یادداشت خصوصی

خبر درگذشت محمد فارسی، تنها خبر سفر ابدی یک شاعر گیلکی‌سرای پیشکسوت نیست، بلکه خبر خاموش شدن یکی از صداهایی است که سال‌ها در حافظه فرهنگی گیلان جاری بود. محمد فارسی، متولد سال ۱۳۱۸ خورشیدی در روستای شیجانِ خمام، از جمله چهره‌های اثرگذار ادبیات معاصر گیلان بود که زندگی خود را میان کلاس درس و جهان شعر تقسیم کرد. او پس از سال‌ها خدمت در آموزش و پرورش و تربیت نسل‌های متعدد از دانش‌آموزان، در کسوت معلمی، بازنشسته شد، اما حضورش در عرصه فرهنگ و ادبیات هرگز پایان نیافت. فارسی به زبان‌های گیلکی و فارسی شعر…

شهرهای ایران امروز با مجموعه‌ای از بحران‌های به‌هم‌پیوسته مواجه‌اند؛ ترافیک و آلودگی هوا، بحران حمل‌ونقل و فرسودگی زیرساخت‌ها، بیکاری و شکنندگی معیشت، چالش پسماند و سلامت محیطی. آنچه در میدان عمل دیده می‌شود، «هم‌زمانیِ مسائل» نیست، بلکه نشانه‌هایی از ناکارآمدی حکمرانی شهری و تداوم الگوهای توسعه ناپایدار است؛ الگوهایی که می‌کوشند با مداخلات بخشی، بحران‌ها را مدیریت کنند، اما ظرفیت شهر‌ها را برای تاب‌آوری، عدالت فضایی و کیفیت زندگی را بهبود نمی‌دهند. در ادبیات حکمرانی شهری، شهر صرفاً یک کالبد فیزیکی…

فوتبال، ورزشی شهری است. شهر به‌معنای مدرن کلمه؛ از جنبه اجتماعی، گسترش و رشد شهرهای بزرگ، از عوامل بنیادی تقویت این ورزش به شمار می‌رود. فوتبال، خصوصیاتی را در میان جوانان تقویت می‌کند که بیش‌تر لازمه زندگی مدرن و شهری است. سرعت، قدرت، اعتماد به نفس، انضباط، همکاری جمعی و گروهی و کوشش در عین رقابت، پرهیز از درگیری مستقیم، بازی زیر نظر یک داور؛ این‌که چگونه می‌توان سرعت داشت، بدون این‌که با حریف برخورد کرد. این ویژگی‌ها را در ورزش‌های رزمی دیده نمی‌شود. فوتبال و ورزش‌های توپی بیش‌ترین قرابت و همخوانی…

اکنون که اینترنت پس از 138 روز به روال عادی خود برگشته به عنوان یک معمار و پژوهشگر که عضویی از همین شهر و جامعه‌ام پرسشی مطرح شده که در همه این روزهای توقف و انسداد اینترنت جهانی با آن مواجه بودم. آیا حق داشتن اینترنت و دسترسی به کوچک‌ترین نیاز به نام «مقالات بین‌المللی» حق شهروندی من نیست؟ اگر پاسخ آن مثبت است پس چرا برای پیگیری همین حق باید بازخواست  و تحقیر می‌شدم و در نهایت به نتیجه ای دست نیابم. این درحالیست که روزی ما باعث افتخار جامعه بودیم، اما امروز بابت هر درخواستی از مسوولانی که حتی اندکی از سختی‌ها و…

استحکامات نظامی گلسرک که در افکار عمومی منطقه بیشتر با عنوان «تونل‌های شاه عباسی» شناخته می‌شود در استان گیلان، شهرستان رشت، بخش سنگر، روستای گلسرک و در محدوده امامزاده هاشم، روبه‌روی کاروانسرای تاریخی شاه عباسی واقع شده است. این مجموعه شامل فضاها و تونل‌های دستکند تاریخی است که در دل تپه و صخره‌های مشرف به مسیر قدیمی رشت ـ قزوین ایجاد شده و به دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری خود با عنوان «استحکامات نظامی گلسرک» به شماره ثبت ۳۳۴۷۸ و به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. اهمیت…

از اسفندماه گذشته، اخبار مربوط به آسیب به بناهای تاریخی ناشی از جنگ 40 روزه را زیاد شنیدیم. آتش بس، فرصتی شد برای برگزاری انواع و اقسام همایش‌ها و وبینارهایی با موضوع آسیب جنگ به بناهای تاریخی در سراسر کشور که اخبار آن تماما در خبرگزاری میراث آریا منتشر شده است. در اینکه جنگ اخیر به بناهای تاریخی آسیب زده، شکی نیست و ما نیز محکوم می‌کنیم. ولی تخریب سیستماتیک بناهای تاریخی پیش از جنگ اخیر و حتی تخریب به بناهای تاریخی درست در زمانی که آتش بس بود، نابخشودنی است. و از همه بدتر اینکه اخبار این تخریب ها، لابه لای اخبار همایش…

رشت در روزهای جنگ که از نهمِ اسفند هزار و چهارصد و چهار آغاز شد، مستقیم مورد حمله‌ قرار نگرفت، اما اتمسفر جنگ بر شهر حاکم بود. حال و هوای جنگ از طریق بنرها، پرچم‌ها، خودروهای پخش کننده‌ موسیقی جنگ و مداحی و مراسم‌های مختلف در سطح شهر به افراد منتقل می‌شد. از طرف دیگر به دلیل عدم دسترسی به اینترنت و فضای مجازی که دیدارهای آنلاین را ممکن می‌کرد، افراد بیش از پیش به ملاقات همدیگر در مکان‌های شهری روی آورده بودند. کافه‌ها یکی از این مکان‌ها بود که امکان معاشرت با دوستان و دریافت اخبار در خصوص جنگ را مهیا می‌کرد.…

بعضی تغییرها در مدیریت شهری، سر و صدا ندارند؛ نه با اعتراض شروع می‌شوند نه با تصمیمی که همه درباره‌اش بحث کنند. آرام اتفاق می‌افتند، آن‌قدر آرام که وقتی متوجه‌شان می‌شویم، دیگر تبدیل به «وضعیت عادی» شده‌اند. تمدید مکرر دوره‌های شورا دقیقا از همین جنس است. ابتدا با یک توجیه شروع می‌شود، بعد می‌شود استثناء و بعدتر، بی‌آنکه کسی دقیقا آن را اعلام کند، تبدیل می‌شود به قاعده.  و مساله دقیقا از همین‌جا شروع می‌شود نه از خودِ تمدید. واقعیت این است که هیچ ساختاری، حتی سالم‌ترین آن، اگر برای مدتی طولانی از…

امروزه نبود گرافیک شهری مناسب و بی‌توجهی به زیباسازی، به یکی از معضلات رایج در بیشتر شهرها تبدیل شده است. گرافیک شهری تنها به نصب المان‌های عجیب، بی‌هویت و غول‌پیکر محدود نمی‌شود بلکه هدف اصلی آن، خلق تجربه‌ای هنری و ماندگار در ذهن شهروندان و گردشگران است. چنین رویکردی شهرها را سرزبان می‌اندازد و هویتشان را به دیگران نشان می‌دهد. در این صورت، شهر رنگ و بویی خاص می‌یابد و همچون موزه‌ای زنده در دل خیابان‌ها مردم را با تاریخ، فرهنگ و هنر خود آشنا می‌کند. حال بیایید این مساله را در شهری بررسی کنیم که…

سال ۹۷ بود که سروصدای احتمال تخریب خانه ابتهاج در رسانه‌ها پیچید. هم استاندار ورود کرد هم شورای شهر و هم معاون میراث فرهنگی قول ثبت ملی اضطراری آن را داد. اما در نهایت تنها سردیسی از ابتهاج در ورودی استادسرا در داخل سبزه‌میدان، همانجا که پاتوق شطرنج بازان است، قرار داده شد که به "در نگاه می‌کند، ستاره آه می‌کشد... ". سال ۱۴۰۰ که اهمیت تونلی که برای سده‌ها در کُهدم تاریخی قرار داشت به ناگهان بازتاب یافت و این اتفاق موجب ثبت آن شد. حاکم نشین کُهدم که برای سده‌ها میان سپیدرود و رشت و فومن برو و بیایی داشت و بعد از…