اولویتدهی به سازههای پرهزینه و کم بازده و بیاعتنایی به توسعه و تجهیز حملونقل عمومی از ویژگیهای بارز و غیرقابل انکار کارنامه شهرداری رشت در چهار ساله اخیر است. در شهری که تشنه بازگشایی مسیرهای جدید، حمل و نقل همگانی و آسفالت کوچهها و خیابانهاست، پروژههای روگذر همچون هیولاهای بتنی، حجم هنگفتی از منابع و سرمایه شهروندان این شهر را بلعیده است. در حالیکه شهردار و اعضای شورا بدون توجه به انتقادهای فنی و کارشناسی، یکی پس از دیگری تقاطعهای روگذر را افتتاح میکنند؛ کارشناسان ناراضی به هر دری میکوبند تا صدای اعتراض آنها شنیده شود.
شهرداری رشت از سال ۱۴۰۲ در قالب «طرح میثاق» در کنار بازگشایی دو محور و پروژههای آسفالت، احداث هشت تقاطع غیرهمسطح را با پیشبینی اعتبار هزار میلیارد تومان در نقاط مختلف شهر از جمله فلکه توشیبا، بلوار شهید باهنر، میدان هفت آذر نیروی دریایی، میدان امام حسین (ع)، فلکه فرزانه، سهراه آیتالله رودباری، کوی حمیدیان و بلوار نماز در دستور کار قرار داد.
بخشی از این سازهها از جمله تقاطعهای کوی حمیدیان (85 میلیارد،) شهید باهنر (79 میلیارد)، هفت آذر نیروی دریایی (185 میلیارد) و میدان امام حسین (197 میلیارد) تاکنون به صورت کامل یا یکطرفه با هزینه کرد و احتساب ضرایب آن، بیش از 1000 میلیارد تومان به بهرهبرداری رسیدهاند و طرحهایی مانند پل غیرهمسطح آیت الله رودباری (64 میلیارد) نیز در آستانه افتتاح قرار دارند.
در شهری که تشنه بازگشایی مسیرهای جدید، حمل و نقل همگانی و آسفالت کوچهها و خیابانهاست، پروژههای روگذر همچون هیولاهای بتنی، حجم هنگفتی از منابع و سرمایه شهروندان این شهر را بلعیده است. در حالیکه شهردار و اعضای شورا بدون توجه به انتقادهای فنی، تقاطعهای روگذر را افتتاح میکنند؛ کارشناسان ناراضی به هر دری میکوبند تا صدای اعتراض آنها شنیده شود
با اینهمه و به رغم مخالفت اکثریت اعضای شورایعالی ترافیک کشور، در نهایت این پروژهها در رشت اجرا و این نهاد همچنان به ادامه آن اصرار می ورزد. این در حالیست که اجرای آن از همان ابتدا، حداقل در یک مورد (جانمایی پلها) با مصوبات شورای عالی شهرسازی در اجرای طرح احداث خطوط تراموای شهر با تناقضی آشکار مواجه بوده است.
بدیهی است که این حجم از سرمایهگذاری در پروژههایی که به گفته ناظران، تاثیر چندانی در روانسازی ترافیک شهر نداشته و حتی با طرحهای توسعه شهری نیز در تضاد هستند، اثربخشی این پروژهها را دچار تردیدهای جدی کرده است. در این میان رانندگان خطوط اصلی کمربندی شهر و شهروندان خسته از ترافیک، هنوز محملی برای اعتراض به روند این نوع پروژهها و تدام آن پیدا نکردهاند تا گلایه خود را به عالیترین مقام اجرایی استان ارایه دهند.
گلایه و اعتراضی که تنها دو جمله کوتاه نیست: تقاطعهای غیرهمسطح اخیرا افتتاح شده تاثیری در کاهش و مدیریت ترافیک شهر نداشته و تداوم این نوع پروژهها بدون توسعه شهر و بازگشایی مسیرهای جدید بینتیجه خواهد ماند.
صدای مردم و رانندگان- ترافیک فقط به آسمان منتقل شده است
یکی از شهروندانی که هر روز مسیر یخسازی تا فلکه فرزانه را با تاکسی طی میکند، به مرور میگوید که پل نیروی دریایی و میدان امام حسین تاثیر چندانی در کاهش ترافیک و زمان سفر نداشته است. او باور دارد؛ تغییر اصلی تنها این بوده که ترافیک از سطح زمین به ارتفاع منتقل شده و مدت زمان سفر او قبل و بعد از افتتاح این دو پل هیچ تغییر محسوسی نداشته است.
اطراف پلها مراکز خرید شلوغ است
یکی از رانندگان تاکسی نیز میگوید: با توجه به وجود هایپرمارکت احمدی، میدان ترهبار و مجموعههای عمدهفروشی و خردهفروشی، پل امام حسین و پل جانبازان در بخش مدیریت ترافیک کارایی چندانی ندارند.
یک شهروند: بسیاری از رانندگان تاکسی و خودروهای شخصی برای آنکه مسیرشان به پلهای نیروی دریایی، امام حسین و جانبازان برخورد نکند، راههای میانبر را انتخاب میکنند زیرا عبور از مسیر این پلها همراه با ترافیک و معطلی بسیار زیاد است
رانندگان مسیرهای میانبر را ترجیح میدهند
شهروند دیگری به مرور گفته است؛ بسیاری از رانندگان تاکسی و خودروهای شخصی برای آنکه مسیرشان به پلهای نیروی دریایی، امام حسین و جانبازان برخورد نکند، راههای میانبر را انتخاب میکنند، زیرا عبور از مسیر این پلها همراه با ترافیک و معطلی بسیار زیاد است.
پل حمیدیان نسبتا موثر بود، رودباری یکطرفه است و کمک نمیکند
راننده تاکسی دیگری عملکرد پل حمیدیان را تا حدودی خوب توصیف میکند، اما معتقد است اگر این سازه دوطرفه بود، کارایی بیشتری برای کاهش ترافیک داشت. او و چند راننده خطی مسیر یخسازی–فرزانه همچنین معتقدند: پل رودباری –که هنوز افتتاح نشده– طبق برنامه ظاهرا یکطرفه خواهد بود در نتیجه نمیتواند کارایی لازم را داشته باشد. به گفته آنان، هماکنون نیز فلکه گاز در ساعات مختلف به واسطه تعداد بالای خودرو قفل است و با افتتاح پل رودباری، ترافیک محدوده آن شدیدتر خواهد شد.
بازگشایی مسیرهای جدید موثرتر از ساخت پل است
چند شهروند دیگر نیز که هر روز با ترافیک شهری مواجهاند، اقداماتی مانند ایجاد بلوار شمسیپور، بازگشایی خیابان سعدی یا بلوار ۸ دی را از جمله اقدامات خوب شهرداری ذکر میکنند، زیرا به گفته آنان این مسیرها ترافیک را دور میزنند. این شهروندان امیدوارند شهرداری بازگشایی مسیرهای جدید را بیش از ساخت پلها در اولویت خود قرار دهد. آنها همچنین از نبود کمربندی در رشت که باعث تشدید ترافیک شده، گلایه میکنند.
پل باهنر بیفایده است؛ طراحی مهمترین عامل است
راننده تاکسی دیگری در فلکه گاز، پل باهنر را کلا بیفایده توصیف میکند و میگوید این سازه طراحی خوبی ندارد و ترافیک را کاهش نمیدهد. او معتقد است؛ پیش از افتتاح پل حمیدیان نیز ترافیک آن محدوده آنچنان زیاد نبود که ساخت چنین سازهای را ضروری کند. با اینحال، او طراحی و ساخت دو پل نیروی دریایی و امام حسین را خوب ارزیابی کرده و میگوید این دو پل در مدیریت ترافیک اثربخش هستند.
اما به باور این شهروند، کارایی این پلها زمانی کامل میشود که در انتهای خروجی پل غیرهمسطح، خودروها فضای مناسبی برای ادامه مسیر داشته باشند. شهروند دیگری که راننده خطی است هم به مرور میگوید: در پل نیروی دریایی، به دلیل وجود میدان بار و پارک دوبله خودروها، ترافیک به روی پل برگشت داده میشود. به گفته او همین موضوع باعث ترافیک شدید در خیابان فرعی منتهی به پل عراق شده است.
تناقض در نظرات، پلها یا مسیرهای جدید؟
در میان رانندگان تاکسی رشت، دیدگاههای متفاوتی درباره راهکارهای کاهش ترافیک به چشم میخورد. برخی معتقدند در برخی نقاط شهر، بازگشایی مسیرهای جدید باید اولویت داشته باشد، در حالی که در نقاط دیگر، احداث پل راهحل موثرتری است.
پل رودباری کاملا بیمعنی است
تعدادی از رانندگان ایستگاه فرزانه به یخسازی نیز با اشاره به پل رودباری، این سازه را کاملا بیمعنی دانسته و تاکید میکنند که به هیچ عنوان در کاهش ترافیک تاثیری ندارد و در صورت افتتاح حتی به بار ترافیک فلکه گاز اضافه میکند. به گفته این رانندگان، پل حمیدیان نیز از نظر طراحی کمی بهتر از پل رودباری است، اما نمیتواند ترافیک را مدیریت کند.
حجم ترافیک در اطراف پلها بیشتر شده است
یکی از رانندگان خطی فلکه رازی معتقد است: از زمان افتتاح چندین پل غیرهمسطح در رشت، حجم ترافیک در آن محدودهها، خیابانها و کوچههای اطراف بیشتر شده است. او با پرسشی کنایهآمیز میگوید: پلی که طول آن ۲۰۰ متر باشد و فاقد زیرگذر، واقعا چه تاثیری میتواند داشته باشد؟ این راننده، سپردن ساخت پلها به یک پیمانکار خاص را بلایی خواند که بر سر رشت فرود آمده است. او ضمن مقایسه رشت با شهرهای دیگری مانند مشهد، اصفهان، تهران و شیراز به پلهای چندطبقه و راههای فرار متعدد خودروها در شهرهای بزرگ اشاره میکند.
چرا شهرداری چنین پلهایی ساخته است؟
راننده دیگری نیز ضمن انتقاد از پلهای رشت، به ترافیک شدید بین پلهای امام حسین و نیروی دریایی اشاره کرده و ابراز تعجب میکند که شهرداری واقعا چرا چنین پلهایی را در سطح شهر ساخته است. او با اشاره به خبر احداث پلهای مشابه در فلکه توشیبا، ابراز امیدواری میکند که چنین اقدامی صورت نگیرد. این شهروند معتقد است؛ اگر قرار باشد همین کار در آن نقطه شهر هم تکرار شود، خروجی آن چیزی جز ترافیک نخواهد بود. مگر اینکه شهرداری نمونه پلی که در یخسازی رشت ساخته شده که هم زیرگذر و هک روگذر دارد را در فلکه توشیبا اجرا کند؛ در این صورت، این اقدام میتواند در کاهش ترافیک شهر موثر باشد.
راننده تاکسی دیگری در فلکه گاز، پل باهنر را کلا بیفایده توصیف میکند و میگوید: این سازه طراحی خوبی ندارد و ترافیک را کاهش نمیدهد. او معتقد است؛ پیش از افتتاح پل حمیدیان نیز ترافیک آن محدوده آنچنان زیاد نبود که ساخت چنین سازهای را ضروری کند
لزوم گسترش عرض خیابانها- یکدندگی شهرداری ادامه دارد
احداث پلهای غیرهمسطح طرح میثاق از همان ابتدا با مخالفت دوایر دولتی و شهرسازی مواجه بود. اگرچه این پروژهها از حمایت 100 درصدی اسدالله عباسی استاندار وقت برخوردار بودند اما اجرای آنها با سرعت زیادی آغاز شد. هادی حقشناس استاندار فعلی گیلان اما تاکنون بارها احداث این تقاطعهای غیرهمسطح و عدم تاثیرگذاری آنها در روانسازی ترافیک رشت را به باد انتقاد گرفته است. با اینحال ظاهرا چیزی جلودار شهرداری برای پولپاشی از جیب شهروندان، زدوبند با پیمانکاران و ادامه ساخت تقاطعهای جدید نیست.
در سمت دیگر رانندگان و شهروندان به عنوان کاربران شهر، معتقدند که شهرداری باید برای گسترش عرض خیابانها، احداث کمربندی و بازگشایی تلاش بیشتری از خود نشان دهد. به عقیده آنان در شهری مانند رشت به عنوان مرکز گیلان که کوچک بوده اما تردد خودروها در آن بسیار زیادتر از حد معمول است؛ اقدامات روانسازی ترافیک باید چندوجهی باشد نه اینکه مانند تجربیات سالهای گذشته با عقب راندن برنامههای بازگشایی و احداث رینگ، تنها به احداث تقاطعهای غیرهمسطح ختم شود.