اقتصادی و فرهنگی این سرزمین به شمار می‌رفتند. امروز اما بسیاری از آن‌ها یا از میان رفته‌اند یا در آستانه‌ی فراموشی قرار دارند؛ وضعیتی که فراتر از یک تغییر شغلی، بازتاب تحولی عمیق در مناسبات جامعه‌ی…

خبر درگذشت محمد فارسی، تنها خبر سفر ابدی یک شاعر گیلکی‌سرای پیشکسوت نیست، بلکه خبر خاموش شدن یکی از صداهایی است که سال‌ها در حافظه فرهنگی گیلان جاری بود. محمد فارسی، متولد سال ۱۳۱۸ خورشیدی در روستای شیجانِ خمام، از جمله چهره‌های اثرگذار ادبیات معاصر گیلان بود که زندگی خود را میان کلاس درس و جهان شعر تقسیم کرد. او پس از سال‌ها خدمت در آموزش و پرورش و تربیت نسل‌های متعدد از دانش‌آموزان، در کسوت معلمی، بازنشسته شد، اما حضورش در عرصه فرهنگ و ادبیات هرگز پایان نیافت. فارسی به زبان‌های گیلکی و فارسی شعر…

ربع دلتا، یکی از چهار بخش کهکشان راه شیری، جایی که به قلمرو بورگ‌ها درآمده است. نمی‌دانم آیا آن‌جا همیشه قلمرو بورگ‌ها بود یا این‌که آخرین قلب سرخی که در آن می‌تپید با زور انسان‌نماها یا از سر ترس و تنهایی بالاخره خاموش شد. این روزها در این گوشه از کره زمین، در ایران خودمان، اگر سر بچرخانیم نخواهیم فهمید آیا فردی که کنارمان هست انسان است یا آخرین مدل بورگ که سخت در تلاش است آمار بدهد، قلمرو خود را وسعت دهد و قلب‌های سرخ را به سلطه درآورد. بیشتر از 4 ماه است که جامعه ما به تبی سخت مبتلا شده و انگار…

شهر در معنای امروزی خود، تنها مجموعه‌ای از بناها و جمعیت متراکم نیست، بلکه نظامی پیچیده از روابط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی است که در بستر زمان شکل گرفته و پیوسته دستخوش دگرگونی می‌شود. شهرها به‌مثابه فضاهای زیسته، محل تلاقی سنت و مدرنیته، حافظه و تغییر، و عرصه‌ی بازتولید هویت‌های جمعی‌اند. گسترش فرایندهای جهانی، شتاب شهرنشینی و تحولات سبک زندگی، باعث شده است که مفهوم شهر بیش از هر زمان دیگری چندلایه و مساله‌مند شود؛ به‌گونه‌ای که فهم آن، مستلزم توجه هم‌زمان به تاریخ، فرهنگ، سیاست و تجربه‌ی زیسته‌ی شهروندان است. در…

درخت؛ جان زمین است، چرا که با مرگ آن خاک فرسوده، رود خشک و هوا آلوده می‌شود. نابودی جنگل تنها از بین رفتن یک منظره نیست که پایان یک زیست بوم و تهدید انسان است. بایستگی پاسداری از درخت و جنگل، فرهاد مهرانفر، کارگردان برجسته گیلانی، را برآن داشت تا با دوربین در برابر تبر نابخردی‌ها بایستد و با ساخت فیلم « درخت جان » از ریشه‌ها دفاع کند. «درخت جان» سال 1376 ساخته شد و با وجود نمایش در صحن سازمان ملل به‌عنوان بخشی از فرهنگ و هویت ایران زمین، در مقابل ترکتازی فیلم‌های گیشه فرصت نمایش بر پرده‌ی سینماهای کشور را نیافت.…

گیلان سرزمین زیبایی‌ست. خوش‌ آب و رنگ و رویایی. حتی می‌شود به این جغرافیای سبز و آبی لقب قطعه‌‌ای از بهشت را داد‌. تماشای از دورِ این طبیعتِ کم‌مثال، برای ناظران نشاط آور است و هم‌نشینی و معاشرت با مردمانِ روزآمد، آگاه و خوش‌مشرب‌اش، برای مسافرانِ از دور رسیده، دلکش و جان‌بخش. با این‌حال آمار می‌گوید ساکنین این مرزِ خیال‌انگیز بیشتر از خیلی‌جاهای دیگر از ایران، به حذف خودشان از زندگی میل می‌کنند. فقط  کافی‌ست به عددهای جداول آماری پزشکی قانونی نگاهی بیاندازید. بعد حتما با این پرسش مواجه خواهید شد که: پس آخر چرا این…