شهریور همچون شهریور

نیما فرید مجتهدی- سمانه نگاه| تغییراقلیم و تغییر الگوهای جوی در جهان و ایران سبب شده که نه تنها بسیاری از رفتارهای آب و هوایی بهم بخورد و از الگوهای بلندمدت پیروی نکند، بلکه کاستی و تاخیرها باعث شده رفتارهای معمولی جو از خاطر مردم برود، انتظارها برآورده نشود و غافلگیریهایی در مکانها و زمان‌های نامرتبط اتفاق افتاد.

 

باری بارش ۱۶ الی ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ با تمام هیجان و تبعاتی که به بار آورد، پدیده‌ای مختص به همین مکان و همین زمان بود، تنها انگار ما فراموش کرده‌ایم که شهریور گیلان، شروع پاییز است و اصلا خود پاییز بود.

 

شهریور گیلان، عمدتا همراه با آغاز بارش‌ها با حال و هوای پاییزی است. تقریبا در اکثر سال‌ها، گیلان در این ماه تحت تاثیر سامانه‌های بارشی و خنک قرار می‌گیرد که در برهم‌کنش با عوامل اقلیمی منطقه شامل بزرگترین دریاچه جهان(کاسپین) و کوهستان پیچیده  البرز، علاوه بر کاهش ملموس دما، بارش‌های مناسبی را در سواحل جنوبی دریای‌کاسپین از جمله گیلان رقم می‌زند.

 

از ابتدای شهریور تا روز ۱۷ ام، دو موج بارشی تحت شرایط هشدار جوی نارنجی، موجب بارش‌های قابل ملاحظه در گیلان شد. سامانه بارشی که از اواخروقت دوشنبه ۱۶ شهریور به استان گیلان نفوذ کرد در اکثر مناطق جلگه‌ای بارش بالای ۵۰ میلیمتر را رقم زد. تمرکز و شدت بارش‌ها در مناطق مرکزی و شرقی استان بود.

 

در این موج بارشی، رکورد بارش‌های سیل‌آسا طی کمتر از ۱۲ ساعت به ترتیب در رودسر ۱۶۹ میلیمتر، املش ۱۴۸ میلیمتر، چابکسر ۱۲۹ میلیمتر، لاهیجان ۱۲۸ میلیمتر، سیاهکل ۱۰۸ میلیمتر، لنگرود ۹۷ میلیمتر و کشاورزی رشت ۸۹ میلیمتر بوده است و در سایر مناطق نیز بارش های قابل توجه به ثبت رسید.

 

برای درک بهتر شدت این بارش‌ها به این نکته باید توجه کرد که میانگین سالانه بارش کشور، ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیمتر است و میانگین بارش ماهانه شهریورماه در ایستگاه رشت نیز حدود ۱۴۵ میلیمتر است. به بیان ساده شهر رشت طی ده روز اخیر، متوسط بارش یک‌ماه خود را طی دو موج‌ بارشی و در بازه زمانی بارشی کوتاه دریافت کرده است.

 

با بررسی آماری شرایط بارشی دهه اخیر باید اذعان کرد که اگرچه گیلان در اکثر سالها، بارش‌های شدید و حدی را در فصول مختلف سال تجربه کرده است اما توجه به تغییر رفتار الگوهای بارشی طی سالهای اخیر که ناشی از تبعات تغییرات آب و هوا است و البته گریبانگیر کل جهان است، بسیار حائز اهمیت است.

 

در استان گیلان نیز عمدتا بارش‌ها از الگوی بارش‌های یکنواخت و مداوم به شرایط حدی(فرین) و رگباری تغییر ماهیت داده‌اند.

در برخی از ماه‌های سال، میانگین بارش یک‌ماه برخی ایستگاهها در کمتر از ۲۴ ساعت به وقوع می پیوندد که در اکثر موارد منجر به وقوع خسارت و همچنین آسیب به دارایی های شهروندان می‌شود.

 

بنابراین بنظر می‌رسد بازنگری در ساز وکارهای عمرانی و احداث زیرساخت‌های شهری و برون شهری بر مبنای داده‌های جدید اقلیمی و رفتارهای تغییر یافته جو در منطقه، برای کاهش خسارت ناشی از رخداد بلایای طبیعی اجتناب ناپذیر و گامی مهم در جهت سازگاری با تبعات تغییرات آب و هوایی است.