یادداشت خصوصی

در روزهایی که اخبار پرالتهاب، فضا را برای تنفسِ آگاهی تنگ کرده است، گاهی موفقیت‌های بزرگ در سکوتِ سنگینِ رسانه‌ها غرق می‌شوند. این هفته، خبر درخشش فرزندان ایران در دو رویداد علمیِ طراز اول جهانی از آن دست موفقیت‌هایی بود که علی‌رغم وزنِ تاریخی‌اش، آن‌گونه که باید در کانون توجه قرار نگرفت؛ گویی این دستاوردها زیر سایه‌ی اخبار پرشتاب روزمره به حاشیه رانده شدند. قله‌نوردی در فیزیک (IPhO ۲۰۲۶) تیم ملی فیزیک ایران در المپیاد جهانی کلمبیا، با کسب ۳ مدال طلا و ۲ مدال نقره، بهترین عملکرد خود را در دو دهه اخیر به ثبت…

در کنار هر مصوبه‌شهری، مشخصا بلندمرتبه‌سازی در رشت و انزلی، رسم نقشه‌های برنامه‌ریزان شهری است که با مطالعه و بررسی طرح پیش‌رو می‌توان گفت؛ به یکی از بحث‌برانگیزترین و پرمناقشه‌ترین مسایل رشت و گیلان تبدیل خواهد شد. این طرح و مصوبه درصورتی تصویب و در آینده نزدیک به منصه ظهور خواهد رسید که ایران در جنگی تحمیلی قرار گرفته و از سویی گیلان، رشت و شهرهای آن، در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، کالبدهای شهری آن شاهد بازتولید خشونت بوده و فروکاست تاب‌آوری آن در سطح بالایی قرار داشته است. در مواجهه نخست با بررسی نقشه…

سال‌هاست که موفقیت گردشگری با شاخص‌هایی مانند تعداد گردشگران، میزان اقامت، درآمد حاصل از سفر و حجم سرمایه‌گذاری سنجیده می‌شود هر بار که آمار ورود گردشگران افزایش می‌یابد، از رونق سخن گفته می‌شود و هرگاه درآمد بیشتری وارد مقصد می‌شود، آن را نشانه موفقیت می‌دانند اما تجربه بسیاری از مقاصد جهان نشان داده است که رشد اعداد، الزاما به معنای توسعه نیست. مقصدی ممکن است گردشگران بیشتری داشته باشد، هتل‌های بیشتری بسازد و درآمد بالاتری کسب کند، اما همزمان با کاهش کیفیت زندگی ساکنان، تخریب طبیعت، تضعیف فرهنگ بومی، افزایش…

تصور کنید در آینده‌ای نه‌چندان دور، شهری وجود داشته باشد که در آن دیگر هیچ درختی باقی نمانده است. هوای پاک به کالایی تجاری تبدیل شده و شهروندان برای نفس کشیدن ناچارند اکسیژن را در بسته‌بندی‌های صنعتی خریداری کنند. این تصویر، هرچند اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد، اما پرسشی جدی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد: چگونه انسان به نقطه‌ای رسید که ساده‌ترین موهبت طبیعت را باید خریداری کند؟ شب، آرام و بی‌صدا بر شهر افتاده است. «تد» از دیوارهای بلند شهر عبور می‌کند تا آخرین درخت را پیدا کند. شهری که دیگر بوی خاک نمی‌دهد؛ در آن…

در سال‌های اخیر، خوشبختانه توجه عمومی به تاریخ و میراث فرهنگی شهرهای ما افزایش یافته است؛ اتفاقی که در صورت هدایت صحیح، می‌تواند به تقویت حافظه تاریخی جامعه ومهم‌تر، افزایش مسوولیت‌پذیری نسبت به میراث فرهنگی بینجامد. با این حال، آنچه بیش از هر چیز نیازمند تامل است، شیوه پرداختن به این میراث در بخشی از فضای مجازی آن هم با مدد از هوش مصنوعی  است. تاریخ‌نگاری، صرفا روایت کردن گذشته یا توصیف زیبایی‌های یک بنا و یک رویداد نیست. پژوهش تاریخی، بر پایه اسناد، منابع معتبر، تحلیل انتقادی و شناخت زمینه‌های تاریخی شکل…

در روزگاری‌که بهبود زیرساخت‌های‌شهری بسیار ضروری است، درختان را می‌توان مقرون به‌صرفه‌ترین زیرساخت دانست. آن‌ها هوا را تصفیه می‌کنند. اکسیژن را تولید و آب باران، اشعه‌ UV، سروصدا و دی‌ اکسید کربن را جذب می‌کنند. این درختان سرعت ماشین‌ها، اضطراب، تنش‌‌ها و خستگی روانی مردم را کاهش و ارزش املاک را افزایش می‌دهند. همه‌ی این‌ها به‌علاوه‌ی این‌که سایه‌ی آن‌ها مصرف انرژی ما را برای خنک‌ کردن فضا کاهش می‌دهد. درختان در وهله‌ی اوّل از انتشار گازهای گلخانه‌ای جلوگیری می‌کنند و علاوه بر آن کربن هوا را هم به خود می‌گیرند.…

شاید صبحی نه‌چندان دور، صدای لودرها سکوت یکی از کوچه‌های قدیمی رشت را بشکند. چند کارگر نوار زرد هشدار را دور خانه بکشند، درِ چوبی از لولا جدا شود و دیوارهایی که نزدیک به یک قرن باران گیلان را تاب آورده‌اند، در چند ساعت فرو بریزند. رهگذران چند دقیقه بایستند، سری تکان بدهند و بعد زندگی در خیابان دوباره جریان پیدا کند؛ انگار که نه انگار خانه‌ای فرو ریخته است و بخشی از تاریخ این شهر توسط لودرها به فراموشی سپرده می‌شود. این تصویر، خیال‌پردازی نیست. سال‌هاست رشت خانه‌هایش را یکی‌یکی از دست می‌دهد؛ بی‌سروصدا، بی‌آنکه…

در شرایطی که تورم مزمن، قدرت خرید بخش بزرگی از جامعه را فرسوده و حتی طبقات میانی را در تامین نیازهای اولیه با دشواری زیادی روبه‌رو کرده است، هرگونه بازنگری در سیاست‌های حمایتی باید با نهایت دقت، انصاف و واقع‌بینی انجام شود. در چنین شرایطی، ایده حذف سه دهک بالای درآمدی از فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ، اگرچه در ظاهر اقدامی برای هدفمندتر کردن یارانه‌ها به نظر می‌رسد، اما در عمل با پرسش‌ها و ابهام‌های جدی رو­به­روست. زمانی که مطرح می­شود که تفاوت معناداری میان دهک‌های هفتم، هشتم و نهم وجود ندارد و تنها دهک دهم تا…

افزایش نرخ سودبانکی یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست‌های پولی برای کنترل نقدینگی، مهار تورم و ایجاد ثبات در اقتصاد کلان است. در شرایطی که اقتصاد با تورم بالا و رشد سریع نقدینگی مواجه باشد، افزایش نرخ سود سپرده‌ها می‌تواند بخشی از سرمایه‌های سرگردان را به سمت شبکه بانکی هدایت کرده و از ورود آن‌ها به بازارهای سفته‌بازانه جلوگیری کند. با این حال، این سیاست علاوه بر آثار مثبت، پیامدهایی نیز برای بخش‌های مختلف اقتصاد، به‌ویژه تولید و اشتغال، به همراه دارد. نخستین اثر افزایش نرخ سود بانکی، افزایش جذابیت سپرده‌گذاری در…

براستی که چه دشوار است با قلمی خاکی از وسعت روح و زلالی قلب مردی نوشت که از جنس نور، معرفت و انسانیت بود. چگونه می‌توان واژه‌ها را به خدمت گرفت تا قامت استوار مردی را توصیف کنند که خود، تجسم اصالت، نجابت، وقار و آزادگی بود؟ سعادت حضور در محفل علمی و اخلاقی استاد ابراهیم یدک، بزرگ‌ترین افتخار زندگی من و همه کسانی است که توفیق شاگردی و کارآموزی در کنار ایشان را داشتند. استادی که سادگی را نه در گفتار، بلکه در تمام ابعاد زندگی خویش معنا کرده بود و از هرگونه تجمل، خودنمایی و شهرت‌طلبی فاصله داشت. در نگاه…